Historycznie wyk艂adnikami 偶e艅sko艣ci nazwiska by艂y przyrostki 鈥搊wa, (Nowakowa 鈥� 偶ona Nowaka), 鈥搚na/-ina (Pe艂czyna 鈥� 偶ona Pe艂ki, Zar臋bina 鈥� 偶ona Zar臋by), 鈥撁硍na (Nowak贸wna 鈥� c贸rka Nowaka), 鈥揳nka (Zar臋bianka 鈥� c贸rka Zar臋by).
Proces tworzenia nazwisk 偶on i c贸rek nie jest ju偶 偶ywy, poniewa偶 kobiety nie chc膮, aby postrzegano je przez pryzmat m臋偶a czy ojca. Obecnie niech臋tnie deklarujemy w ten spos贸b sw贸j stan cywilny. Niekt贸re kobiet nosz膮 takie nazwisko ze wzgl臋du na tradycj臋 rodzinn膮 lub dla jego urody, ale nie jest to cz臋ste. Zreszt膮 w dokumentach, np. w dowodzie osobistym, 偶ona np. Pietrzyka jest Iren膮 Pietrzyk, nie Iren膮 Pietrzykow膮. Praktyka w dziedzinie administracji sprzyja upowszechnieniu podstawowej formy nazwiska rodowego, a wi臋c jego postaci m臋skiej (pan Nowak, pani Nowak). Opr贸cz wzgl臋d贸w spo艂ecznych warto zwr贸ci膰 uwag臋 na wzgl臋dy j臋zykowe, kt贸re uzasadniaj膮 odchodzenie od tradycji pos艂ugiwania si臋 nazwiskami odm臋偶owskimi. Typem nazw, kt贸re mog膮 stanowi膰 ilustracj臋 pewnych niedogodno艣ci zwi膮zanych z przestrzeganiem zwyczaj贸w s艂owotw贸rczych, s膮 nazwiska o charakterze rzeczownikowym zako艅czone na 鈥揺k, -ko, -ka, np. Dudek, Dudko, Dudka. Formy 偶e艅skie utworzone od tych nazwisk mia艂yby identyczn膮 posta膰: Dudkowa i Dudk贸wna (nie mo偶na wydedukowa膰, jaki rzeczownik sta艂 si臋 punktem wyj艣cia formacji 偶e艅skiej). O problemach tworzenia tego typu nazwisk pisa艂 m.in. Witold Doroszewski w ksi膮偶ce 鈥濺ozmowy o j臋zyku鈥�, seria IV (1954), s. 330. Kobiece nazwiska odm臋偶owskie i odojcowskie w tekstach cz臋sto zyskuj膮 nacechowanie stylistyczne 鈥� s膮 potoczne.
Na marginesie 鈥� nazwiska z przyrostkiem 鈥撁硍na podlegaj膮 odmianie rzeczownikowej (M. Nowak贸wna, D. Nowak贸wny). W艂膮czanie ich do modelu odmiany przymiotnikowej jest ra偶膮cym b艂臋dem fleksyjnym.
Badaniem nazw osobowych (imion, nazwisk, przezwisk, pseudonim贸w i przydomk贸w) zajmuje si臋 antroponimia. Jest ona jedn膮 z ga艂臋zi onomastyki 鈥� nauki o nazwach w艂asnych.
W poszukiwaniach genezy nazwiska znaczn膮 pomoc膮 s艂u偶膮 naukowe opracowania. Ich szczeg贸艂owy spis zamieszcza Bibliografia onomastyki polskiej, zawieraj膮ca tak偶e indeksy omawianych form. Dotychczas ukaza艂o si臋 5 tom贸w tego wydawnictwa.
Jan Bystro艅 鈥� kulturoznawca, socjolog i etnolog 鈥� napisa艂 ksi膮偶k臋 pod tytu艂em Nazwiska polskie (Lw贸w 1927), w kt贸rej mi臋dzy innymi wyr贸偶ni艂 nazwiska ma艂偶onk贸w i dzieci.
Odsy艂am te偶 do strony:
Katarzyna Jachimowska