Szyk przydawki przymiotnej ma charakter zmienny. Kiedy wyraz pe艂ni膮cy t臋 funkcj臋 jest zwyk艂ym okre艣leniem charakteryzuj膮cym, umieszczamy go przed rzeczownikiem, np. mi艂y kolega, granatowe krzes艂o. Je艣li jednak przydawka stanowi element terminu b膮d藕 ogniwo zbioru podobnych poj臋膰 (np. nazw stanowisk, nazw r贸偶nych typ贸w produkt贸w itd.), umieszczamy j膮 zazwyczaj po wyrazie okre艣lanym, np. serek 艣mietankowy, samoch贸d osobowy, matematyka stosowana. W pierwszym wypadku m贸wimy o przydawce jako艣ciowej (kt贸r膮 mo偶na stopniowa膰), w drugim za艣 鈥� o przydawce gatunkuj膮cej (kt贸ra nie podlega stopniowaniu i pozostaje w 偶ywym zwi膮zku semantycznym z pewn膮 grup膮 innych jednostek wyodr臋bniaj膮cych, w odniesieniu do serka 艣mietankowego zbi贸r ten reprezentowa艂yby takie okre艣lenia, jak np. truskawkowy, waniliowy, zio艂owy).
Zdarza si臋, 偶e przydawk臋 gatunkuj膮c膮 stawiamy przed rzeczownikiem, co zwykle wynika ze zwyczaju j臋zykowego (np. Polskie Radio), a przydawk臋 jako艣ciow膮 鈥� po rzeczowniku, np. gdy co艣 wyliczamy b膮d藕 zale偶y nam, by po艂o偶y膰 akcent znaczeniowy na cz艂onie charakteryzuj膮cym. Odej艣cie od tradycyjnego szyku jest te偶 uzasadnione, gdy standardowy uk艂ad zak艂贸ca odbi贸r przekazu, wprowadza semantyczn膮 dwuznaczno艣膰.
W postpozycji umieszczamy m.in. przydawk臋 imies艂owow膮, kiedy towarzysz膮 jej inne okre艣lenia, np. w zdaniu: Na uczelni pojawi艂 si臋 student 蝉艂测苍膮肠测 z wielkich osi膮gni臋膰 artystycznych, nie: *Na uczelni pojawi艂 si臋 蝉艂测苍膮肠测 z wielkich osi膮gni臋膰 artystycznych student. Kiedy jednak okre艣lenie przybiera posta膰 pojedynczego imies艂owu, umieszczamy je przed rzeczownikiem, np. 叠颈别驳苍膮肠测 m臋偶czyzna spojrza艂 do ty艂u.
Zastan贸wmy si臋, nawi膮zuj膮c do jednego z podanych przez Pani膮 zda艅, kt贸ry szyk by艂by lepszy: Lubi臋 zapach 艣飞颈别偶辞 upieczonego chleba czy Lubi臋 zapach chleba(,) 艣飞颈别偶辞 upieczonego. Sam w wi臋kszo艣ci kontekst贸w u偶y艂bym wariantu pierwszego. Drugi m贸g艂by wybrzmie膰 jako forma dopowiedzenia b膮d藕 komunikat, kt贸rego nadawca k艂adzie akcent na wskazywan膮 cech臋. Oba mieszcz膮 si臋 wi臋c w normie.
颁锄艂辞苍 艣飞颈别偶辞 upieczony, cho膰 formalnie sk艂adaj膮cy si臋 z dw贸ch wyraz贸w ortograficznych, jest pojedynczym sk艂adnikiem zdania: znakiem jednej tre艣ci my艣lowej wskazuj膮cym na pojedyncz膮 cech臋. Z nieco inn膮 sytuacj膮 mieliby艣my do czynienia w wypowiedzeniu: Patrzy艂em na chleb 艣飞颈别偶辞 upieczony przez ojca. W tym wypadku cz艂ony 艣飞颈别偶辞 i upieczony informuj膮 o zamkni臋ciu czynno艣ci dora藕nie przez kogo艣 wykonanej. M贸wi膮c nieco pro艣ciej 鈥� w pierwszym ze zda艅 fraza 艣飞颈别偶辞 upieczony ma charakter wyra藕nie przymiotnikowy, bliska jest takim okre艣leniom, jak 艣飞颈别偶测, 肠丑谤耻辫颈膮肠测, 肠颈别辫艂测. W drugim za艣 鈥� przypiszemy jej charakter czynno艣ciowy: sk艂adnik upieczony wyst臋puje tu w funkcji imies艂owu, kt贸ry otwiera miejsce dla dope艂nienia (przez ojca) i cz艂onu okolicznikowego (艣飞颈别偶辞).
Analiza zwyczaju j臋zykowego Polak贸w pokazuje, 偶e imies艂贸w, kt贸ry tworzy fraz臋 wy艂膮cznie z pojedynczym okre艣leniem o statusie okolicznika, mo偶e wyst膮pi膰 zar贸wno przed rzeczownikiem, jak i po nim, por. Widzia艂em szybko biegn膮cego m臋偶czyzn臋 || Widzia艂em m臋偶czyzn臋 biegn膮cego szybko; Spojrza艂em na mocno ziewaj膮cego ucznia || Spojrza艂em na ucznia mocno ziewaj膮cego; Przeczesa艂a r臋k膮 艣飞颈别偶辞 umyte w艂osy || Przeczesa艂a r臋k膮 w艂osy 艣飞颈别偶辞 umyte. Komunikaty umieszczone na pierwszym miejscu brzmi膮 zdecydowanie lepiej.
Bart艂omiej Cie艣la