Randki, kt贸re wywracaj膮 ga艂臋zie, nie serca
W 艣wiecie ludzi spektakularna randka to kolacja z pi臋knym widokiem na g贸ry, zach贸d s艂o艅ca. W 艣wiecie zwierz膮t, nie jest wa偶ny widok morza, tylko samego rytua艂u. Tu licz膮 si臋 pi贸ra, ogon jak tren sukni 艣lubnej albo zbroja, kt贸r膮 trzeba co roku budowa膰 od nowa.
Bardzo spektakularne s膮 gody wielu gatunk贸w owad贸w (艣wietliki, wa偶ki), ryb labiryntowych (bojownik wspania艂y, wielkop艂etw), p艂az贸w.
鈥� m贸wi dr Majecka.
Prawdziwe show zaczyna si臋 tam, gdzie dzia艂a dob贸r p艂ciowy i to, kto ma lepsze przebranie. Tu wchodzi on, afryka艅ska wd贸wka, ptak, kt贸rego samiec nosi ogon tak d艂ugi, 偶e Instagram biolog贸w od razu robi mu follow.
U afryka艅skiej wd贸wki d艂ugi ogon samca zwi臋ksza jego atrakcyjno艣膰 w oczach samic鈥�. wyskakuj膮c wysoko, ponad porastaj膮ce sawann臋 trawy.
Co wi臋cej, nauka wzi臋艂a to na warsztat bezlito艣nie.
Eksperymentalnie wykazano, 偶e sztuczne przed艂u偶enie ogon贸w zwi臋kszy艂o, a skr贸cenie zredukowa艂o liczb臋 kontakt贸w samca z samicami.
To jest walentynkowa lekcja numer jeden. Czasem 艂adniej i wi臋cej znaczy po prostu skuteczniej.
Czy zwierz臋ta czuj膮 尘颈艂辞艣膰, czy my j膮 dopisujemy?
Tu robi si臋 ciekawie, bo w walentynkowych rozmowach lubimy jedno s艂owo 鈥� 尘颈艂辞艣膰. Tylko 偶e przyroda niekoniecznie czyta romansid艂a.
Zwierz臋ta, a przynajmniej ptaki i ssaki, maj膮 bardzo rozwini臋te 偶ycie emocjonalne
鈥� podkre艣la dr Majecka.
Osobniki tego samego gatunku mog膮 si臋 lubi膰, wyra偶a膰 swoj膮 sympati臋 poprzez dotyk czy iskanie
Czy mo偶na nazwa膰 to mi艂o艣ci膮? W pewnym tego s艂owa rozumieniu - tak.
Absurdalne zaloty? Nie
W przyrodzie nie ma randek 鈥瀊ez sensu鈥�. S膮 tylko takie, kt贸rych sens nie jest od razu w naszym gu艣cie.
Tak naprawd臋 to nie mo偶na 偶adnych rytua艂贸w godowych uwa偶a膰 za absurdalne.
鈥� ucina dr Majecka
Mimo 偶e niekt贸re z nich takie si臋 pozornie wydaj膮, to faktycznie maj膮 konkretny cel 鈥� jak najkorzystniejsze zaprezentowanie si臋 przed samic膮.
We藕my po lup臋 gupika, ma艂膮 ryb臋 o wielkich ambicjach. Samiec potrafi popisa膰 si臋 odwag膮 w spos贸b, kt贸ry brzmi jak fatalny pomys艂. Podp艂ywa niebezpiecznie blisko drapie偶nika. Je艣li prze偶yje 鈥� wygrywa reputacj臋. Je艣li nie鈥� c贸偶, romantyzm bywa kosztowny.
Dobrym przyk艂adem s膮 te偶 偶aby, kt贸re kumkaj膮 i rechotaj膮 tak g艂o艣no i d艂ugo, 偶eby przyci膮gn膮膰 samice. Problem?
G艂osy samc贸w przyci膮gaj膮 nie tylko samice, ale r贸wnie偶 nietoperze, kt贸re poluj膮 na samce 偶ab.
Czyli Walentynki, ale z horrorem w tle.
A paj膮ki? Tu robi si臋 naprawd臋 鈥瀞picy鈥�.
Proces przekazania plemnik贸w jest obarczony 艣miertelnym ryzykiem
鈥� m贸wi dr Majecka.
Zdarza si臋, 偶e samiec po kopulacji zostaje zjedzony. I to nie jest wypadek przy pracy, tylko biologiczna strategia, czasem traktowana jak inwestycja w potomstwo.
Altana zamiast bukietu, czyli ptasi architekci
Je艣li szukacie gatunk贸w, kt贸re urz膮dza艂yby walentynki jak gala wr臋czenia nagr贸d za styl i kreatywno艣膰, poznaj altanniki z Australii i Nowej Zelandii. One nie kupuj膮 prezent贸w w markecie. One zbuduj膮 Ci letni膮 rezydencj臋.
Samce tych ptak贸w tworz膮 na ziemi skomplikowane konstrukcje 鈥� altany, kt贸re s膮 bardzo bogato zdobione kwiatami, muszlami 艣limak贸w, b艂yszcz膮cymi przedmiotami
鈥� opowiada dr Majecka. A potem dorzuca zdanie, kt贸re powinno wisie膰 nad wej艣ciem do ka偶dego walentynkowego sklepu:
Samiec, kt贸ry nie zbuduje altanki, nie ma 偶adnych szans na randk臋 w Walentynki.
鈥� dodaje rozbawiona naukowczyni.
Przyroda jest pi臋kna, ale i pragmatyczna. Liczy si臋 efekt, kompozycja, konsekwencja. Troch臋 jak randkowy profil, tylko 偶e tutaj nie da si臋 upi臋kszy膰 filtrami. Tu trzeba naprawd臋 co艣 zbudowa膰.
Na ca艂e 偶ycie czy na sezon?
Zwierz臋ca monogamia brzmi romantycznie, ale dr Majecka szybko sprowadza temat na ziemi臋 liczbami.
Monogamia obserwowana jest jedynie u ok. 5% gatunk贸w ssak贸w i u ok. 90% gatunk贸w ptak贸w.
Kto trzyma si臋 na sta艂e?
Niekt贸re gatunki g臋si, maskonury, albatrosy鈥� a w艣r贸d ssak贸w gibony, wilki, kojoty czy te偶 niekt贸re gryzonie
Dlaczego? Bo to czasem si臋 po prostu op艂aca. Mniej energii na zaloty, wi臋cej na obron臋 terytorium, budow臋 gniazda i wsp贸lne wychowanie m艂odych. Monogamia ma te偶 minus, kt贸ry nie pasuje do poczt贸wkowego idea艂u.
Trwanie w jednym zwi膮zku przez ca艂e 偶ycie zmniejsza genetyczn膮 zmienno艣膰 potomstwa
鈥 to mo偶e obni偶a膰 jego szanse w zmiennym 艣wiecie. Interes samca bywa bezlitosny w swojej logice.
Sukces reprodukcyjny samc贸w jest cz臋sto skorelowany z liczb膮 zap艂odnionych samic, d艂ugotrwa艂y zwi膮zek nie le偶y w interesie samca
Walentynki walentynkami, ale w tle zawsze chodzi o biologi臋.
Mi艂o艣膰 jest bolesna. Zwierz臋ca 偶a艂oba
Tu przestajemy 偶artowa膰, bo wchodzimy w temat, kt贸ry wywo艂uje smutek.
Najwi臋cej zwierz臋cego smutku przypisuje si臋 po stracie sta艂ego partnera u g臋si
鈥� m贸wi dr Majecka.
Opis jest przejmuj膮cy. Ptak potrafi podlatywa膰 do martwego partnera, jakby pr贸bowa艂 go nam贸wi膰 do ucieczki, a potem trzyma si臋 na uboczu i nawo艂uje nieobecnego partnera.
S膮 te偶 s艂onie, znane z zachowa艅, kt贸re wielu badaczy interpretuje jako 偶a艂ob臋. Czuwaj膮 przy ciele i przykrywaj膮 ga艂臋ziami. Dr Majecka przywo艂uje obserwacje z kenijskiego Amboseli 鈥� dwie s艂onice wraca艂y do zw艂ok trzeciej, wydaj膮c smutne odg艂osy, jakby nie mog艂y pogodzi膰 si臋 ze strat膮.
Mi艂osne tr贸jk膮ty jak z telenoweli? G臋si maj膮 sw贸j sezon
Wracamy do tego, co w mi艂o艣ci lubimy najbardziej! Je艣li my艣lisz, 偶e dramaty uczuciowe to domena ludzi, to g臋si nie zgadzaj膮 si臋 z tob膮.
Dr Majecka przywo艂uje obserwacje g臋si g臋gawy z Gr眉nau w Austrii i histori臋 tr贸jk膮ta. Samica Mercedes oraz samce Florian i Nilson. W kronikach cytowanych w ksi膮偶ce Jacka Karczewskiego jest scena, kt贸ra brzmi jak gotowy odcinek opery mydlanej.
Mercedes w dole biega艂a w t臋 i z powrotem, krzycz膮c histerycznie鈥� Wo艂a艂a Floriana鈥� Ewidentnie przegra艂. Mimo to ona natychmiast do niego podesz艂a鈥� Nilson sta艂 niedaleko鈥� Florian鈥� zas艂ania膰 j膮 swoim obola艂ym cia艂em.
Kto najbardziej niszczy romantyczne wyobra偶enia?
S膮 gatunki, kt贸re wygl膮daj膮 jak symbol mi艂o艣ci, a s膮 takie, kt贸re ten symbol zjadaj膮.
Klasyczny przyk艂ad to zachowania godowe modliszek lub niekt贸rych gatunk贸w paj膮k贸w (np. czarnej wdowy)
鈥� m贸wi dr Majecka
Cz臋艣膰 kopulacji mo偶e sko艅czy膰 si臋 po偶arciem samca przez samic臋鈥� doskona艂a inwestycja w dzieci w postaci dodatkowej porcji pokarmu.
Tak偶e je艣li planujesz dzi艣 kolacj臋 przy 艣wiecach 鈥� trzymaj si臋 z dala od modliszek. One bior膮 s艂owa przysi臋gi 艣lubnej zbyt dos艂ownie.