Przysz艂o艣膰 filologii oczami pracodawc贸w
Znajomo艣膰 j臋zyka to dopiero pocz膮tek. Wsp贸艂czesny filolog musi 艂膮czy膰 kompetencje j臋zykowe z technologicznymi, komunikacyjnymi i mi臋dzykulturowymi. O rynkowych potrzebach opowiedzieli sami przedstawiciele , a tak偶e reprezentanci polskiego 艣rodowiska akademickiego, kt贸rzy wsp贸lnie debatowali nad mo偶liwo艣ciami rozwoju wsp贸艂czesnej filologii.
Filologia jest kojarzona z j臋zykiem, kultur膮 i literatur膮 [...]. Potrzebne s膮 umiej臋tno艣ci komunikowania si臋 na bardzo wysokim poziomie. Potrzebna jest umiej臋tno艣膰 prowadzenia dialogu mi臋dzykulturowego i ostatecznie potrzebna jest umiej臋tno艣膰 krytycznego my艣lenia. To wszystko jest wykszta艂ceniem filologicznym, jak s膮dz臋
鈥� rozpoczyna debat臋 prodziekan ds. naukowych, projekt贸w oraz wsp贸艂pracy mi臋dzynarodowej i z otoczeniem spo艂eczno-gospodarczym, prof. Ewa Koby艂ecka-Piwo艅ska.
W wydarzeniu wzi臋li udzia艂 przedstawiciele takich podmiot贸w, jak m.in. Toppan, Centrum Egzaminacyjne Goethe Institute, British Centre, Infosys, Philips oraz Landi (moderator dyskusji). Dialog mi臋dzy uczelni膮 (reprezentowan膮 przez Uniwersytet Wroc艂awski, Uniwersytet Jagiello艅ski oraz Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu) a 艣rodowiskiem spo艂eczno-gospodarczym mia艂 by膰 pierwszym krokiem do wsp贸lnego wypracowywania nowych modeli kszta艂cenia odpowiadaj膮cych na aktualne potrzeby.
Kompetencje filologa w zmieniaj膮cej si臋 rzeczywisto艣ci
Jednym z g艂贸wnych temat贸w debaty by艂a zmiana profilu absolwenta filologii na przestrzeni ostatnich lat. Paneli艣ci zwracali uwag臋, 偶e wsp贸艂czesny rynek pracy wymaga dzi艣 od m艂odych specjalist贸w nie tylko doskona艂ej znajomo艣ci j臋zyk贸w obcych, lecz tak偶e szeregu kompetencji uzupe艂niaj膮cych 鈥� technologicznych, komunikacyjnych czy organizacyjnych. W przypadku nauczycieli j臋zyk贸w obcych coraz cz臋艣ciej m贸wi si臋 o roli trenera kompetencji komunikacyjnych, kt贸ry potrafi pracowa膰 zar贸wno w 艣rodowisku stacjonarnym, jak i online:
Szko艂a j臋zykowa nie potrzebuje nauczycieli, to znacznie szerszy zakres kompetencji, poniewa偶 kompetencje trenerskie r贸偶ni膮 si臋 od standardu nauczycielskiego. Kilka lat temu, po pandemii, pojawi艂 si臋 zupe艂ni inny lektor j臋zykowy. Kto艣, kto musia艂 pr臋dko nauczy膰 si臋 pracy z komputerem ze wzgl臋du na nauczanie zdalne, kt贸re by艂o przez pewien czas absolutnie atrakcyjne dla wielu os贸b. Pojawi艂o si臋 mn贸stwo narz臋dzi, kt贸re mog艂y upro艣ci膰 proces edukacyjny
鈥� t艂umaczy Bo偶ena Ziemniewicz, dyrektorka British Centre.
Dzi艣 obs艂uga narz臋dzi cyfrowych, platform edukacyjnych czy pracy w chmurze s膮 naturalnym elementem warsztatu wsp贸艂czesnego lektora i nauczyciela. Uczestnicy debaty zgodnie stwierdzili, 偶e studenci filologii to osoby, kt贸re najsprawniej mog膮 wykorzysta膰 potencja艂 nowych technologii, a program studi贸w filologicznych powinien umo偶liwia膰 uczestnikom zaj臋膰 rozw贸j kompetencji cyfrowych.
Filolog na rynku pracy 鈥� interdyscyplinarno艣膰 i praktyka
Przedstawiciele biznesu zwracali uwag臋, 偶e wsp贸艂czesny pracodawca coraz cz臋艣ciej poszukuje pracownik贸w o profilu interdyscyplinarnym. W praktyce oznacza to po艂膮czenie kompetencji j臋zykowych z wiedz膮 z innych obszar贸w 鈥� na przyk艂ad finans贸w, marketingu, zarz膮dzania projektami czy nowych technologii.
Wiedza jest wa偶na, a nawet jest wa偶niejsza obecnie ni偶 by艂a par臋na艣cie lat temu [鈥. Nowe pokolenie nie boi si臋 stawia膰 nowych oczekiwa艅, m贸wi膰 jasno, czego oczekuje. Dlatego wiedza jest potrzebna. Ale wiedza nie w czystej, teoretycznej postaci, lecz ta po艂膮czona z praktyk膮. Na tej wiedzy mo偶na dopiero budowa膰 rozwijanie kompetencji mi臋kkich. Plany i programy, kt贸re budujemy, to tak偶e kompetencje transwersalne, kt贸re mo偶emy przenie艣膰 na r贸偶ne poziomy 偶ycia
鈥� t艂umaczy dr El偶bieta Tomasi-Kapral z Centrum Egzaminacyjnego Goethe-Institut.
Filolog w wielu bran偶ach pe艂ni dzi艣 rol臋 specjalisty od komunikacji: uczestniczy w mi臋dzynarodowych projektach, obs艂uguje klient贸w zagranicznych, przygotowuje tre艣ci specjalistyczne lub wspiera procesy t艂umaczeniowe. W tym kontek艣cie szczeg贸lnie istotne staj膮 si臋 kompetencje mi臋kkie: zdolno艣膰 pracy zespo艂owej, 别濒补蝉迟测肠锄苍辞艣膰, umiej臋tno艣膰 adaptowania si臋 do szybko zmieniaj膮cych si臋 warunk贸w czy samodzielnego rozwi膮zywania problem贸w.
Uniwersytet jako przestrze艅 rozwoju
Paneli艣ci zwracali r贸wnie偶 uwag臋, 偶e profil absolwenta w du偶ej mierze zale偶y od samych student贸w 鈥� ich motywacji, aktywno艣ci oraz gotowo艣ci do rozwijania kompetencji wykraczaj膮cych poza program studi贸w.
Zawsze m贸wili艣my, 偶e s膮 trzy filary: literaturoznawstwo, j臋zykoznawstwo i kulturoznawstwo. Nasz absolwent powinien by膰 wyposa偶ony w kompetencje z tych trzech obszar贸w, ale鈥� on niekoniecznie zawsze chce by膰 w nie wyposa偶ony. Mam wra偶enie, 偶e to, co my zapisujemy w sylwetce absolwenta, niekoniecznie jest zgodne z oczekiwaniami studenta. Odeszli艣my od humboldta艅skiej idei uniwersytetu 鈥� chcemy by膰 przede wszystkim atrakcyjni dla kandydat贸w rozwa偶aj膮cych podj臋cie studi贸w
鈥� uzupe艂nia prof. Joanna Szcz臋k z Uniwersytetu Wroc艂awskiego.
M艂odzi ludzie coraz cz臋艣ciej poszukuj膮 kierunk贸w oferuj膮cych praktyczne do艣wiadczenia, projekty zespo艂owe czy wsp贸艂prac臋 z otoczeniem gospodarczym. Dlatego programy studi贸w filologicznych powinny by膰 systematycznie rozwijane i modyfikowane w oparciu o rekomendacje pracodawc贸w oraz partner贸w instytucjonalnych.
Humanistyka w erze sztucznej inteligencji
Czy sztuczna inteligencja odbierze filologom prac臋? Biznes zaprzecza (cho膰 niejednoznacznie). Paneli艣ci podkre艣lali, 偶e AI zmienia spos贸b pracy z j臋zykiem 鈥� na przyk艂ad w obszarze t艂umacze艅 czy tworzenia tre艣ci 鈥� jednak nie zast臋puje kompetencji zwi膮zanych z 颈苍迟别谤辫谤别迟补肠箩膮, kontekstem kulturowym i 艣wiadom膮 komunikacj膮:
Przebij臋 pewien balonik odno艣nie sztucznej inteligencji. AI to zbi贸r algorytm贸w, kt贸ry by艂 ju偶 znany 30 lat temu. To narz臋dzie potrafi potrafi t艂umaczy膰, czyli przekszta艂ca膰 s艂owa z jednego j臋zyka na drugi, ale to do cz艂owieka nale偶y ocena tego rezultatu ko艅cowego. To nie jest tak, 偶e AI co艣 nam 鈥瀢yplu艂o鈥� i jest fantastycznie. Sztuczna inteligencja to rodzaj zbioru statystyk. Je艣li wrzucimy do tego zbioru 鈥炁沵ieci鈥�, to nie uzyskamy wybitnych rezultat贸w. Ale ocena efektu pracy AI wymaga pewnej wiedzy, kt贸rej samo narz臋dzie nam nie przeka偶e
鈥� dodaje dr Kamil 艁uczak z firmy Philips.
Nauka dla biznesu, biznes dla nauki
Wprowadzanie zmian w programach studi贸w jest procesem z艂o偶onym i czasoch艂onnym, wymagaj膮cym nie tylko starannego przygotowania, lecz tak偶e odpowiedzialnego my艣lenia o przysz艂o艣ci. Programy kszta艂cenia nie mog膮 odpowiada膰 wy艂膮cznie na bie偶膮ce potrzeby rynku pracy 鈥� musz膮 uwzgl臋dnia膰 tak偶e kierunki jego mo偶liwego rozwoju oraz kompetencje, kt贸re oka偶膮 si臋 kluczowe w nadchodz膮cych latach.
W艂a艣nie dlatego wsp贸艂praca z przedstawicielami biznesu i instytucji publicznych jest tak istotna. Pozwala ona wypracowywa膰 rozwi膮zania, kt贸re profesjonalizuj膮 kszta艂cenie na kierunkach filologicznych, przygotowuj膮c absolwent贸w do 艣wiadomego i kompetentnego funkcjonowania w 偶yciu zawodowym. Jednocze艣nie sprzyja tworzeniu program贸w studi贸w atrakcyjnych dla m艂odych ludzi 鈥� poszukuj膮cych nie tylko wiedzy, lecz tak偶e realnych perspektyw rozwoju w 艣wiecie dynamicznych przemian spo艂ecznych i technologicznych.
Redakcja i zdj臋cia: Biuro Promocji i Komunikacji U艁