Prof. Roman Ku藕niar przypomnia艂 fakty z najnowszej historii Polski, zwi膮zane z鈥痾amiarami polskich elit i w艂adz zmierzaj膮cych do przyst膮pienia Polski do organizacji i struktur politycznych zachodniej Europy, a tak偶e dominuj膮cy spos贸b my艣lenia, kt贸ry sprzyja艂y d膮偶eniu do sprzymierzenia si臋 ze Wsp贸lnotami Europejskimi.
Ju偶 na prze艂omie lat 80. i 90. XX wieku minister spraw zagranicznych Krzysztof Skubiszewski definiowa艂 poj臋cia niezb臋dne, by rozpocz膮膰 rozmowy o przyst膮pieniu do Wsp贸lnoty, a w 1989 r. premier Tadeusz Mazowiecki w r贸偶nych swoich wyst膮pieniach, sformu艂owa艂 has艂o dla polskiej polityki mi臋dzynarodowej: 鈥灡蚀欠砂吵� do Europy鈥�. Wypowiedzi te wynika艂y z przekonania, 偶e Wsp贸lnota (dzi艣 Unia Europejska) to wsp贸lne warto艣ci, a Unia Europejska jako projekt polityczny to najbardziej pokojowy region 艣wiata.
1 lutego 1994 r. wszed艂 w 偶ycie Uk艂ad Europejski ustanawiaj膮cy stowarzyszenie Polski ze Wsp贸lnot膮 Europejsk膮. By艂 to wa偶ny moment wyznaczaj膮cy perspektyw臋 negocjacji do cz艂onkostwa naszego kraju w Unii Europejskiej. Umow臋 o stowarzyszeniu minister Krzysztof Skubiszewski nazwa艂 momentem historycznym.
Polska mo偶e by膰 tylko europejska albo moskiewska, tertium non datur
鈥� podkre艣la艂 w贸wczas minister Skubiszewski.
1 maja 2004 r. nast膮pi艂o dope艂nienie procedur formalnych i rozpocz臋艂o si臋 cz艂onkostwo Polski w Unii Europejskiej. Og贸lnopolska uroczysto艣膰 podniesienia flagi Unii Europejskiej przed gmachem Instytutu Europejskiego w 艁odzi, z udzia艂em 贸wczesnego premiera Leszka Millera, przypomniana zosta艂a w kr贸tkim filmie dokumentalnym wy艣wietlonym tu偶 po wyk艂adzie prof. Ku藕niara.
Czas stara艅 akcesyjnych i minione 20 lat w Unii Europejskiej to zdaniem prof. Romana Ku藕niara najlepsze 30 lat w historii Polski od czas贸w Mieszka I. Za艣wiadczaj膮 o tym cztery kryteria stosowane poprzez naukowc贸w do okre艣lenia funkcjonowania pa艅stwa:
- pok贸j w stosunkach zewn臋trznych;
- pok贸j 鈥瀢 domu鈥�, bez wewn臋trznych rewolucji, wojen domowych, itp.;
- wzrost dobrobytu obywateli, dzisiaj najcz臋艣ciej mierzonego wzrostem PKB per capita;
- wzrost/rozw贸j cywilizacyjny.
Zdaniem prof. Ku藕niara Polska by艂a najwi臋kszym beneficjentem przyst膮pienia do Unii Europejskiej, spo艣r贸d kraj贸w Europy Wschodniej. Odnosz膮c si臋 do tytu艂owego 鈥瀉 gdyby Wsp贸lnoty nie by艂o...鈥� stwierdzi艂, 偶e pozostawaliby艣my w niekorzystnym geopolitycznym po艂o偶eniu mi臋dzy Niemcami a Rosj膮. Ale dzi臋ki temu, 偶e Wsp贸lnota by艂a i Polska przyst臋puj膮c do Unii Europejskiej sta艂a si臋 jej cz艂onkiem, znikn膮艂 dylemat wyboru: stali艣my si臋 Zachodem. Co wi臋cej, Niemcy zosta艂y naszym sojusznikiem i g艂贸wnym or臋downikiem naszego przyst膮pienia do Unii Europejskiej oraz NATO. Nast膮pi艂 r贸wnie偶 kres osamotnienia Polski w relacjach z Rosj膮.
Przyst臋puj膮c do Unii Europejskiej uzyskali艣my wp艂yw na sprawy europejskie. Jeste艣my obecni w dyskusjach i podejmowaniu decyzji, w Brukseli i w Strasburgu. W鈥痗i膮gu dwudziestu lat 鈥� od 1 maja 2004 r. 鈥� poprzez nasz膮 obecno艣膰 w Unii Europejskiej Polska odnios艂a znaczne korzy艣ci materialno-cywilizacyjne. Otrzyma艂a przez te lata 163鈥痬iliardy euro netto, nie licz膮c wcze艣niejszej dziesi臋cioletniej pomocy przedakcesyjnej. Polska uzyska艂a dost臋p do jednolitego wsp贸lnego rynku UE, dzi臋ki czemu warto艣膰 naszego eksportu (w czasie dwudziestu lat) wzros艂a niemal dziesi臋ciokrotnie, w tym na bardzo wymagaj膮cy rynek europejski. Inwestycje zagraniczne wspaniale zmodernizowa艂y nasz膮 baz臋 produkcyjno-us艂ugow膮. Wzrost PKB per capita w roku wst臋powania Polski do Unii Europejskiej by艂 na poziomie 39 procent 艣redniej europejskiej (pa艅stw-cz艂onk贸w UE), aktualnie jest to poziom 80 procent 艣redniej kraj贸w cz艂onkowskich UE ze sta艂膮 tendencj膮 wzrostow膮. Czyli gdyby Wsp贸lnoty nie by艂o lub nie przyst膮piliby艣my do niej, wszystkich tych szans rozwoju, wymienionych przed chwil膮, nie mieliby艣my
鈥� podkre艣la艂 prof. Ku藕niar.
Dodatkowo, z naszej obecno艣ci w Unii Europejskiej czerpiemy po偶ytki cywilizacyjne i kulturalne, np. wzrost d艂ugo艣ci 偶ycia Polak贸w wynikaj膮cy ze zmiany sposobu 偶ycia, zanik granic mi臋dzy pa艅stwami Wsp贸lnoty 鈥� poruszanie si臋 po Europie bez 偶adnych utrudnie艅 (np. dawniejszych kontroli granicznych czy potrzeby uzyskiwania wiz), odnowienia lub konserwacja obiekt贸w kultury polskiej za pieni膮dze europejskie. Czyli dokona艂a si臋 gruntowna europeizacja Polski 鈥� podsumowa艂 wyk艂adowca.
Prof. Ku藕niar wspomnia艂 te偶 o problemach i zagro偶eniach bie偶膮cych dla funkcjonowania Polski w Unii Europejskiej, np. o obawach o polexit. Przywo艂a艂 ostrze偶enie wypowiedziane przez ministra Skubiszewskiego ju偶 w maju 1992 r.:
Cz艂onkostwo we Wsp贸lnocie b臋dzie zapor膮 przed recydyw膮 instynkt贸w autorytarno- nacjonalistycznych.
Zdaniem prof. Ku藕niara, Europ臋 powinni艣my traktowa膰 jak szersz膮 ojczyzn臋. Tak traktowali j膮 m.in. Jan Pawe艂 II, Zbigniew Herbert, arcybiskup J贸zef 呕yci艅ski, Jaros艂aw Iwaszkiewicz. Tak widzia艂 Europ臋 Wojciech B. Jastrz臋bowski, kt贸ry napisa艂 pierwsz膮 Konstytucj臋 dla Europy w 1831 r.
Wojciecha B. Jastrz臋bowskiego powinni艣my traktowa膰 za艣 jako patrona naszych marze艅 o Europie 鈥� ojczy藕nie ludzi wolnych, kt贸rzy podlegaj膮 prawom wy艂膮cznie takim, jakie sami ustanawiaj膮. To, czego mi brakuje w naszym podej艣ciu do Europy, to 鈥瀙atriotyzm europejski鈥� rozumiany r贸wnie偶 jako zobowi膮zanie. Alternatywne podej艣cie formu艂owane jako Europa ojczyzn, jest has艂em ludzi niech臋tnych Europie, jest podej艣ciem przeciwnik贸w Europy, mniej czy bardziej otwartym
鈥� m贸wi艂 prof. Roman Ku藕niar.
Zako艅czy艂 sw贸j wyk艂ad cytatem z tomu wierszy Jaros艂awa Iwaszkiewicza 鈥灡蚀欠砂吵� do Europy鈥�.
Spotkanie zako艅czy艂o si臋 dyskusj膮 w sesji pyta艅 i odpowiedzi.
Prof. dr hab. Roman Ku藕niar 鈥� prof. UW, kierownik Katedry Studi贸w Strategicznych i Bezpiecze艅stwa Mi臋dzynarodowego Wydzia艂u Nauk Politycznych i Studi贸w Mi臋dzynarodowych. Absolwent WDiNP w 1977 roku, zwi膮zany od tego czasu z Wydzia艂em (w Instytucie Stosunk贸w Mi臋dzynarodowych). W latach 1990-2015 aktywny tak偶e poza UW: w Ministerstwie Spraw Zagranicznych, gdzie m.in. dwukrotnie by艂 dyrektorem departamentu analityczno-planistycznego, ministrem pe艂nomocnym w Sta艂ym Przedstawicielstwie RP przy ONZ w Genewie oraz dyrektorem Akademii Dyplomatycznej; tak偶e dyrektor PISM (2005-2007), doradca Prezydenta RP ds. mi臋dzynarodowych (2010-2015). Ponadto m.in.: ambasador tytularny; odznaczony francusk膮 Legi膮 Honorow膮. Pasje: g贸ry i narty. Inicjator i red. nacz. Rocznika Strategicznego (RS) wydawanego od 1996 roku. Inicjator istniej膮cego od 2015 roku Konsorcjum Akademickich Katedr i Zak艂ad贸w Studi贸w Strategicznych i Bezpiecze艅stwa. Przewodnicz膮cy Rad Programowych Fundacji im. Krzysztofa Skubiszewskiego oraz Fundacji My, obywatele UE im. W.B. Jastrz臋bowskiego. Ksi膮偶ka prof. Romana Ku藕niara 鈥瀂mierzch liberalnego porz膮dku mi臋dzynarodowego 2011-2021鈥�, wydana i zg艂oszona przez Wydawnictwo Naukowe Scholar znalaz艂a si臋 w 2023 roku w finale IX edycji konkursu o Nagrod臋 prof. Kotarbi艅skiego za najlepsze dzie艂o humanistyczne, organizowanego przez Uniwersytet 艁贸dzki.
Wyk艂ad prof. Romana Ku藕niara by艂 wsp贸ln膮 inicjatyw膮 dziekana i . Przed wyk艂adem podkre艣lono, 偶e wsp贸艂praca dziekana i Fundacji Activus w postaci wsp贸lnych inicjatyw podczas minionych dw贸ch kadencji w艂adz dzieka艅skich (2016-2024) by艂a podejmowana wielokrotnie. S艂u偶y艂a m.in. 艂膮czeniu pokole艅: najm艂odszego (student贸w), 艣redniego (pracownik贸w naukowo-dydaktycznych) i starszego pokolenia, czyli uczestnik贸w Akademii Seniora Activus. Jej efekty spotyka艂y si臋 zawsze ze znacznym zainteresowaniem i budowaniem pozytywnych relacji w obr臋bie spo艂eczno艣ci wydzia艂u i uniwersytetu.
惭补迟别谤颈补艂: Marek Cha艂as
Redakcja: Centrum Komunikacji i PR U艁
窜诲箩臋肠颈补: Anna Jakubowska