Wiedza dawniej i dzi艣
Austronezyjscy 偶eglarze, pionierzy dalekosi臋偶nej 艂膮czno艣ci morskiej, odkryli, 偶e wzd艂u偶 linii brzegowej, tam gdzie l膮d styka si臋 z morzem, wyp艂ywaj膮 podziemne warstwy wodono艣ne, tworz膮ce 藕r贸d艂a s艂odkiej wody. Te naturalne 藕r贸d艂a, czasem przekszta艂cane w studnie s艂odkiej wody, pozwala艂y im nie tylko przetrwa膰 na wyspach bez w贸d powierzchniowych, lecz tak偶e odgrywa艂y kluczow膮 rol臋 w mobilno艣ci i handlu, w rejonie Indo-Pacyfiku. Ich podr贸偶e nie by艂y jednorazowe 鈥� odbywa艂y si臋 etapami przez tysi膮ce lat a motywy tych podro偶y wci膮偶 pozostaj膮 dla nas tajemnic膮. 呕eglowanie kajakami po oceanie wymaga艂o nie tylko znajomo艣ci gwiazd i pr膮d贸w morskich, lecz tak偶e umiej臋tno艣ci lokalizowania 藕r贸de艂 s艂odkiej wody. Wiedza hydrologiczna, przekazywana z pokolenia na pokolenie, pozwala艂a przetrwa膰 nie tylko 偶eglarzom, lecz tak偶e ich potomkom i spo艂eczno艣ciom, kt贸re nie m贸wi艂y po austronezyjsku.
Cho膰 brzmi to jak odleg艂a historia, dzi艣 ta staro偶ytna wiedza odzyskuje znaczenie. W czasach globalnych zmian klimatycznych temat powraca ze zdwojon膮 si艂膮. W dobie rosn膮cego poziomu m贸rz i wyczerpywania si臋 zasob贸w wodnych na 艣wiecie, umiej臋tno艣ci staro偶ytnych 偶eglarzy mog膮 zainspirowa膰 do tworzenia bardziej zr贸wnowa偶onej polityki wodnej i lepszego zarz膮dzania zasobami.
Podczas wyk艂adu prof. Edyta Roszko odwo艂a si臋 do wynik贸w i za艂o偶e艅 swojego projektu badawczego realizowanego w ramach presti偶owego grantu ERC Consolidator Grant 鈥� Global Hydroconnectivities beyond Oceans, Seas, and Rivers.
Poznaj prelegentk臋
Edyta Roszko jest profesorem naukowym i antropologiem spo艂ecznym w Instytucie Christiana Michelsena w Bergen. Doktorat z antropologii spo艂ecznej obroni艂a w 2011 roku w Max Planck Institute for Social Anthropology oraz na Uniwersytecie Marcina Lutra w Halle (Niemcy). Edyta jest profesorem wizytuj膮cym na Wydziale Antropologii Uniwersytetu Kopenhaskiego oraz cz艂onkiem Young Academy of Europe 鈥� paneuropejskiej inicjatywy zrzeszaj膮cej wybitnych m艂odych naukowc贸w, kt贸ra promuje rozw贸j, wsp贸艂prac臋 i polityk臋 naukow膮.
Jej zainteresowania badawcze skupiaj膮 si臋 g艂贸wnie na Azji Wschodniej i Po艂udniowo-Wschodniej, jednak maj膮 charakter globalny i 艂膮cz膮 si臋 z pytaniem o to, jak spo艂ecze艅stwa na ca艂ym 艣wiecie radz膮 sobie z niestabilno艣ci膮 gospodarcz膮 i klimatyczn膮.W dorobku Edyty znajduje si臋 ksi膮偶ka 鈥淔ishers, Monks and Cadres: Navigating State, Religion and the South China Sea in Central Vietnam鈥�, wydana wsp贸lnie przez NIAS i University of Hawai鈥檌 Press (dost臋pna w Open Access).
Na pocz膮tku 2025 roku zako艅czy艂a realizacj臋 presti偶owego grantu Europejskiej Rady ds. Bada艅 Naukowych (ERC Starting Grant) 鈥濼ransoceanic Fishers: Multiple Mobilities in and out of the South China Sea (TransOcean)鈥�, prowadzonego w Instytucie Christiana Michelsena. Obecnie rozpocz臋艂a nowy projekt finansowany przez ERC Consolidator Grant: 鈥濭lobal Hydroconnectivities beyond Oceans, Seas, and Rivers鈥�. 艁膮czy on antropologi臋, archeologi臋 i geohydrologi臋, aby lepiej zrozumie膰 skutki zmian klimatycznych.
Wydarzenie otwarte 鈥� do艂膮cz do nas!
To wyj膮tkowa okazja, by pos艂ucha膰 inspiruj膮cej opowie艣ci o tym, jak wiedza sprzed tysi臋cy lat mo偶e pom贸c nam zrozumie膰 wsp贸艂czesny 艣wiat i wyzwania, przed kt贸rymi stoimy. Spotkajmy si臋 28 pa藕dziernika 2025 r. o godz. 17.00 w Mediatece MeMo (ul. Moniuszki 5, 艁贸诲藕) i wsp贸lnie poszukajmy odpowiedzi na pytania, kt贸re 艂膮cz膮 histori臋 z przysz艂o艣ci膮.
Wst臋p wolny - zach臋camy do wcze艣niejszej rejestracji poprzez
Realizacja wydarzenia jest mo偶liwa dzi臋ki 艣rodkom uzyskanym przez Fundacj臋 Uniwersytetu 艁贸dzkiego w konkursie Centrum OPUS. Zadanie publiczne 鈥炁伱郴迮� akademicka 鈥� naukowa, kreatywna i wielokulturowa 2025" jest finansowane z bud偶etu Miasta 艁odzi.
Redakcja: Magdalena Paszko, Centrum Wsp贸艂pracy z Otoczeniem i Spo艂ecznej Odpowiedzialno艣ci Uczelni
Grafiki: Micha艂 Strzelec, Centrum Komunikacji Marki