Wystawa przygotowana zosta艂a przez we wsp贸艂pracy z Bibliotek膮 U艁 w ramach , kt贸rego BU艁 jest partnerem.
Ma艂gorzata Lisowska. Historia zapisana w ciele
W obrazie mikroskopowym 偶ycie i 艣mier膰 uk艂adaj膮 si臋 w niepokoj膮cy spektakl 鈥� pi臋kny i przera偶aj膮cy zarazem. Ruch kom贸rek, procesy ich wzrostu i zanikania, zatrzymane w fotografii lub uchwycone w filmie, ods艂aniaj膮 paradoks istnienia: by zobaczy膰 偶ycie, trzeba je zamkn膮膰 w kadrze, a cz臋sto tak偶e odebra膰 mu trwanie. Zar贸wno wystawa Ma艂gorzaty Lisowskiej, jak i pokaz film贸w biologicznych z archiwum WFO koncentruj膮 si臋 na tym napi臋ciu, widocznym w skali mikroskopowej. W obrazach Lisowskiej kom贸rki nowotworowe ujawniaj膮 sw贸j dwoisty charakter 鈥� p臋d do namna偶ania, kt贸ry prowadzi jednocze艣nie ku destrukcji. Filmy z WFO, rejestruj膮ce procesy w 艣wiecie mikroskopijnym, pokazuj膮 podobn膮 dynamik臋: 偶ycie i 艣mier膰 splecione w rytmie klatek filmowych. Fotografia i film staj膮 si臋 tu narz臋dziami, kt贸re pozwalaj膮 zobaczy膰 t臋 sprzeczn膮, ale nierozerwaln膮 relacj臋.
W procesie nowotworzenia ujawnia si臋 fundamentalny paradoks 鈥� przenikanie si臋 偶ycia i 艣mierci. Nowotw贸rczo艣膰 kom贸rek wyra偶a ich d膮偶enie 偶ycia i namna偶ania. Jednak to w艂a艣nie ich chaotyczny wzrost prowadzi ostatecznie do destrukcji. Z drugiej strony, 艣mier膰 kom贸rek nowotworowych otwiera drog臋 do 偶ycia. Ich eliminacja przez mechanizmy obronne cia艂a lub interwencje terapeutyczne przywraca r贸wnowag臋 i umo偶liwia kontynuacj臋 偶ycia. Tak oto w procesie nowotworzenia 艣mier膰 i 偶ycie wzajemnie si臋 warunkuj膮 鈥� tworz膮c nieustanny ruch przeciwie艅stw rozgrywaj膮cy si臋 w ciele. Zdj臋cie mikroskopowe autorstwa Ma艂gorzaty Lisowskiej przedstawiaj膮ce jej w艂asne kom贸rki nowotworowe z biopsji, tkank臋 po szesnastu chemioterapiach oraz zdrowe kom贸rki piersi po mastektomii.
Ma艂gorzata Lisowska
Fotografka mikroskopowa. Zwyci臋偶czyni presti偶owego konkursu Nikon Small World 2023 zdj臋ciem w艂asnych kom贸rek nowotworowych 鈥� pierwszy powr贸t Polski na podium po 31 latach. Autorka wystawy "Historia zapisana w ciele w trzech aktach", prezentowanej m.in. w Narodowym Funduszu Zdrowia.
Od 2020 roku ambasadorka holenderskiej organizacji Value Based Healthcare Center Europe. Wsp贸艂pracuje z EIT Health jako mentorka medycznych start-up贸w oraz program贸w edukacyjnych z obszaru VBHC. Wyk艂adowczyni na studiach MBA w ochronie zdrowia, ekspertka w Instytucie Zarz膮dzania w Ochronie Zdrowia przy Uczelni 艁azarskiego. By艂a pacjentka onkologiczna (rak piersi, 2023).
呕ycie to ruch, kino to 艣mier膰 鈥� filmy biologiczne z WFO
W Wytw贸rni Film贸w O艣wiatowych w 艁odzi w latach 50. i 60. XX wieku powsta艂 szereg film贸w, w kt贸rych nierozerwalne spl膮tuje si臋 logika nauki, sztuki i kina. Tw贸rcy pracuj膮cy w WFO byli niezwykle 艣wiadomi roli medium filmowego w pracy badawczej i jego zastosowania w poznawaniu 艣wiata. W filmach tych kluczowe kwestie teorii kina 鈥� problem ruchu i czasu oraz mo偶liwo艣ci ukazania 偶ycia i paradoksu ci膮g艂ego u艣miercania 鈥� zar贸wno naukowych preparat贸w, jak i 偶ycia w klatce filmowej 鈥� pracuj膮 na wysokich obrotach. Mog膮 one by膰 zatem niepokoj膮ce. Ogl膮damy pi臋kny, ale przera偶aj膮cy spektakl kinowej 艣mierci i 偶ycia. Filmy te, chocia偶 tworzone jako filmy biologiczne, mikroskopokowe, naukowe i popularnonaukowe, mo偶na z powodzeniem uzna膰 tak偶e za eksperymentalne czy awangardowe. Ich tw贸rcy 鈥� podobnie jak filmowcy awangardowi 鈥� poszukiwali nowych 艣rodk贸w oraz technik, aby pokaza膰 na ekranie rzeczy, kt贸rych wcze艣niej nikt nie pokaza艂. Warto wspomnie膰, 偶e filmy te otrzymywa艂y nagrody zar贸wno na festiwalach naukowych, jak i eksperymentalnych, a Karol Marczak 鈥� nestor polskiego kina biologicznego 鈥� w latach 20. XX wieku mieszka艂 w Pary偶u, gdzie by艂 asystentem W艂adys艂awa Starewicza, pioniera animacji.
Micha艂 Matuszewski
Kurator filmowy, programer festiwali, badacz, autor, eseista filmowy. Do 2022 roku kurator kina w Centrum Sztuki Wsp贸艂czesnej Zamek Ujazdowski, nast臋pnie Kierownik Pracowni Eseju Filmowego w vnLab w Szkole Filmowej w 艁odzi oraz wsp贸艂kurator Konkursu Polskich Film贸w Eksperymentalnych oraz Konkursu Mi臋dzynarodowego na festiwalu Short Waves. Na Uniwersytecie Warszawskim przygotowuje rozpraw臋 doktorsk膮 po艣wi臋con膮 polskim filmom przyrodniczym.
Cz艂onek jury na mi臋dzynarodowych festiwalach, m. in. w Cannes, Berlinie, Wenecji i Oberhausen. Zainteresowany nowymi mediami oraz VR a szczeg贸lnie ich aspektem instytucjonalnym oraz nie-ludzk膮 perspektyw膮 w kinie. Stypendysta Culture & Animals Foundation. Pracuje nad projektem wizualno-badawczym po艣wi臋conym zwierz臋tom w filmach. Jest stypendyst膮 Culture and Animals Foundation. Jego ostatni projekt eseistyczny "Re-membering Topsy" by艂 prezentowany w Muzeum Narodowym w Warszawie.
Wystaw臋 mo偶na ogl膮da膰 od 8 do 21 wrze艣nia 2025 w godzinach pracy Biblioteki U艁.