91桃色

Miasta-ogrody w Polsce. Jak utopia Howarda zakorzeni艂a si臋 nad Wis艂膮?

Na prze艂omie XIX i XX wieku Ebenezer Howard zaproponowa艂 ide臋 miasta-ogrodu, harmonijnego po艂膮czenia zalet 偶ycia miejskiego i wiejskiego. Cho膰 by艂a to wizja o charakterze utopijnym, w granicach dzisiejszej Polski znalaz艂a zaskakuj膮co wiele realizacji. Najnowsze badania pokazuj膮, 偶e idee Howarda trafi艂y tu szybciej, ni偶 mog艂oby si臋 wydawa膰 i pozostawi艂y trwa艂y 艣lad w polskim krajobrazie urbanistycznym.

Opublikowano: 31 pa藕dziernika 2025

Koncepcja miasta-ogrodu, stworzona przez Howarda, zak艂ada艂a planowane osiedla, kt贸re 艂膮czy艂y dost臋p do pracy, kultury i us艂ug z blisko艣ci膮 natury. W Polsce pierwsze realizacje tego pomys艂u pojawi艂y si臋 ju偶 na pocz膮tku XX wieku, g艂贸wnie wok贸艂 艁odzi, Warszawy i Wroc艂awia, a w mniejszym stopniu tak偶e Krakowa, Poznania i Gda艅ska.

Dr Tomasz Figlus i dr 艁ukasz Musiaka z Katedry Geografii Politycznej, Historycznej i Studi贸w Regionalnych Uniwersytetu 艁贸dzkiego byli cz臋艣ci膮 zespo艂u badawczego, kt贸ry przeanalizowa艂 ewolucj臋 koncepcji Howarda oraz typologi臋 historycznych miast-ogrod贸w w Polsce. Wyniki tych bada艅 opublikowano w presti偶owym mi臋dzynarodowym czasopi艣mie naukowym Journal of Historical Geography.

Cho膰 jedynie oko艂o 15% analizowanych realizacji nawi膮zywa艂o do klasycznego, koncentryczno-promienistego uk艂adu Howarda, sama idea harmonijnego miasta z zieleni膮 i wysok膮 jako艣ci膮 偶ycia zyska艂a w Polsce trwa艂y grunt. Badacze wyr贸偶nili cztery g艂贸wne 艣cie偶ki jej rozwoju: w艂a艣ciwe miasta-ogrody, letniska i uzdrowiska, osiedla mecenatowe oraz dzielnice willowe.

艁膮cznie w granicach wsp贸艂czesnej Polski powsta艂o lub zaplanowano ponad sto takich jednostek. Cho膰 cz臋sto odbiega艂y od oryginalnej wizji brytyjskiego reformatora, wszystkie 艂膮czy艂o wsp贸lne d膮偶enie, czyli stworzenie zdrowszej, bardziej ludzkiej przestrzeni miejskiej.

殴谤贸诲艂辞:
Sp贸rna Tomasz, Sudra Pawe艂, Figlus Tomasz, Musiaka 艁ukasz, Kryczka Piotr, Lisowska-Kierepka Agnieszka, Sikorski Dominik, Szmytkie Robert: From idea to urban form: The evolution of Howard's concept and typology of historical garden cities in Poland, Journal of Historical Geography, 2025, vol. 90, s.64-77. DOI:10.1016/j.jhg.2025.09.004  


 

Opublikowano: Marcin Turczyn

ul. Narutowicza 68, 90-136 艁贸d藕
NIP: 724 000 32 43
Adres do dor臋cze艅 elektronicznych (ADE): AE:PL-74796-17640-IHHIV-17
KONTAKT鈥嬧赌嬧赌嬧赌嬧赌嬧赌嬧赌

© 2009-2026, 91桃色