Co sprawi艂o, 偶e zdecydowa艂a si臋 Pani na udzia艂 w wyprawie naukowej do Australii?
Od lat zajmuj臋 si臋 entomologi膮, a szczeg贸lnie much贸wkami r贸wnie偶 tymi o znaczeniu medyczno鈥憇膮dowym. To fascynuj膮ca grupa owad贸w, kluczowa m.in. w badaniach kryminalistycznych. Wsp贸艂pracuj臋 z zespo艂em ekspert贸w z Uniwersytetu Miko艂aja Kopernika w Toruniu, kt贸ry specjalizuje si臋 w艂a艣nie w much贸wkach istotnych w tego typu analizach. Razem prowadzimy badania nad morfologi膮 larw tych owad贸w.
Kiedy pojawi艂a si臋 mo偶liwo艣膰 udzia艂u w kolejnej ekspedycji badawczej do Australii 鈥� kraju odleg艂ego, egzotycznego i pe艂nego naukowych wyzwa艅 鈥� nie mog艂am odm贸wi膰. Uda艂o mi si臋 zdoby膰 finansowanie, a sama wyprawa by艂a szans膮 na wzbogacenie wiedzy o much贸wkach z rodziny Calliphoridae w jednym z najciekawszych przyrodniczo region贸w 艣wiata.
Jaki by艂 g艂贸wny cel wyprawy?
Naszym zadaniem by艂o zebranie materia艂u badawczego: larw i osobnik贸w doros艂ych much贸wek zamieszkuj膮cych tropikaln膮 cz臋艣膰 p贸艂nocno鈥憌schodniej Australii. To obszar niezwykle r贸偶norodny, bogaty w gatunki endemiczne, a jednocze艣nie zaskakuj膮co s艂abo poznany. W przeciwie艅stwie do Europy, gdzie owadami zajmuje si臋 wielu specjalist贸w, w Australii jest ich niewielu, dlatego ka偶dy pozyskany materia艂 ma warto艣膰 dla lokalnej i 艣wiatowej nauki.
Jak wygl膮da艂a codzienna praca w terenie?
Wyprawa trwa艂a dwa intensywne tygodnie. Ka偶dy dzie艅 zaczyna艂 si臋 bardzo wcze艣nie 鈥� im bli偶ej po艂udnia, tym wy偶sza temperatura i mniejsza aktywno艣膰 owad贸w. Dojazdy na stanowiska trwa艂y od godziny do dw贸ch, a same lokalizacje wymaga艂y cz臋sto przedzierania si臋 przez wymagaj膮cy teren.
Po powrocie z lasu praca si臋 nie ko艅czy艂a. Czeka艂o nas przygotowywanie pr贸bek: segregowanie materia艂u, usypianie owad贸w, nak艂uwanie na szpilki, zabezpieczanie cz臋艣ci okaz贸w do analiz genetycznych. Wieczory mija艂y na 偶mudnym preparowaniu, kt贸re jest podstaw膮 rzetelnej pracy entomologicznej.
Co okaza艂o si臋 najwi臋kszym wyzwaniem?
Przed wyjazdem najbardziej obawia艂am si臋 spotka艅 z lokalnymi drapie偶nikami 鈥� jadowitymi w臋偶ami, paj膮kami czy krokodylami. Szybko okaza艂o si臋 jednak, 偶e to g艂贸wnie wyobra藕nia podsuwa cz艂owiekowi dramatyczne scenariusze.
Prawdziwym wyzwaniem by艂a natomiast tropikalna pogoda. Wysoka wilgotno艣膰 i upa艂 sprawia艂y, 偶e ju偶 po kilkunastu minutach pracy cz艂owiek by艂 ca艂y mokry. Do tego dochodzi艂o ci膮g艂e ocieranie si臋 o ostre li艣cie, liczne uk膮szenia owad贸w i drobne zranienia, o kt贸re w takim 艣rodowisku nietrudno. Ten fizyczny aspekt wyprawy okaza艂 si臋 bardziej wymagaj膮cy, ni偶 przypuszcza艂am.
Co najbardziej Pani膮 zaskoczy艂o?
Australia zaskoczy艂a mnie przede wszystkim鈥� spokojem. Ma艂o ludzi, niewiele zabudowa艅, a w niekt贸rych miejscach wci膮偶 u偶ywa si臋 budek telefonicznych i czyta papierowe gazety. Mia艂am wra偶enie, jakby czas p艂yn膮艂 tam wolniej. Pod wzgl臋dem przyrodniczym najbardziej zdziwi艂 mnie brak kwitn膮cych ro艣lin pe艂nych owad贸w. W europejskich lasach i 艂膮kach to naturalny widok. W tropikalnym lesie australijskim g臋sto艣膰 ro艣linno艣ci sprawia, 偶e owady s膮 niemal niewidoczne. Trzeba by艂o stosowa膰 odpowiednie techniki i mie膰 du偶o cierpliwo艣ci, aby je odnale藕膰.
Z czego jest Pani najbardziej zadowolona?
Najwi臋kszym prze偶yciem by艂o przebywanie w jednym z najstarszych las贸w tropikalnych 艣wiata 鈥� starszym nawet ni偶 Amazonia. Tamtejszy las liczy oko艂o 180 milion贸w lat, a jego atmosfera 鈥� d藕wi臋ki, zapachy, g臋sto艣膰 ro艣lin 鈥� jest nie do oddania na 偶adnym zdj臋ciu czy filmie.
Ogromne wra偶enie zrobi艂a r贸wnie偶 wysoka endemiczno艣膰 tamtejszej fauny i flory. Mo偶liwo艣膰 zobaczenia organizm贸w, kt贸re wyst臋puj膮 wy艂膮cznie tam i nigdzie indziej na 艣wiecie, to do艣wiadczenie, kt贸re zostaje w pami臋ci na zawsze.
Jakie emocje towarzyszy艂y Pani podczas wyprawy i po powrocie?
Towarzyszy艂 mi ogromny entuzjazm i satysfakcja. Wyprawa by艂a nie tylko naukowym wyzwaniem, ale te偶 do艣wiadczeniem osobistym. Przekroczy艂am swoje granice, zdoby艂am praktyk臋, kt贸r膮 trudno zdoby膰 gdziekolwiek indziej, i wr贸ci艂am z g艂ow膮 pe艂n膮 plan贸w. Chcia艂abym dzieli膰 si臋 tym, czego si臋 nauczy艂am i rozwija膰 rozpocz臋te badania.
Jakie s膮 Pani dalsze plany badawcze?
Australia jest ogromna i niezwykle zr贸偶nicowana. Chcia艂abym wr贸ci膰 tam, by prowadzi膰 badania w innych jej cz臋艣ciach. Interesuj膮 mnie r贸wnie偶 regiony s膮siaduj膮ce, takie jak Tasmania, Nowa Gwinea czy Nowa Zelandia 鈥� miejsca r贸wnie fascynuj膮ce i wa偶ne dla bada艅 nad r贸偶norodno艣ci膮 owad贸w.
To plany ambitne, ale w艂a艣nie takie daj膮 najwi臋cej energii do pracy.
Informacje i zdj臋cia: dr hab. Agnieszka Soszy艅ska, prof. U艁 (Katedra Zoologii Bezkr臋gowc贸w i Hydrobiologii)
Redakcja i grafiki: Mateusz Kowalski (Centrum Promocji, Wydzia艂 Biologii i Ochrony 艢rodowiska U艁)