Dr Agata Zysiak (窜诲箩臋肠颈别:&苍产蝉辫;dr Bartosz Ka艂u偶ny)
Dr Agata Zysiak zajmuje si臋 socjologi膮 historyczn膮, pracuje na Uniwersytecie 艁贸dzkim i Wiede艅skim, lokalnie popularyzuje histori臋 艁odzi w Stowarzyszeniu Topografie. Wcze艣niej wsp贸艂pracowa艂a z uniwersytetami w Warszawie, Budapeszcie, Wiedniu i Berlinie, a tak偶e w USA 鈥� w Ann Arbor, Detroit oraz by艂a cz艂onkini膮 Instytutu Studi贸w Zaawansowanych w Princeton. Obecnie na Uniwersytecie Wiede艅skim pracuje nad zrozumieniem powojennej historii Polski przez pryzmat poj臋cia socjalistycznego obywatelstwa.
Jak dosz艂o do powstania angielskiego przek艂adu 鈥濸unkt贸w za pochodzenie"?
Angielska wersja 鈥濸unkt贸w za pochodzenie" zosta艂a uzupe艂niona i przepisana pod k膮tem angloj臋zycznego czytelnika podczas mojego pobytu w Institute for Advanced Study w Princeton, w USA ju偶 prawie 5 lat temu.
Proces przepisywania polskiej ksi膮偶ki na angielski oznacza艂 cz臋艣ciowe t艂umaczenie, wielokrotne edytowanie, zmienianie struktury i uzupe艂nianie nowymi fragmentami nowej wersji ksi膮偶ki. Finalny j臋zykowy kszta艂t to zas艂uga wspania艂ej redaktorki, Julii Podziewski.
Wzgl臋dem polskiego wydania wi臋kszy nacisk zosta艂 po艂o偶ony na do艣wiadczenie os贸b, kt贸re nie mia艂y w swoich rodzinach tradycji studiowania (tzw. first-generation students) oraz ca艂okszta艂t polskiego systemu edukacji to znaczy tak偶e szk贸艂 艣rednich, gdzie odbywa艂a si臋 kluczowa selekcja przysz艂ych student贸w. Wi臋cej jest o zmianach na og贸lnokrajowym poziomie, wi臋cej o studentkach i profesorkach oraz inersekcji p艂ci i klasy. Za to mniej miejsca po艣wi臋ci艂am sporom o inteligencj臋 i zniewolony uniwersytet, wa偶ne w Polsce. Mniej jest o samym U艁 i 艁odzi. Ca艂a ksi膮偶ka jest kr贸tsza, ale g臋stsza.
W jakim wydawnictwie ukaza艂a si臋 Pani ksi膮偶ka?
Ksi膮偶ka zosta艂a wydana przez ameryka艅skie, uniwersyteckie wydawnictwo Purdue University Press. Od 15 grudnia dost臋pna jest w przyst臋pnej cenie na , a za dwa lata b臋dzie j膮 mo偶na pobra膰 bezp艂atnie w wolnym dost臋pie. Zale偶a艂o mi na znalezieniu uniwersyteckiego wydawnictwa ze wzgl臋du na rzetelny proces recenzyjny, dobr膮 redakcj臋, ale i przyst臋pn膮 cen臋 wydanej ksi膮偶ki. Prace nad ksi膮偶k膮 trwa艂y bardzo d艂ugo, tak偶e ze wzgl臋d贸w zupe艂nie niezale偶nych ode mnie, jestem wi臋c bardzo szcz臋艣liwa, 偶e wreszcie mog臋 zobaczy膰 efekt pracy tylu os贸b: recenzent贸w, redaktor贸w, grafik贸w, ale tak偶e wszystkich znakomitych badaczy, kt贸rzy komentowali powstaj膮ce fragmenty i wspierali mnie w tym przedsi臋wzi臋ciu.
窜诲箩臋肠颈别 z prywatnych zasob贸w dr Agaty Zysiak.
W ramach promocji publikacji uda艂o si臋 zorganizowa膰 prawdziwe tourne po Stanach Zjednoczonych.
Gdzie ksi膮偶ka by艂a prezentowana i z jakim odbiorem si臋 spotka艂a?
Mia艂am przyjemno艣膰 spotka膰 si臋 z publiczno艣ci膮 zainteresowan膮 tematyk膮 Europy 艢rodkowo-Wschodniej na takich uczelniach jak: University of Illinois Chicago, Columbia University, New York University, University of California w Berkeley, Stanford University oraz na zje藕dzie ASEEES w Philadelphii.
Zawsze mia艂am 艣wietn膮 dyskusj臋. W pytaniach i komentarzach powtarza艂a si臋 uwaga, 偶e kategoria klasy nie jest bardzo obecna w badaniach historycznych w USA. Interesowano si臋 trudno艣ciami w awansie i mechanizmami spo艂ecznej reprodukcji pod presj膮 reform politycznych, wp艂ywem wydarze艅 historycznych na d艂ugotrwa艂e procesy, intersekcj膮 gender, klasy, religii, etniczno艣ci i ich wp艂ywem na mechanizmy selekcji edukacyjnej. Jaka w og贸le jest mo偶liwo艣膰 otwarcia elit na osoby o nie-elitarnym pochodzeniu.
Wiemy ju偶 co ciekawi艂o odbiorc贸w w Stanach Zjednoczonych, a na co Pani zwr贸ci艂a uwag臋 podczas tych spotka艅?
Co jest dla mnie wa偶ne, to to, 偶e historia o Uniwersytecie 艁贸dzkim czy o PRL, to nie musi by膰 lokalna ciekawostka, ale wa偶ne studium zmiany spo艂ecznej przygl膮daj膮ce si臋 reformie edukacji i trudno艣ciach do艣wiadczanych przez osoby awansuj膮ce, istotny g艂os o roli pa艅stwowego socjalizmu i modelu socjalistycznego uniwersytetu w szerszej debacie o wy偶szej edukacji.
Wreszcie, 偶e jako艣ciowe, biograficzne badania pozwalaj膮 na g艂臋bsze zrozumienie proces贸w historycznych i si艂膮 tej ksi膮偶ki jest mocne osadzenie w materiale: analizie przem贸wie艅, prasy codziennej, biografii, prze艣ledzeniu bada艅 socjologicznych tego okresu, ale jednocze艣nie z prac膮, z teoriami socjologicznymi i osadzenie we wsp贸艂czesnej mi臋dzynarodowej debacie.
Bardzo dzi臋kuj臋 za rozmow臋.
Ja r贸wnie偶 i zach臋cam do si臋gni臋cia po ksi膮偶k臋.
Po co 艁odzi uniwersytet?
Nagranie zrealizowane w 2020 r. na bazie do艣wiadcze艅 zebranych podczas pisania 鈥濸unkt贸w za pochodzenie鈥�.
Od ameryka艅skiego wydawcy
Socjalizm pa艅stwowy mia艂 na celu uprzemys艂owienie, zurbanizowanie i zach臋cenie do cz臋stszego mycia r膮k, nak艂onienie ludzi do opuszczenia ko艣cio艂a, emancypacj臋 kobiet i elektryfikacj臋 miast 鈥� a wszystko w przeci膮gu 偶ycia jednego pokolenia. Rozszerzenie mo偶liwo艣ci edukacyjnych na klas臋 robotnicz膮 i stworzenie wizji egalitarnego socjalistycznego uniwersytetu, kt贸ry oferowa艂 awans dla wszystkich stanowi艂o centralny element tych inicjatyw. Limiting Privilege: Upward Mobility Within Higher Education in Socialist Poland 艣ledzi mo偶liwo艣ci i ograniczenia tego celu, przygl膮daj膮c si臋 modelowemu uniwersytetowi socjalistycznemu za艂o偶onemu w 1945 r. w robotniczym mie艣cie 艁贸d藕. Pocz膮tkowo b臋d膮c sztandarowym projektem socjalistycznej modernizacji, uniwersytet stara艂 si臋 oferowa膰 awans spo艂eczny poprzez przyjmowanie dzieci ch艂op贸w i robotnik贸w, ale wysi艂ki te by艂y cz臋sto zwalczane przez elity, kt贸re stara艂y si臋 zachowa膰 ten przywilej dla siebie. Przygl膮daj膮c si臋 studentom z pierwszego pokolenia, inteligenckim wyk艂adowcom i przemys艂owemu miastu, Limiting Privilege bada z艂o偶on膮 histori臋 utopijnych wizji, nieudanych aspiracji i niech臋tnego 艣rodowiska akademickiego.
By膰 mo偶e jest to najwa偶niejsza ksi膮偶ka o historii komunistycznej Polski napisana do tej pory w tym stuleciu, ale nie dlatego b臋d臋 j膮 poleca膰. Odt膮d, je艣li kto艣 wyrazi opini臋 na temat akcji afirmatywnej, roli zaanga偶owania na rzecz sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej w 艣rodowisku akademickim, wykorzystania wska藕nik贸w ilo艣ciowych w szkolnictwie wy偶szym lub interakcji mi臋dzy szerszymi strukturami spo艂ecznymi a polityk膮 uniwersyteck膮, zapytam go: 鈥濩zy znasz prac臋 Agaty Zysiak? Je艣li nie, przeczytaj jej now膮 ksi膮偶k臋, a wtedy porozmawiamy."
Brian Porter-Sz疟cs, autor ksi膮偶ki Poland in the Modern World: Beyond Martyrdom
Niniejsza publikacja ukazuje epokowe starcie, do kt贸rego dosz艂o we wczesnej stalinowskiej Polsce mi臋dzy uniwersytetami d膮偶膮cymi do utrzymania wolno艣ci wie偶y z ko艣ci s艂oniowej a komunistycznym re偶imem zdeterminowanym, by uczyni膰 z nich narz臋dzia radykalnych reform spo艂ecznych. 呕adna ze stron nie zak艂ada艂a osi膮gni臋cia ko艅cowego rezultatu. Uniwersytety zosta艂y zmodernizowane i pomog艂y milionom awansowa膰 na spo艂ecznej drabinie, staj膮c si臋 lojalnymi s艂ugami systemu; pozosta艂y jednak bastionami przywilej贸w tkwi膮cymi w feudalnych pu艂apkach, kt贸re wywo艂a艂y najbardziej ostry sprzeciw w bloku sowieckim. W swoim humanitarnym i beznami臋tnym studium Zysiak zabiera czytelnik贸w do serca kontrowersji i dramat贸w, pozostaj膮c dostrojon膮 do teorii spo艂ecznej, nigdy nie trac膮c z oczu ludzi, kt贸rzy tworz膮 histori臋.
John Connelly, profesor historii Sidney Hellman Ehrman, Uniwersytet Kalifornijski w Berkeley
窜诲箩臋肠颈别 dra Bartosza Ka艂u偶nego.
Nagroda Polskiej Akademii Nauk
W toku swojej kariery akademickiej dr Agata Zysiak by艂a wielokrotnie nagradzana i honorowana stypendiami. W 2017 r. za omawian膮 tutaj ksi膮偶k臋 鈥濸unkty za pochodzenie鈥� otrzyma艂a Nagrod臋 Historyczn膮 im. Kazimierza Moczarskiego oraz za pierwsz膮 ksi膮偶k臋 naukow膮, a praca doktorska, na kt贸rej podstawie powsta艂y 鈥濸unkty鈥︹��, nagrod臋 im. Inki Brodzkiej-Wald.
Najnowszym wyr贸偶nieniem dr Agaty Zysiak jest otrzymana w listopadzie 2023 r., w uznaniu zas艂ug dla polskiej nauki, dla wyr贸偶niaj膮cych si臋 naukowc贸w i artyst贸w, kt贸rzy nie przekroczyli 38 lat.
Nagrody przyznano w pi臋ciu dziedzinach 鈥� nauki humanistyczne, biologiczno-medyczne, techniczne, 艣cis艂e oraz nauki artystyczne, a wr臋czono je w Klubie Nauczyciela przy Piotrkowskiej 137.
Poza dr Agat膮 Zysiak wyr贸偶nienia otrzymali tak偶e prof. Micha艂 Bijak, prof. 艁ukasz P贸艂torak z Uniwersytetu 艁贸dzkiego, profesor P艁 Grzegorz Li艣kiewicz oraz dr Micha艂 Jankowski z Akademii Sztuk Pi臋knych.
Laureaci otrzymali nagrody pieni臋偶ne oraz obrazy przedstawiaj膮ce urokliwe miejsca w 艁odzi.
Materia艂 藕r贸d艂owy: dr Agata Zysiak (Katedra Socjologii Wsi i Miasta, Wydzia艂 Ekonomiczno-Socjologiczny)
Redakcja: Micha艂 Gruda (Centrum Komunikacji i PR)
Misja台 Uniwersytetu 艁o虂dzkiego jest rzetelne prowadzenie badan虂 naukowych oraz aktywne g艂oszenie prawdy z nich p艂yna台cej, tak by ma台drze kszta艂cic虂 kolejne pokolenia, byc虂 uz虈ytecznym dla spo艂eczen虂stwa oraz odwaz虈nie odpowiadac虂 na wyzwania wspo虂艂czesnego s虂wiata. Doskona艂o艣膰 naukowa jest dla nas zawsze najlepszym kompasem. Nasze warto艣ci to: odwaga, ciekawo艣膰, zaanga偶owanie, wsp贸艂praca i szacunek.