Jedn膮 z kluczowych przeszk贸d we wsp贸艂pracy na linii biznes鈥搉auka jest przekonanie wielu przedsi臋biorc贸w, 偶e uczelnie kojarz膮 si臋 g艂贸wnie z dydaktyk膮 oraz prowadzeniem bada艅 podstawowych, kt贸re nie maj膮 szansy na szybkie wdro偶enie rynkowe. Ponadto hierarchiczna struktura uczelni i sformalizowane procedury sprawiaj膮, 偶e firmy postrzegaj膮 je jako partner贸w ma艂o elastycznych, dzia艂aj膮cych wolniej ni偶 jednostki komercyjne. Przedsi臋biorcy obawiaj膮 si臋, 偶e taka wsp贸艂praca b臋dzie wymaga艂a du偶ego zaanga偶owania czasu pracownik贸w, a potencjalne korzy艣ci oka偶膮 si臋 niewsp贸艂mierne do poniesionych nak艂ad贸w.
Tymczasem zaanga偶owanie jednostki naukowej do wsp贸艂pracy przy opracowywaniu nowych produkt贸w lub technologii, a tak偶e przy ich optymalizacji, mo偶e mimo pocz膮tkowych trudno艣ci okaza膰 si臋 w d艂ugofalowej perspektywie bardzo korzystne i warto艣ciowe zar贸wno dla firmy, jak i dla samej uczelni. W niniejszym artykule przybli偶ymy sytuacje, w kt贸rych wsp贸艂praca z uczelni膮 mo偶e by膰 dobrym rozwi膮zaniem i pozwoli na rozwi膮zanie realnych problem贸w przedsi臋biorstwa.
Produkt nie dzia艂a, jak powinien lub wymaga optymalizacji
Cz臋st膮 sytuacj膮, z kt贸r膮 mierz膮 si臋 przedsi臋biorcy, jest moment, w kt贸rym produkt zosta艂 z powodzeniem opracowany w warunkach laboratoryjnych, wykonano jego prototyp lub seri臋 pr贸bn膮, a samo rozwi膮zanie dzia艂a zgodnie z za艂o偶eniami. Trudno艣ci pojawiaj膮 si臋 jednak dopiero przy pr贸bie uruchomienia produkcji seryjnej. Okazuje si臋 w贸wczas, 偶e proces technologiczny, kt贸ry sprawdza艂 si臋 w laboratorium lub przy produkcji jednostkowej, nie daje si臋 艂atwo przeskalowa膰 do warunk贸w przemys艂owych. Problemem nie jest wi臋c samo opracowanie produktu, lecz zapewnienie jego powtarzalnego, wydajnego i ekonomicznie uzasadnionego wytwarzania na wi臋ksz膮 skal臋. W praktyce proste przeniesienie technologii z laboratorium do produkcji seryjnej mo偶e sta膰 si臋 jedn膮 z najpowa偶niejszych barier w komercjalizacji rozwi膮zania.
W warunkach przemys艂owych znacznie trudniej jest zachowa膰 re偶im technologiczny, kt贸ry obowi膮zywa艂 w laboratorium. Dodatkowymi wyzwaniami s膮 uzyskanie odpowiedniej powtarzalno艣ci produkcji oraz utrzymanie parametr贸w technicznych opracowanego wyrobu. Z punktu widzenia przedsi臋biorcy istotna staje si臋 r贸wnie偶 wydajno艣膰 produkcji, poziom zu偶ycia materia艂贸w oraz odpadowo艣膰 procesu. Czynniki te w skali laboratoryjnej lub podczas produkcji ma艂oseryjnej cz臋sto nie maj膮 decyduj膮cego znaczenia, jednak przy produkcji przemys艂owej s膮 r贸wnie wa偶ne, jak same cechy u偶ytkowe czy parametry techniczne opracowanego produktu.
B臋d膮c u progu komercjalizacji, firma mo偶e wi臋c stan膮膰 przed nowym wyzwaniem technologicznym, kt贸rego cz臋sto nie jest w stanie rozwi膮za膰 samodzielnie. W takich przypadkach wsp贸艂praca z uczelni膮 mo偶e okaza膰 si臋 szczeg贸lnie warto艣ciowa. Zaanga偶owani naukowcy, reprezentuj膮cy r贸偶ne dziedziny wiedzy, mog膮 spojrze膰 na problem w spos贸b kompleksowy, a ich wiedza ekspercka i do艣wiadczenie mog膮 przyczyni膰 si臋 do wypracowania skutecznego rozwi膮zania. Pozwala to firmie nie tylko przyspieszy膰 komercjalizacj臋 produktu, ale r贸wnie偶 unikn膮膰 koszt贸w zwi膮zanych z prowadzeniem pr贸b technologicznych lub dzia艂a艅 optymalizacyjnych, kt贸re by艂y ju偶 wcze艣niej testowane i nie przynios艂y oczekiwanych rezultat贸w.
Potrzebna ekspertyza
Kolejn膮 sytuacj膮, w kt贸rej warto rozwa偶y膰 wsp贸艂prac臋 z uczelni膮, jest potrzeba przygotowania niezale偶nej ekspertyzy dotycz膮cej planowanego projektu lub produktu. Zlecenie jednostce naukowej opracowania raportu, kt贸rego celem jest weryfikacja, czy w stanie techniki nie istniej膮 ju偶 podobne rozwi膮zania albo czy przyj臋ta koncepcja opracowania nowego produktu jest zasadna i wykonalna, mo偶e uchroni膰 przedsi臋biorstwo przed zaanga偶owaniem si臋 w projekt obarczony wysokim ryzykiem.
Taka analiza pozwala unikn膮膰 sytuacji, w kt贸rej firma inwestuje znaczne 艣rodki finansowe, kadrowe i infrastrukturalne w rozwi膮zanie powielaj膮ce istniej膮ce ju偶 pomys艂y lub niemo偶liwe do op艂acalnego wdro偶enia. Eksperci z uczelni mog膮 wesprze膰 przedsi臋biorstwo w ocenie aktualnego poziomu wiedzy w danej dziedzinie, identyfikacji podobnych technologii, analizie potencjalnych barier technicznych oraz okre艣leniu, czy proponowane rozwi膮zanie posiada cechy nowo艣ci lub istotnego ulepszenia.
R贸wnie wa偶nym elementem takiej wsp贸艂pracy mo偶e by膰 sporz膮dzenie opinii o innowacyjno艣ci opracowanego produktu, technologii lub procesu. Dokument ten bywa przydatny m.in. przy ubieganiu si臋 o finansowanie zewn臋trzne, przygotowywaniu dokumentacji projektowej, rozmowach z inwestorami czy podejmowaniu decyzji o dalszym kierunku rozwoju przedsi臋wzi臋cia. Dzi臋ki temu firma zyskuje nie tylko merytoryczne potwierdzenie potencja艂u swojego rozwi膮zania, lecz tak偶e lepsz膮 podstaw臋 do podejmowania 艣wiadomych decyzji biznesowych.
Brak kompetencji w zespole
Pracownicy naukowi zatrudnieni na uczelniach mog膮 by膰 r贸wnie偶 anga偶owani przez przedsi臋biorstwa do realizacji przedsi臋wzi臋膰 wymagaj膮cych wiedzy eksperckiej, w szczeg贸lno艣ci projekt贸w B+R. Cz臋sto firmy, zw艂aszcza na pocz膮tkowym etapie dzia艂alno艣ci, np. start-upy, maj膮 ciekawe pomys艂y na nowe produkty lub technologie, dysponuj膮 odpowiednim zapleczem infrastrukturalnym i finansowym, ale nie posiadaj膮 wystarczaj膮co do艣wiadczonej i przygotowanej kadry.
W takim przypadku dobrym rozwi膮zaniem mo偶e by膰 zaanga偶owanie naukowca z uczelni, kt贸ry posiada do艣wiadczenie w planowaniu i realizacji projekt贸w o podwy偶szonym poziomie ryzyka. Wynika to z faktu, 偶e prowadzenie tego rodzaju przedsi臋wzi臋膰 jest jednym z podstawowych element贸w pracy badawczej. Osoba taka mo偶e pom贸c firmie w艂a艣ciwie zaplanowa膰 zakres prac, oceni膰 zasadno艣膰 przyj臋tych za艂o偶e艅 oraz wskaza膰 potencjalne bariery technologiczne ju偶 na wczesnym etapie projektu.
奥蝉辫贸艂辫谤补肠补 z uczelni膮 pozwala ograniczy膰 ryzyko prowadzenia prac B+R, kt贸re nie maj膮 uzasadnienia naukowego lub biznesowego i nie przynosz膮 przedsi臋biorstwu realnej warto艣ci dodanej. Do艣wiadczenie naukowc贸w zdobyte podczas realizacji podobnych przedsi臋wzi臋膰 stanowi istotny atut i mo偶e zwi臋kszy膰 szanse na dostarczenie rezultat贸w projektu w za艂o偶onym bud偶ecie oraz terminie.
Potrzeba finansowania 鈥� granty
奥蝉辫贸艂辫谤补肠补 z uczelni膮 mo偶e by膰 r贸wnie偶 istotnym atutem w sytuacji, gdy przedsi臋biorstwo planuje ubiega膰 si臋 o finansowanie zewn臋trzne, w szczeg贸lno艣ci w ramach projekt贸w grantowych obejmuj膮cych realizacj臋 prac B+R lub inwestycji zwi膮zanych z wdro偶eniem wynik贸w wcze艣niejszych bada艅. W takim modelu uczelnia mo偶e pe艂ni膰 funkcj臋 dostawcy technologii, know-how albo specjalistycznego zaplecza badawczego.
W przypadku projekt贸w nastawionych na realizacj臋 prac B+R zaanga偶owanie jednostki naukowej wzmacnia projekt pod wzgl臋dem merytorycznym. Uczelnia mo偶e przej膮膰 realizacj臋 tych zada艅 badawczych, kt贸re wymagaj膮 specjalistycznej aparatury, odpowiednio przeszkolonych pracownik贸w lub zespo艂u 艂膮cz膮cego kompetencje z r贸偶nych dziedzin wiedzy. W takim przypadku zaanga偶owanie uczelni jako konsorcjanta albo powierzenie jej okre艣lonego zakresu prac, w ramach podwykonawstwa wydaje si臋 rozs膮dnym rozwi膮zaniem, kt贸re pozwala efektywnie zrealizowa膰 zaplanowane dzia艂ania.
Taki model wsp贸艂pracy ogranicza ryzyko zwi膮zane z konieczno艣ci膮 samodzielnego budowania zespo艂贸w projektowych oraz poszukiwania aparatury niezb臋dnej do realizacji prac badawczych. Zasoby te s膮 cz臋sto dost臋pne bezpo艣rednio na uczelni, co mo偶e przyspieszy膰 rozpocz臋cie projektu i zwi臋kszy膰 jego szanse powodzenia.
Z kolei w przypadku projekt贸w zwi膮zanych z wdro偶eniem wynik贸w prac B+R firma mo偶e otrzyma膰 od jednostki naukowej zwalidowane rozwi膮zanie, kt贸re nast臋pnie zostanie wprowadzone na rynek. W takim modelu zadanie przedsi臋biorstwa mo偶e ogranicza膰 si臋 do konsultowania poszczeg贸lnych etap贸w prac prowadzonych nad nowym produktem lub technologi膮 oraz do ich bie偶膮cej weryfikacji z perspektywy potrzeb rynkowych. Ci臋偶ar prowadzenia prac B+R spoczywa natomiast na jednostce naukowej, w zamian za uzgodnione wcze艣niej wynagrodzenie.
Ten model wsp贸艂pracy jest szczeg贸lnie korzystny dla firm, kt贸re nie maj膮 rozwini臋tego zaplecza B+R, ale chc膮 wprowadza膰 na rynek nowe produkty, us艂ugi lub technologie. Pozwala im korzysta膰 z potencja艂u naukowego uczelni bez konieczno艣ci samodzielnego tworzenia rozbudowanej infrastruktury badawczej.
Jak pokazuj膮 powy偶sze przyk艂ady, wsp贸艂praca na linii uczelnia 鈥� przedsi臋biorstwo mo偶e mie膰 charakter wielowymiarowy i nie musi ogranicza膰 si臋 wy艂膮cznie do bada艅 walidacyjnych. Mo偶e obejmowa膰 r贸wnie偶 realizacj臋 wsp贸lnych projekt贸w badawczych i wdro偶eniowych, anga偶owanie pracownik贸w naukowych do przedsi臋wzi臋膰 wymagaj膮cych wiedzy eksperckiej, a tak偶e sporz膮dzanie audyt贸w i ekspertyz. Tego rodzaju dzia艂ania mog膮 stanowi膰 istotne wsparcie w potwierdzaniu nowo艣ci opracowanych przez firm臋 produkt贸w, uzasadnianiu biznesowym nowych projekt贸w oraz ograniczaniu ryzyka technologicznego, organizacyjnego i finansowego.
Autor: mgr Gracjan Pietrzak
Centrum Transferu Technologii