Komentuje dr Pawe艂 艁uczak z Wydzia艂u Zarz膮dzania Uniwersytetu 艁贸dzkiego.
Nowe przepisy u艂atwi膮 pracownikom wnioskowanie o urlopy zwi膮zane z rodzicielstwem. Pocz膮wszy od 26 kwietnia pracownicy b臋d膮 mogli wnioskowa膰 o nie w postaci elektronicznej. Ustawodawca uniezale偶ni艂 r贸wnie偶 prawo pracownika 鈥� ojca dziecka 鈥� do urlopu rodzicielskiego od pozostawania przez matk臋 dziecka w zatrudnieniu w dniu porodu. Dzi臋ki temu ojciec dziecka b臋dzie m贸g艂 skorzysta膰 z urlopu rodzicielskiego nawet wtedy, gdy matka dziecka w momencie porodu nie by艂a zatrudniona.
Wyd艂u偶eniu o 9 tygodni ulegnie r贸wnie偶 sam urlop rodzicielski (z dotychczasowych 32 do 41 tygodni), z zaznaczeniem, 偶e nowo dodana cz臋艣膰 zarezerwowana zostaje tylko dla drugiego rodzica. Takie rozwi膮zanie ma na celu zwi臋kszenie roli drugiego rodzica w wychowaniu dziecka, jak r贸wnie偶 u艂atwienie matce powrotu do aktywno艣ci zawodowej. Zapewnienie prawa do nieprzenoszalnej cz臋艣ci urlopu rodzicielskiego (w wymiarze 2 miesi臋cy) by艂o jednym z wymog贸w na艂o偶onych na pa艅stwa cz艂onkowskie przez Uni臋 Europejsk膮. Na uwag臋 zas艂uguje r贸wnie偶 fakt, i偶 rodzice mog膮 korzysta膰 z urlopu rodzicielskiego r贸wnolegle 鈥� w tym samym czasie. Pracownik nadal b臋dzie m贸g艂 艂膮czy膰 korzystanie z urlopu rodzicielskiego z wykonywaniem pracy u pracodawcy, kt贸ry udzieli艂 mu urlopu. W takim wypadku praca mo偶e by膰 wykonywana w wymiarze nie wy偶szym ni偶 po艂owa pe艂nego wymiaru czasu pracy, a urlopu rodzicielskiego udziela si臋 na pozosta艂膮 cz臋艣膰 wymiaru. Wymiar urlopu rodzicielskiego pracownika 艂膮cz膮cego urlop z wykonywaniem pracy u pracodawcy, kt贸ry go udzieli艂, ulega wyd艂u偶eniu proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy wykonywanej przez pracownika podczas jednoczesnego korzystania z urlopu.
鈥� m贸wi dr Pawe艂 艁uczak z Wydzia艂u Zarz膮dzania U艁.
Warto pami臋ta膰 tak偶e, i偶 wchodz膮ca w 偶ycie nowelizacja oznacza zmiany r贸wnie偶 w urlopach ojcowskich. Ju偶 26 kwietnia skr贸ceniu ulegnie termin, do kt贸rego pracownik 鈥� ojciec dziecka, mo偶e wykorzysta膰 urlop ojcowski - do uko艅czenia przez dziecko 12. miesi膮ca 偶ycia albo do up艂ywu 12 miesi臋cy od dnia uprawomocnienia si臋 postanowienia orzekaj膮cego przysposobienie dziecka i nie d艂u偶ej ni偶 do uko艅czenia przez dziecko 14. roku 偶ycia, a nie jak dotychczas do uko艅czenia przez dziecko drugiego roku 偶ycia.
Zmiany w wysoko艣ci zasi艂k贸w dla rodzic贸w
Zasi艂ek macierzy艅ski za okres urlopu rodzicielskiego, w tym 9 tygodni urlopu rodzicielskiego przys艂uguj膮ce wy艂膮cznie drugiemu rodzicowi dziecka, wyniesie 70% podstawy wymiaru zasi艂ku.
Matka dziecka, w terminie nie p贸藕niej ni偶 21 dni po porodzie, mo偶e z艂o偶y膰 pisemny wniosek o wyp艂acenie jej zasi艂ku macierzy艅skiego za okres odpowiadaj膮cy okresowi urlopu macierzy艅skiego i urlopu rodzicielskiego w pe艂nym wymiarze (z wy艂膮czeniem 9 tygodni tego urlopu przys艂uguj膮cych ojcu dziecka). W takiej sytuacji zasi艂ek macierzy艅ski wynosi 81,5% podstawy wymiaru zasi艂ku za ca艂y ten okres. Warto pami臋ta膰 przy tym, i偶 rodzice, kt贸rzy obecnie przebywaj膮 na urlopach zwi膮zanych z rodzicielstwem mog膮 w terminie 21 dni od wej艣cia w 偶ycie nowych przepis贸w z艂o偶y膰 wniosek o przeliczenie 艣wiadczenia wed艂ug nowych przepis贸w, tym samym zyskuj膮c wy偶sze 艣wiadczenie (odpowiednio 81,5% zamiast 80% lub 70% zamiast 60%).
Zwi臋kszenie ochrony i uprawnie艅 rodzic贸w ma艂ych dzieci
Wprowadzone zmiany przepis贸w obejm膮 r贸wnie偶 szczeg贸ln膮 ochron膮 rodzic贸w ma艂ych dzieci korzystaj膮cych z uprawnie艅 zwi膮zanych z rodzicielstwem. Ochron膮 przed wypowiedzeniem umowy o prac臋 obj臋to, poza okresem ci膮偶y i okresem urlopu macierzy艅skiego, okres od dnia z艂o偶enia przez pracownika wniosk贸w: o udzielenie urlopu macierzy艅skiego lub jego cz臋艣ci, urlopu na warunkach urlopu macierzy艅skiego albo jego cz臋艣ci, urlopu rodzicielskiego lub jego cz臋艣ci oraz urlopu ojcowskiego lub jego cz臋艣ci do dnia zako艅czenia korzystania z tych urlop贸w. Takie regulacje bez w膮tpienia pozytywnie wp艂yn膮 na sk艂onno艣膰 pracownik贸w do korzystania z urlop贸w zwi膮zanych z rodzicielstwem, gdy偶 nie b臋d膮 oni obawiali si臋 negatywnych konsekwencji wynikaj膮cych ze skorzystania ze swoich uprawnie艅.
Na uwag臋 zas艂uguje fakt, i偶 we wdra偶anych przepisach ustawodawca zadba艂 tak偶e o pracodawc贸w i zabezpieczy艂 ich przed nieuczciwymi pracownikami, kt贸rzy chcieliby wykorzysta膰 luk臋 w przepisach. W przypadku z艂o偶enia przez pracownic臋 lub pracownika wniosku o urlop wcze艣niej ani偶eli przewidziany prawnie termin na z艂o偶enie takiego wniosku, ochrona zacznie obowi膮zywa膰 dopiero od terminu okre艣lonego w przepisach prawa: odpowiednio na 14 dni przed rozpocz臋ciem korzystania z cz臋艣ci urlopu macierzy艅skiego oraz cz臋艣ci urlopu na warunkach urlopu macierzy艅skiego; na 21 dni przed rozpocz臋ciem korzystania z urlopu rodzicielskiego albo jego cz臋艣ci; oraz na 7 dni przed rozpocz臋ciem korzystania z urlopu ojcowskiego albo jego cz臋艣ci. Ta regulacja w spos贸b istotny zabezpiecza pracodawc臋 przed nieuczciwymi praktykami pracownik贸w polegaj膮cymi na wnioskowaniu o urlop zwi膮zany z rodzicielstwem ze znacznym wyprzedzeniem w celu zapewnienia sobie ochrony przed wypowiedzeniem.
鈥� dodaje dr Pawe艂 艁uczak z Wydzia艂u Zarz膮dzania U艁.
Rozszerzeniu ulegnie r贸wnie偶 graniczny wiek dziecka, kt贸ry pozwala rodzicom korzysta膰 ze szczeg贸lnych uprawnie艅 dla rodzic贸w ma艂ych dzieci. Dotychczas pracownik do uko艅czenia przez dziecko 4. roku 偶ycia m贸g艂 korzysta膰 ze szczeg贸lnych uprawnie艅, kt贸re wymaga艂y ka偶dorazowo uzyskania jego zgody na prac臋 w godzinach nadliczbowych, w porze nocnej, w systemie przerywanego czasu pracy oraz delegowanie poza sta艂e miejsca pracy. Po nowelizacji przepis贸w ten graniczny wiek dziecka zostaje przesuni臋ty do 8. roku 偶ycia. Wzi膮膰 pod uwag臋 nale偶y natomiast, i偶 zmiana ta mo偶e mie膰 negatywny wp艂yw na organizacj臋 pracy w wielu przedsi臋biorstwach.
Pracownik po urlopie zwi膮zanym z rodzicielstwem wr贸ci do pracy lub dostanie odszkodowanie
Nowe przepisy wprowadzaj膮 regulacj臋 o charakterze gwarancyjnym dla pracownik贸w wracaj膮cych do pracy po urlopach zwi膮zanych z rodzicielstwem. Pracodawca b臋dzie zobowi膮zany dopu艣ci膰 pracownika po zako艅czeniu urlopu macierzy艅skiego, urlopu na warunkach urlopu macierzy艅skiego, urlopu rodzicielskiego, urlopu ojcowskiego oraz urlopu wychowawczego do pracy na dotychczasowym stanowisku. Je偶eli zatrudnienie pracownika na dotychczasowym stanowisku nie b臋dzie mo偶liwe (np. z powodu reorganizacji), pracodawca b臋dzie musia艂 powierzy膰 pracownikowi prac臋 na stanowisku r贸wnorz臋dnym z zajmowanym przed rozpocz臋ciem urlopu oraz na warunkach nie mniej korzystnych od tych, kt贸re obowi膮zywa艂yby, gdyby pracownik nie korzysta艂 z urlopu. W przypadku naruszenia przez pracodawc臋 praw pracownika, w tym tak偶e uprawnie艅 zwi膮zanych z rodzicielstwem, pracownikowi przys艂ugiwa膰 b臋dzie roszczenie o odszkodowanie w wysoko艣ci nie ni偶szej ni偶 minimalne wynagrodzenie za prac臋.
Rodzice ma艂ych dzieci b臋d膮 mogli korzysta膰 z elastycznej organizacji pracy
Zgodnie z nowymi przepisami, pracownik wychowuj膮cy dziecko, do uko艅czenia przez nie 8. roku 偶ycia, mo偶e z艂o偶y膰 wniosek o zastosowanie dla niego elastycznej organizacji pracy, co ma w za艂o偶eniu umo偶liwi膰 mu szybszy powr贸t na rynek pracy oraz u艂atwi膰 pogodzenie rodzicielstwa z prac膮 zawodow膮. Rodzic ma艂ego dziecka b臋dzie m贸g艂 wnioskowa膰 o prac臋: zdaln膮, w systemie przerywanego czasu pracy, w systemie skr贸conego tygodnia pracy, w systemie pracy weekendowej, w ramach ruchomego rozk艂adu czasu pracy i w ramach indywidualnego rozk艂adu czasu pracy, a tak偶e o obni偶enie wymiaru czasu pracy.
Pracodawca rozpatruj膮c wniosek pracownika we藕mie pod uwag臋 zar贸wno potrzeby pracownika, w tym termin oraz przyczyn臋 konieczno艣ci korzystania przez pracownika z elastycznej organizacji pracy, z drugiej strony - w艂asne potrzeby i mo偶liwo艣ci, w tym konieczno艣膰 zapewnienia normalnego toku pracy, organizacj臋 pracy lub rodzaj pracy wykonywanej przez pracownika.
Pracownik otrzyma informacj臋 zwrotn膮 w terminie 7 dni od dnia otrzymania wniosku, a w przypadku odmowy pracodawca b臋dzie musia艂 liczy膰 si臋 z konieczno艣ci膮 wskazania jej przyczyny. Pami臋ta膰 nale偶y r贸wnie偶, i偶 pracownik korzystaj膮cy z elastycznej organizacji pracy mo偶e w ka偶dym czasie zawnioskowa膰 o powr贸t do poprzedniej organizacji pracy przed up艂ywem czasu okre艣lonego we wniosku, je艣li przemawia za tym zmiana okoliczno艣ci b臋d膮cych podstaw膮 do korzystania przez niego z elastycznej organizacji pracy.
Elastyczna organizacja pracy jest jednym z instrument贸w, kt贸re zgodnie z za艂o偶eniami dyrektywy unijnej maj膮 zach臋ci膰 pracuj膮cych rodzic贸w do pozostania na rynku pracy, umo偶liwiaj膮c dostosowanie ich rozk艂ad贸w czasu pracy do osobistych potrzeb i preferencji. Dyrektywa unijna nak艂ada na pa艅stwa cz艂onkowskie obowi膮zek wprowadzenia przepis贸w pozwalaj膮cych rodzicom i opiekunom dzieci do lat 8 na elastyczn膮 organizacj臋 pracy w celu sprawowania opieki nad dzie膰mi.
Autor: dr Pawe艂 艁uczak, Katedra Zarz膮dzania Zasobami Ludzkimi
Redakcja: