Cele OPCW
Organizacja odpowiedzialna jest za wdra偶anie mi臋dzynarodowych przepis贸w, kt贸re reguluj膮 eliminowanie 艣wiatowych zapas贸w broni chemicznej. 呕eby zapewni膰 mi臋dzynarodowe bezpiecze艅stwo, jej cz艂onkowie na bie偶膮co weryfikuj膮 produkcj臋 chemiczn膮 w r贸偶nych krajach. Dzi臋ki temu wiadomo, 偶e za produkcj膮 przemys艂ow膮 nie kryje si臋 wytwarzanie broni chemicznej.
- Konwencja jest pierwszym w historii traktatem prawa mi臋dzynarodowego w dziedzinie rozbrojenia wyposa偶onym w komplet instrument贸w weryfikacji zobowi膮za艅 traktatowych. Zawiera zobowi膮zanie do zaniechania wykorzystania niebezpiecznych w艂a艣ciwo艣ci chemikali贸w na polu walki oraz zak艂ada ca艂kowit膮 likwidacj臋 jednej z trzech kategorii broni masowego ra偶enia - broni chemicznej - precyzuje mgr in偶. G贸rniak.
Likwidacja broni chemicznej
OPCW dba o bezpiecze艅stwo mi臋dzynarodowe na kilka sposob贸w. Po pierwsze prowadzi sta艂y nadz贸r nad niszczeniem broni chemicznej. Oczywi艣cie samo zniszczenie arsena艂u jest cz臋sto niewystarczaj膮ce, wi臋c niezb臋dne jest r贸wnie偶 sprawdzenie czy zak艂ady produkuj膮ce bro艅 chemiczn膮 zosta艂y zmienione na takie s艂u偶膮ce spo艂ecze艅stwu.
Nadz贸r OPCW skupia si臋 te偶 na ci膮g艂ej weryfikacji przedsi臋biorstw produkuj膮cych substancje chemiczne na drodze syntezy (zw艂aszcza tych substancji, kt贸re znajduj膮 si臋 na wykazach CWC). Dlatego cz艂onkowie organizacji regularnie prowadz膮 inspekcje na ca艂ym 艣wiecie. Przede wszystkim ich dzia艂anie wspiera pokojowe wykorzystanie chemii, kt贸re mo偶e s艂u偶y膰 ca艂emu spo艂ecze艅stwu, szczeg贸lnie w pa艅stwach rozwijaj膮cych si臋.
Skuteczno艣膰 powy偶szych dzia艂a艅 wynika z zapis贸w samej Konwencji o Zakazie Broni Chemicznej. Przewiduje ona dwuetapowy proces realizacji postanowie艅, na kt贸ry sk艂adaj膮 si臋 deklaracja kraju o zniszczeniu niebezpiecznych zasob贸w oraz jej weryfikacja.
Jak zatem wygl膮da sama procedura niszczenia tego rodzaju arsena艂u?
- Amunicj臋 niszczy si臋 w spos贸b fizyczny, pozbawiaj膮c j膮 cech u偶ytkowych. W przypadku substancji aktywnej - bojowego 艣rodka chemicznego - weryfikuje si臋 proces jej zniszczenia wed艂ug zatwierdzonej wcze艣niej technologii i w przeznaczonej do tego oraz zweryfikowanej instalacji niszcz膮cej. Proces niszczenia najbardziej istotnego sk艂adnika broni - bojowego 艣rodka chemicznego - prowadzi si臋 w monitorowanych pomieszczeniach o dost臋pie kontrolowanym przez inspektor贸w. Sam proces niszczenia mo偶e odbywa膰 si臋 poprzez spalanie, z tym, 偶e Konwencja zakazuje spalania w piecach z otwartym paleniskiem, albo neutralizacj臋 chemiczn膮. Na ko艅cu sprawdza si臋 sk艂ad i ilo艣膰 uzyskanych produkt贸w, poprzez pobranie i analiz臋 ich pr贸bek, oraz sporz膮dza si臋 bilans. I tak np. skorup臋 bomby, pozbawion膮 zawarto艣ci, zazwyczaj si臋 wypala lub zgniata, a materia艂 wybuchowy, kt贸ry by艂 w niej zawarty, spala si臋 - t艂umaczy mgr in偶. G贸rniak.
Zaanga偶owanie mi臋dzynarodowe
Mgr in偶. Les艂aw G贸rniak jako inspektor, pracowa艂 w siedzibie OPCW w Hadze oraz uczestniczy艂 w misjach w ok. 50 krajach 艣wiata.
Podczas mi臋dzynarodowych wizyt zajmowa艂 si臋 weryfikacj膮 procesu niszczenia broni chemicznej lub instalacji s艂u偶膮cych do jej produkcji.
Prowadzi艂 r贸wnie偶 inspekcj臋 zak艂ad贸w przemys艂u chemicznego produkuj膮cych zwi膮zki chemiczne, w r贸偶nych krajach 艣wiata. Celem by艂o sprawdzenie czy produkcja jest zgodna z deklaracjami.
艁贸dzki badacz, dzi臋ki przeprowadzonym kontrolom, potwierdzi艂 fakt zlikwidowania broni chemicznej b膮d藕 instalacji s艂u偶膮cej do jej wytworzenia, w takich krajach, jak m.in.: USA, Rosja, Japonia, Libia, Indie. Poniewa偶 jednak cz臋艣膰 kraj贸w, nale偶膮cych do OPCW, nie chce by膰 kojarzona z produkcj膮 broni chemicznej, nie mo偶na wymieni膰 wszystkich pa艅stw, kt贸re by艂y poddane kontroli. Warto jednak zaznaczy膰, 偶e mgr in偶. G贸rniak dokonywa艂 inspekcji w krajach Europy i 艣wiata (afryka艅skich, ameryka艅skich, azjatyckich) - wsz臋dzie tam, gdzie istniej膮 zak艂ady przemys艂u chemicznego.
Na tropie japo艅skiej sekty
艁贸dzki badacz zaznacza, 偶e odpowiedzialno艣膰 za likwidacj臋 broni chemicznej lub instalacji nale偶y zawsze do kraju, kt贸ry jest cz艂onkiem OPCW. Naukowiec sprawowa艂 wi臋c nadz贸r nad niszczeniem broni chemicznej lub instalacji s艂u偶膮cej do jej produkcji, kt贸ra by艂a w艂asno艣ci膮 pa艅stwa.
Wyj膮tkiem by艂a inspekcja w Japonii, podczas kt贸rej Les艂aw G贸rniak bra艂 udzia艂 w zniszczeniu instalacji do produkcji sarinu, kt贸rym wcze艣niej pos艂u偶y艂a si臋 sekta religijna, dokonuj膮c s艂ynnego zamachu terrorystycznego w tokijskim metrze.
- Sarin jest silnie toksycznym fosforoorganicznym zwi膮zkiem chemicznym z grupy fluorofosfonian贸w, stosowanym jako bojowy 艣rodek truj膮cy, zaliczanym do grupy 艣rodk贸w paralityczno-drgawkowych - t艂umaczy 艂贸dzki ekspert.
Zamach mia艂 miejsce 20 marca 1995 r., dokona艂a go japo艅ska sekta religijna Aum Shinriky艒, za艂o偶ona przez Sh艒k艒 Asahar臋.
Podczas porannego szczytu komunikacyjnego, tu偶 po godzinie 7 rano, cz艂onkowie sekty rozpylili sarin w poci膮gach trzech linii metra w Tokio. Na skutek ataku zgin臋艂o 12 os贸b, a ponad 5 tys. zosta艂o rannych. Wielu pasa偶er贸w uczestniczy艂o w ratowaniu rannych. Tylko w艣r贸d personelu medycznego by艂o 135 poszkodowanych z powodu braku sprz臋tu ochronnego i nieznajomo艣ci metod zwalczania sarinu. Nawet po latach wiele os贸b cierpi nadal na schorzenia zwi膮zane z dzia艂aniem sarinu (m.in. depresja, trudno艣ci z oddychaniem czy uszkodzenia m贸zgu) - opowiada mgr in偶. Les艂aw G贸rniak.
Terrory艣ci bior膮cy udzia艂 w akcji zostali skazani na kar臋 艣mierci lub do偶ywocie. Wyrok 艣mierci na za艂o偶ycielu sekty i jej cz艂onkach wykonano dopiero w 2018 r.
***
Mgr in偶. Les艂aw G贸rniak obecnie pracuje jako naukowiec na Uniwersytecie 艁贸dzkim oraz jako ekspert w Wojskowym Instytucie Chemii i Radiometrii w Rembertowie. Pe艂ni tam funkcj臋 G艂贸wnego Eksperta ds. Zarz膮dzania Odpadami niebezpiecznymi w ramach projektu DG DEVCO 65, koordynowanego przez Komisj臋 Europejsk膮.
Uniwersytet 艁贸dzki to jedna z najwi臋kszych polskich uczelni. Misj膮 U艁 jest kszta艂cenie wysokiej klasy naukowc贸w i specjalist贸w w wielu dziedzinach humanistyki, nauk spo艂ecznych, przyrodniczych, 艣cis艂ych, nawet medycznych. U艁 wsp贸艂pracuje z biznesem, zar贸wno na poziomie kadrowym, zapewniaj膮c wykwalifikowanych pracownik贸w, jak i naukowym, oferuj膮c swoje know-how przedsi臋biorstwom z r贸偶nych ga艂臋zi gospodarki. Uniwersytet 艁贸dzki jest uczelni膮 otwart膮 na 艣wiat - wci膮偶 ro艣nie liczba ucz膮cych si臋 tutaj student贸w z zagranicy, a polscy studenci, dzi臋ki programom wymiany, poznaj膮 Europ臋, Azj臋, wyje偶d偶aj膮 za Ocean. Uniwersytet jest cz臋艣ci膮 艁odzi, dzia艂a wsp贸lnie z 艂odzianami i dla 艂odzian, anga偶uj膮c si臋 w wiele projekt贸w spo艂eczno-kulturalnych.
Zobacz nasze projekty naukowe na
Redakcja: Centrum Promocji U艁