O wynikach i wnioskach opowiadaj膮 pomys艂odawcy i cz艂onkowie zespo艂u - dr Anna Chmielarz-Grochal i dr Jaros艂aw Su艂kowski.
Celem projektu naukowo-badawczego realizowanego na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu 艁贸dzkiego by艂o zbadanie stopnia legitymizacji s臋dzi贸w konstytucyjnych wybranych pa艅stw europejskich oraz wypracowanie za艂o偶e艅 optymalnej procedury obsadzania sk艂adu personalnego s膮du konstytucyjnego. Projekt by艂 realizowany w trzech etapach.
Etap pierwszy opiera艂 si臋 na badaniach rozpoznawczych i polega艂 na stworzeniu warsztatu metodologicznego, kt贸ry pozwoli艂 na przeprowadzenie w ka偶dym z pa艅stw obj臋tych projektem tych samych dzia艂a艅 badawczych polegaj膮cych na:
鈥� analizie 藕r贸de艂 prawa normuj膮cych badane zagadnienie (a tak偶e okre艣laj膮cych status prawny s臋dzi贸w s膮du konstytucyjnego), r贸wnie偶 w kontek艣cie ewolucji unormowa艅 prawnych oraz orzecznictwa,
鈥� poznaniu praktyki ustrojowej w tym zakresie, problem贸w i b艂臋d贸w, jakie si臋 pojawi艂y dotychczas (w trakcie procedury wyboru lub po obj臋ciu urz臋du),
鈥� ocenie wp艂ywu poszczeg贸lnych 艣rodowisk na wyb贸r s臋dziego s膮du konstytucyjnego (partii politycznych, 艣rodowisk naukowych i zawodowych, urz臋duj膮cych s臋dzi贸w),
鈥� zweryfikowaniu oceny unormowa艅 i zg艂aszanych potencjalnych kierunk贸w reform.
Etap drugi obejmowa艂 badania zasadnicze polegaj膮ce na zestawieniu wynik贸w oraz dokonaniu analizy materia艂u badawczego w celu odpowiedzi na pytania w nast臋puj膮cych kwestiach:
鈥� jakie czynniki maj膮 wp艂yw na ukszta艂towanie procedury wyboru s臋dzi贸w (do艣wiadczenia historyczne pa艅stwa, interesy partyjne, opinia publiczna, inne),
鈥� czy mo偶na wyr贸偶ni膰 modele procedur obowi膮zuj膮cych w tym zakresie (zapo偶yczenia, regionalizacja unormowa艅),
鈥� z czego wynikaj膮 i na czym polegaj膮 r贸偶nice w przyj臋tych rozwi膮zaniach normatywnych, 鈥� czy zakres kompetencji s膮du konstytucyjnego ma wp艂yw na tryb wyboru,
鈥� czy status prawny s臋dzi贸w s膮d贸w konstytucyjnych (w szczeg贸lno艣ci katalog gwarancji ich niezale偶no艣ci i niezawis艂o艣ci) ma wp艂yw na tryb wyboru,
鈥� czy okre艣lenie warunk贸w, jakie musi spe艂nia膰 kandydat, ma wp艂yw na tryb wyboru (lub odwrotnie),
鈥� czy istnieje katalog warunk贸w, jakie musi spe艂nia膰 kandydat, kt贸ry daje r臋kojmi臋 nale偶ytego wype艂niania obowi膮zk贸w przez s臋dziego konstytucyjnego, 鈥� jaki jest udzia艂/wp艂yw/kontrola opinii publicznej w odniesieniu do procedury wyboru s臋dzi贸w (w kontek艣cie normatywnym i praktycznym),
鈥� czy zaistnia艂y kontrowersyjne przypadki zg艂oszonych kandydat贸w/wybranych s臋dzi贸w (przyczyny kontrowersji - czy mo偶na wskaza膰 elementy wsp贸lne dla tych przypadk贸w), 鈥� jaki jest sk艂ad s膮d贸w konstytucyjnych (zr贸偶nicowanie zawodowe/parytet p艂ci/zr贸偶nicowanie co do wykszta艂cenia),
鈥� jaka jest ocena przyj臋tych rozwi膮za艅 (czy ocena negatywna spowodowana jest tymi samymi/podobnymi przyczynami),
鈥� jakie s膮 kierunki postulowanych zmian, Konferencja naukowa z okazji obchod贸w 70-lecia "Pa艅stwa i Prawa" - 13.01.2017 r. 5
鈥� czy istniej膮ce mechanizmy prawne pozwalaj膮 zapobiec powstawaniu wakatu na stanowisku s臋dziego, zw艂aszcza gdy obowi膮zuj膮ce rozwi膮zania mog膮 utrudnia膰 obsadzanie stanowisk.
Etap trzeci mia艂 na celu stworzenie za艂o偶e艅 optymalnego modelu procedury wyboru s臋dziego konstytucyjnego. Zamiarem autor贸w by艂o r贸wnie偶 stworzenie katalogu warunk贸w, kt贸rych spe艂nienie przez kandydata na s臋dziego b臋dzie dawa艂o gwarancj臋 wyboru osoby najlepiej przygotowanej do dokonywania kontroli konstytucyjno艣ci systemu prawa.
Badania zosta艂y przeprowadzone w pa艅stwach, w kt贸rych kontrola konstytucyjno艣ci prawa powierzona jest specjalnie wyodr臋bnionemu w strukturze organ贸w pa艅stwa s膮dowi konstytucyjnemu. W zwi膮zku z powy偶szym projekt dotyczy pierwszych europejskich s膮d贸w konstytucyjnych (Czechy, Austria). Druga grupa obejmuje kraje, w kt贸rych s膮downictwo konstytucyjne stanowi艂o odpowied藕 ustrojodawcy na do艣wiadczenia totalitarne (Hiszpania, W艂ochy, Niemcy). Trzecia grupa pa艅stw obj臋tych projektem to kraje bloku postkomunistycznego (S艂owacja, W臋gry, Polska, Litwa i Rosja). Poza tym przedmiotem bada艅 by艂y regulacje dotycz膮ce wybor贸w s臋dzi贸w s膮d贸w konstytucyjnych pa艅stw ba艂ka艅skich (Bo艣nia i Hercegowina, Chorwacja, S艂owenia). Dope艂nieniem analiz by艂o om贸wienie rozwi膮za艅 francuskich, z uwzgl臋dnieniem rosn膮cej roli Rady Konstytucyjnej jako s膮du konstytucyjnego.
Zesp贸艂 grantowy:
1) prof. dr hab. Dariusz G贸recki (U艁) - kierownik projektu
2) dr Anna Chmielarz-Grochal (U艁) - pomys艂odawca projektu
3) dr Anna Michalak (U艁) - pomys艂odawca projektu
4) dr Jaros艂aw Su艂kowski (U艁) - pomys艂odawca projektu
5) prof. dr hab. Anna M艂ynarska-Sobaczewska (INP PAN)
6) prof. dr Timea Drinoczi (Uniwersytet Pecs)
7) dr hab. Konrad Sk艂adowski (U艁)
8) dr Piotr Chybalski (Kancelaria Sejmu)
9) dr Marcin St臋belski (UW) 10) Patrycja Wroc艂awska (NIK)
Redakcja: Centrum Promocji