Najnowsza publikacja z serii Kr贸tkie Wprowadzenie Wydawnictwa Uniwersytetu 艁贸dzkiego przeprowadza czytelnika przez zmiany, jakie zasz艂y w nowoczesnej dramaturgii, zwracaj膮c uwag臋 na prze艂omowe dzie艂a, odkrycia sceniczne i przede wszystkim tw贸rc贸w, kt贸rzy na przestrzeni dekad zmienili nie tylko j臋zyk teatru, ale tak偶e zakres poruszanych publicznie temat贸w, czy rol臋 widza.
Patrz膮c za Sheperd-Barr na rozw贸j wsp贸艂czesnego dramatu, 艣ledzimy kolejne "momenty zwrotne". Autorka odnotowuje powstanie: melodramat贸w; sztuk dobrze skrojonych; tzw. cup and saucer, czyli dramat贸w domowych, "teatru intymnego", absurdu, dramatu surrealistycznego, politycznego, ekspresjonistycznego, modernistycznego a偶 po pojawienie si臋 happening贸w w latach 60. i dokonania z prze艂om贸w ostatnich lat.
Przedstawiona w publikacji najnowsza historia teatru zwraca uwag臋 na nowe mo偶liwo艣ci techniczne, ale przede wszystkim prze艂amanie tradycyjnego podzia艂u na tragedi臋 i komedi臋 (czego mistrzem sta艂 si臋 Czechow) i poruszanie temat贸w, uchodz膮cych za kontrowersyjne, takich jak: dzieciob贸jstwo, prostytucja, karmienie piersi膮, samob贸jstwo, choroby weneryczne, czy bunt kobiet wobec narzuconym im rolom spo艂ecznym.
Kobietom zreszt膮 autorka po艣wi臋ca wiele miejsca - od nakre艣lenia obrazu nowej bohaterki dramatu - kobiety upad艂ej, jednocze艣nie postaci dumnej, odrzucaj膮cej wstyd, co 艣wietnie ukazywa艂o zmian臋 obyczajowo艣ci - przez teatr wspieraj膮cy prawa kobiet i ruch sufra偶ystek, po zaprezentowanie sylwetek najwa偶niejszych dramatopisarek (m.in. Elizabeth Robbins, Susan Glaspell, Djuna Barnes). Sheperd-Barr opisuje teatr feministyczny, r贸wnie偶 ten tworzony przez m臋偶czyzn jak Federico Garc铆a Lorca, kt贸ry przedstawia艂 przejmuj膮ce losy kobiet, a jego Dom Bernardy Alba to jedna z pierwszych stuk bez m臋偶czyzn. Rewolucj臋 w tym zakresie rozpocz膮艂 Ibsen, kt贸ry uczyni艂 kobiet臋 g艂贸wn膮 bohaterk膮 dramatu. Jednoznacznie wida膰, 偶e historia dramatu wsp贸艂czesnego to tak偶e historia kobiet.
Czytaj膮c Dramat wsp贸艂czesny, ka偶dy mi艂o艣nik teatru dowie si臋 o najwa偶niejszych dla tego tematu kwestiach. Czym jest s艂ynna Metoda Stanis艂awskiego? W jaki spos贸b metateatr podkre艣la艂 s艂abo艣ci teatru tradycyjnego? Jak poszerza艂o si臋 spektrum dramatyczne w teatrze na ca艂ym 艣wiecie? - odpowiedzi na te pytania znajduj膮 si臋 w publikacji. Nie brakuje opis贸w dzia艂alno艣ci najwa偶niejszych tw贸rc贸w, takich jak: Samuel Beckett, Luigie Pirandello, czy Bertlolt Brecht. Autorka si臋ga tak偶e po prezentacj臋 realizmu po ameryka艅sku, z jego najs艂ynniejszymi przedstawicielami - Tenessee Williamsem i Arthurem Millerem.
Ksi膮偶ka zwraca uwag臋, na jeszcze jeden istotny aspekt. Ukazuje szeroki zakres zmienno艣ci koncepcji artystycznych, ale tak偶e wzajemne inspiracje, przenikanie si臋 偶ycia i sztuki oraz rozw贸j spo艂ecze艅stwa. Teatr z pocz膮tk贸w XX wieku zaprezentowany przez Kirsten E. Sheperd-Barr naprawd臋 wiele znaczy艂, o czym 艣wiadczy艂y protesty towarzysz膮ce kolejnym premierom. Przesuwanie granic przez artyst贸w, pojawienie si臋 teatru brutalist贸w, a nawet poruszanie temat贸w politycznych czy dramat贸w o relacjach mi臋dzyrasowych musia艂o budzi膰 emocje. Tak jak sztuka Rodzynek w s艂o艅cu Lorraine Hansberry, kt贸ra w centrum zainteresowania postawi艂a czarnosk贸r膮 rodzin臋, jej autorka za艣 zosta艂a pierwsz膮 Afroamerykank膮, kt贸rej przedstawienie by艂o wystawiane na Broadway'u. Jak wida膰, w owych czasach spo艂eczne oddzia艂ywanie teatru by艂o imponuj膮ce.
Czym jest "Kr贸tkie Wprowadzenie"?
To interdyscyplinarna seria popularnonaukowa, inspiracj膮 do powstania kt贸rej, by艂 obejmuj膮cy ju偶 ponad 500 tytu艂贸w cykl "A Very Short Introduction" (VSI) Oxford University Press. Licz膮ce 艣rednio ok. 150 stron ksi膮偶eczki ukazuj膮 si臋 w Wielkiej Brytanii od 1995 roku i ciesz膮 si臋 popularno艣ci膮 na ca艂ym 艣wiecie. Dotychczas przet艂umaczono je na 25 j臋zyk贸w. Seria prezentuje najwa偶niejsze zagadnienia XXI w. - od kultury, religii, historii przez nauki przyrodnicze po technik臋. Autorami ksi膮偶ek VSI s膮 wybitne umys艂y, znakomici znawcy, a przy tym zapaleni popularyzatorzy wiedzy, postacie 艣wietnie znane r贸wnie偶 polskim czytelnikom, m.in. Roger Scruton, Peter Singer, Jonathan Culler. Ksi膮偶ki prezentuj膮 najnowsze fakty, analizy ekspert贸w, b艂yskotliwe interpretacje. Ka偶dy tom skupia si臋 na innej dziedzinie, staraj膮c si臋 odpowiedzie膰 na pytania, kt贸re czytelnik mo偶e sobie stawia膰 w dobie wszechobecnego zalewu informacji z wielu kana艂贸w - informacji cz臋sto wypaczonej przez dziennikarsk膮 potrzeb臋 sensacji. Publikacje s膮 kompletne i obiektywne, cho膰 autorzy akcentuj膮 w艂asny punkt widzenia, nie unikaj膮 trudnych pyta艅 i prowokuj膮 do dyskusji. Ksi膮偶ki s膮 idealne zar贸wno jako wprowadzenie do nowych temat贸w, jak i uzupe艂nienie wiedzy o tym, co nas pasjonuje.
Seria oksfordzka powinna zago艣ci膰 na p贸艂kach w ka偶dym domu - nie tylko u naukowc贸w, ale przede wszystkim u ludzi, dla kt贸rych dost臋p do zaawansowanej, g艂臋bokiej wiedzy uniwersyteckiej jest trudny.
Ksi膮偶ki mo偶na zobaczy膰 tutaj:
Tekst 藕r贸d艂owy: Wydawnictwo Uniwersytetu 艁贸dzkiego
Redakcja: Centrum Promocji U艁