Uff jak gor膮co
Dlaczego tak si臋 dzieje? O wp艂ywie temperatury na dzia艂anie o艣rodkowego uk艂adu nerwowego m贸wi dr Anna Kobrzycka z Katedry Neurobiologii Wydzia艂u Biologii i Ochrony 艢rodowiska Uniwersytetu 艁贸dzkiego.
Kiedy jest zbyt gor膮co czujemy si臋 藕le, czy istnieje okre艣lona temperatura, kt贸ra powoduje u nas gorsze samopoczucie?
Nasze subiektywne odczucie tego, jak temperatura wp艂ywa na nasz organizm jest zwi膮zane z naszymi obserwacjami w 艣rodowisku naturalnym, gdzie opr贸cz temperatury powietrza mamy do czynienia z takimi czynnikami jak wiatr czy wilgotno艣膰 powietrza. Oba te czynniki maj膮 wp艂yw na to jak szybko pot odparowuje z naszej sk贸ry, a jest to bardzo wa偶ny czynnik zwi膮zany z termoregulacj膮 naszego organizmu. Gdy jest gor膮co, wzrasta temperatura naszego cia艂a, konieczne jest wi臋c ch艂odzenie. Krew przep艂ywaj膮c przez mi臋艣nie odbiera z nich ciep艂o i rozprowadza je pod sk贸r臋, sk膮d mo偶e by膰 wyprowadzone na zewn膮trz Naczynia krwiono艣ne rozszerzaj膮 si臋 偶eby jak najszybciej odda膰 ciep艂o do otoczenia. Dlatego kiedy jest gor膮co nasza sk贸ra staje si臋 czerwona
鈥� m贸wi dr Anna Kobrzycka.
Je偶eli proces odprowadzania ciep艂a z organizmu jest utrudniony, dochodzi do przegrzania, a zatem wysoka temperatura b臋dzie mia艂a mniejszy wp艂yw na nasze samopoczucie ni偶 utrudnione parowanie potu. Kolejnym wa偶nym czynnikiem jest nas艂onecznienie. 鈥� Badania wykazuj膮, 偶e je偶eli wysok膮 temperatur臋 otoczenia po艂膮czymy z intensywnym nas艂onecznieniem organizmu (zw艂aszcza g艂owy) mo偶e doj艣膰 do zaburzenia funkcji kognitywnych czyli poznawczych. St膮d subiektywne uczucie z艂ego samopoczucia podczas upa艂u 鈥� dodaje badaczka
Mi臋艣nie, serce, m贸zg
Badania z udzia艂em ludzi przeprowadza si臋 w modelu hipertermii. To stan, w kt贸rym temperatura wewn臋trzna cia艂a zostaje podniesiona o minimum 2 a maksimum 4oC. 鈥� Badanych poddaje si臋 seriom test贸w, w kt贸rych wykonuj膮 m.in. zadania ruchowe. Podczas hipertermii obserwuje si臋 zaburzenia funkcjonowania uk艂adu ruchowego i mi臋艣ni, jednak wynika to raczej z zaburzenia prawid艂owego przebiegu procesu skurczu mi臋艣ni (na skutek niewystarczaj膮cego ch艂odzenia czy obni偶onego tempa odbierania produkt贸w przemiany materii) ni偶 zaburze艅 o艣rodkowych 鈥� m贸wi dr Anna Kobrzycka. 鈥� Co ciekawe, podniesienie temperatury nie wp艂ywa na funkcje poznawcze, nie wp艂ywa na pami臋膰 czy zdolno艣膰 艣ledzenia przedmiot贸w. Dotyczy to jednak zada艅 艂atwych (jak dodawanie i odejmowanie w zakresie 100), w zadaniach trudnych, wymagaj膮cych skomplikowanych oblicze艅 czy skupienia uwagi, pojawiaj膮 si臋 ju偶 problemy.
Wszystkie badania dotycz膮ce hipertermii wykazuj膮, 偶e znaczne podwy偶szenie temperatury cia艂a wp艂ywa negatywnie na nasze samopoczucie i na odczuwanie komfortu, a w zasadzie dyskomfortu. 鈥� Z tym wi膮偶膮 si臋 negatywne emocje jak rozdra偶nienie a nawet agresja. Ponadto gdy nie czujemy si臋 komfortowo, nasza uwaga skupiona jest na dyskomforcie i mamy k艂opot ze skoncentrowaniem si臋 na wykonywaniu zadania 鈥� dodaje dr Kobrzycka.
Ale na tym nie koniec. 鈥� Podczas hipertermii, 偶eby ch艂odzenie organizmu by艂o bardziej skuteczne, nasze serce cz臋艣ciej si臋 kurczy i wzrasta nam t臋tno 鈥� dodaje badaczka. 鈥� Ma to na celu przyspieszenie oddawania ciep艂a z organizmu, ale tak偶e odpowiednie natlenowanie i dostarczenie materia艂贸w
od偶ywczych do tkanek. Tak偶e w m贸zgu dochodzi podczas hipertermii do zwi臋kszenia metabolizmu tlenowego. Wynika z tego, 偶e m贸zg pracuje intensywniej i zu偶ywa wi臋cej energii. Czemu tak si臋 dzieje? 鈥� Wykazano, 偶e podczas hipertermii wzrasta synchronizacja EEG p贸艂kul m贸zgowych. Oznacza to, 偶e przeciwne p贸艂kule, kt贸re w normalnych warunkach r贸偶ni膮 si臋 aktywno艣ci膮, w warunkach stresu cieplnego, uruchamiaj膮 te same obszary, a co za tym idzie aktywna jest wi臋ksza ilo艣膰 struktur w m贸zgu w tym samym czasie 鈥� wyja艣nia dr Anna Kobrzycka. 鈥� To przyczyna wi臋kszego zu偶ycia tlenu i materia艂贸w energetycznych przez m贸zg. Nic wi臋c dziwnego, 偶e podczas upa艂贸w intuicyjnie unikamy wysi艂ku zar贸wno fizycznego jak i intelektualnego.
Gro藕ne odwodnienie
Naukowcy prowadz膮cy badania nad wp艂ywem temperatury na organizm s膮 zgodni; sama hipertermia nie jest tak niebezpieczna jak odwodnienie, a po艂膮czenie tych dw贸ch element贸w prowadzi do zaburze艅 poznawczych. 鈥� I to jest kluczowy czynnik, kt贸ry wszyscy kojarzymy z wysok膮 temperatur膮. W warunkach naturalnych upa艂 bardzo cz臋sto wi膮偶e si臋 z odwodnieniem organizmu, poniewa偶 偶eby si臋 sch艂odzi膰 cia艂o wytwarza pot i niestety, w ten spos贸b pozbywa si臋 wody. Funkcjonowanie naszego organizmu, zw艂aszcza uk艂adu nerwowego jest zwi膮zane z przep艂ywem jon贸w pomi臋dzy wn臋trzem kom贸rki a jej 艣rodowiskiem zewn臋trznym. Je偶eli ilo艣膰 rozpuszczalnika spada, dynamika tych proces贸w zostaje zaburzona. Prawid艂owe nawodnienie ma te偶 wp艂yw na wydalanie metabolit贸w z organizmu i na sprawne odbieranie produkt贸w przemiany materii z kom贸rek 鈥� t艂umaczy dr Kobrzycka. 鈥� Badania prowadzone w pi臋ciu krajach UE na grupach pracownik贸w fizycznych wykaza艂y, 偶e po zako艅czeniu zmiany, a偶 70 % z nich by艂o odwodnionych. To wyniki alarmuj膮ce nie tylko dla os贸b pracuj膮cych fizycznie. Odwodnienie dotyczy wszystkich i w艂a艣nie z nim, jak wskazuj膮 badania, nale偶y wi膮za膰 wszelkie ubytki poznawcze.
Odwodnienie jest te偶 bardzo du偶ym obci膮偶eniem dla uk艂adu sercowo-naczyniowego. - Wiemy ju偶, 偶e wzrost temperatury cia艂a podnosi t臋tno. Je艣li towarzyszy mu odwodnienie, t臋tno wzrasta o kolejne 7% - dodaje dr Kobrzycka. 鈥� Dla os贸b, kt贸re maj膮 problemy sercowo-naczyniowe, po艂膮czenie wzrostu temperatury z odwodnieniem mo偶e by膰 bardzo niebezpieczne. Zach臋canie do picia wody, zw艂aszcza podczas upa艂贸w, nie jest wi臋c przesad膮.
Podniesienie temperatury cia艂a o wi臋cej ni偶 4 stopnie Celsjusza oznacza udar cieplny. Tutaj mo偶e doj艣膰 do utraty przytomno艣ci i zaburze艅 pracy serca. Podczas upa艂贸w warto wi臋c dba膰 o to by si臋 nie przegrzewa膰, a przede wszystkim by zachowa膰 odpowiednie nawodnienie organizmu.
惭补迟别谤颈补艂: