Spotkanie prowadzi艂a prof. El偶bieta 呕膮dzi艅ska, Rektor Uniwersytetu 艁贸dzkiego, a tak偶e Przewodnicz膮ca Kapitu艂y Nagrody. Dyskusje pomi臋dzy uczestnikami Kolegium by艂y prowadzone w oparciu o wyst膮pienia trzech prelegent贸w.
Prof. Krzysztof Jasiecki, cz艂onek Kapitu艂y Konkursu, politolog i socjolog ze Szko艂y G艂贸wnej Handlowej zacz膮艂 od przywo艂ania definicji humanizmu i 藕r贸de艂 pochodzenia tych definicji. Nast臋pnie przeprowadzi艂 s艂uchaczy przez podanie sposob贸w pos艂ugiwania si臋 poj臋ciem humanizmu, przywo艂anie wsp贸艂czesnych odmian humanizmu, do wniosk贸w ko艅cowych, kt贸re stanowi膮 pr贸b臋 odpowiedzi na postawione pytanie: jak by膰 humanist膮 w czasach braku humanizmu?
To jest kwestia odej艣cia od zasady: zwyci臋zca bierze wszystko. To jest kwestia ograniczenia nier贸wno艣ci spo艂ecznych. (鈥�) Co tu m贸wi膰 o humanizmie, je艣li nier贸wno艣ci spo艂eczne osi膮gaj膮 tak gigantyczne rozmiary, 偶e to zagra偶a istnieniu 艂adu spo艂ecznego, buntom, rewolucjom i jest dysfunkcjonalne ekonomicznie. Odwo艂uj膮c si臋 do m膮dro艣ci z kanonu 鈥瀔ultury Zachodu鈥�, powiem nieco metaforycznie: wiara, nadzieja i mi艂o艣膰 w kilku innych ods艂onach. Po pierwsze wiara, czyli przekonanie, 偶e przysz艂o艣膰 mo偶e by膰 lepsza i 偶e wok贸艂 tego mo偶na gromadzi膰 ludzi, kt贸rzy szukaj膮 rozwi膮za艅 pozytywnych i b臋d膮 dzia艂a膰 na rzecz takich. Nadzieja, kt贸ra wymaga tworzenia konkretnych scenariuszy przysz艂o艣ci, przedyskutowania metod szans zwi臋kszania szans rozwojowych i przygotowania tego, co si臋 opisuje technokratycznie 鈥瀖ap膮 drogow膮鈥� dochodzenia do lepszych rozwi膮za艅, 偶eby to nie by艂y 鈥瀢o艂ania na puszczy.鈥� I wreszcie mi艂o艣膰 traktowana w tym przypadku jak inkluzja, otwarcie na innych, odwo艂anie si臋 do wsp贸lnych warto艣ci, przyj臋cie wsp贸lnych mianownik贸w, kt贸rych mo偶e mo偶e by膰 znacznie wi臋cej ni偶 nam si臋 wydaje, szukanie mo偶liwego konsensusu, bo bez tego po prostu nie wyjdziemy z zapa艣ci i ze zwrot贸w o charakterze historycznym, przestawiaj膮cym 偶ycie spo艂eczne na d艂ugie lata i mog膮cych nas wyprowadzi膰 z kryzysu.
prof. Krzysztof Jasiecki, cz艂onek Kapitu艂y Nagrody
Dr hab. Monika Bobako, finalistka IV edycji konkursu z Pracowni Pyta艅 Granicznych Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, zacz臋艂a od osobistej refleksji nad s艂owem 鈥瀐umanizm鈥� i tego, co to wyra偶enie znaczy dla niej samej w uj臋ciu humanistycznym. Wyja艣ni艂a r贸wnie偶, dlaczego na kilku p艂aszczyznach czuje dyskomfort mierz膮c si臋 z pytaniem: jak by膰 humanist膮 w czasach braku humanizmu? W podsumowaniu wyst膮pienia powiedzia艂a:
To pytanie ma swoj膮 najpowa偶niejsz膮 warto艣膰 wtedy, kiedy kieruje mnie w stron臋 my艣lenia z odpowiedzialno艣ci膮 i poczuciem, dlaczego humanizm jest tak wa偶ny? Z tego powodu musia艂abym powiedzie膰, 偶e wszystkie te projekty, kt贸re bior膮 pod uwag臋 np. antykolonialn膮 krytyk臋, kt贸ra mnie szczeg贸lnie interesuje i mimo wszystko staraj膮 si臋 kierowa膰 my艣l na tworzenie jakiego艣 鈥瀗owego humanizmu鈥�.
Dr hab. Monika Bobako, finalistka IV edycji konkursu o Nagrod臋 im. Prof. Tadeusza Kotarbi艅skiego
Trzecie wyst膮pienie przygotowa艂 dr hab. Zbigniew Szmyt, laureat VII edycji konkursu o Nagrod臋 im. Prof. Tadeusza Kotarbi艅skiego za ksi膮偶k臋 鈥瀂byt g艂o艣na historyczno艣膰. U偶ytkowanie przesz艂o艣ci w Azji Wewn臋trznej". Etnograf i antropolog kultury z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, zacz膮艂 od przywo艂ania niekt贸rych do艣wiadcze艅 z bada艅 terenowych, kt贸re prowadzi艂 w Rosji przed wojn膮. Na ich podstawie stwierdzi艂 m.in., 偶e by膰 humanist膮 w czasach braku humanizmu jest niezwykle trudno, poniewa偶 ka偶da strona konfliktu zaczyna od dehumanizacji strony przeciwnej. Szczeg贸lnie wyra藕nie wida膰 to dzia艂anie w konsekwentnie prowadzonej polityce propagandy rosyjskiej prowadzonej przeciwko narodowi ukrai艅skiemu od 2014 r. Przybli偶aj膮c t艂o historyczne, etnograficzne i antropologiczne konfliktu rosyjsko-ukrai艅skiego prof. Szmyt przeni贸s艂 rozwa偶ania na grunt spo艂ecze艅stwa polskiego w obliczu wojny w Ukrainie:
Ta wielokulturowo艣膰 to jedna z najwi臋kszych zmian spo艂eczno-demograficznych, jaka spotka艂a Polsk臋 w XXI wieku, obok wst膮pienia do Unii Europejskiej i wielkiej polskiej migracji zarobkowej do kraj贸w zachodnioeuropejskich. Dotychczas wi臋kszo艣膰 wysi艂k贸w w艂adz i organizacji pozarz膮dowych mia艂a charakter dora藕ny, ratunkowy, zwi膮zany z zarz膮dzaniem kryzysem uchod藕czym, pomocy ludziom w legalizacji pobytu, zapewnienia im tymczasowego noclegu, miejsca zakwaterowania, podstawowych 艣rodk贸w do 偶ycia. Oczywi艣cie nasze w艂adze mia艂y nadziej臋, 偶e ludzie ci pod dw贸ch miesi膮cach podejm膮 prac臋 i si臋 ca艂kowicie usamodzielni膮, co w przypadku wielu ludzi, takich, jak osoby z niepe艂nosprawno艣ciami albo matek z kilkorgiem dzieci, oczywi艣cie nie jest takie proste do wykonania. Wkr贸tce minie rok od przybycia pierwszej fali uchod藕czej z Ukrainy i pora wypracowa膰 mechanizmy, strategie integracji spo艂ecznej, ekonomicznej i kulturowej os贸b z Ukrainy w Polsce, bo prawdopodobnie wielu z nich zostanie tutaj o ile nie na sta艂e, to na bardzo d艂ugo. By膰 mo偶e potrzebujemy jakiej艣 nowej wizji polskiego spo艂ecze艅stwa, nowych symboli, odno艣nik贸w, form, ram wsp贸lnotowo艣ci. I to jest moje trzecie pytanie: czy powinni艣my jako艣 przemy艣le膰 nasz膮 wsp贸lnot臋 narodow膮, nasze spo艂ecze艅stwo i wobec tego w kt贸rym kierunku mia艂oby to i艣膰? Je偶eli rzeczywi艣cie w wyniku tej wojny nadchodzi nowa 鈥濺zeczpospolita obojga narod贸w鈥�?
Pe艂na temperatury dyskusja pomi臋dzy cz艂onkami Kolegium Refleksji Humanistycznej dotycz膮ca odr臋bnego spojrzenia badaczy na tak indywidualne kwestie jak: patriotyzm, wojna, kolonializm, migracje, prowadzi do wniosk贸w, 偶e humanistyka pozwala znale藕膰 uniwersalny j臋zyk warto艣ci dla opisania wsp贸艂czesnego, skomplikowanego 艣wiata.
Redakcja tekstu i materia艂y foto-audio: Centrum Promocji U艁