Prorektor U艁 ds. popularyzacji nauki dr hab. Krzysztof Pabis, prof. U艁, jest cz艂onkiem ministerialnego zespo艂u doradczego ds. popularyzacji nauki, kt贸ry ma m.in. oceni膰 stan popularyzacji w Polsce, opracowa膰 zestaw dobrych praktyk i sformu艂owa膰 rekomendacje. Zesp贸艂 przygotowuje te偶 propozycje rozwi膮za艅, kt贸re pozwol膮 w艂膮czy膰 popularyzacj臋 nauki do procesu formalnej oceny dzia艂alno艣ci jednostek naukowych. Nowa ewaluacja, kt贸ra uwzgl臋dni to kryterium, obejmie lata 2026-2030 (ocena przypadnie na rok 2031).
Ewaluacja w cz臋艣ci zwi膮zanej z popularyzacj膮 b臋dzie dotyczy艂a instytucji naukowych. To oznacza, 偶e instytucje jako takie powinny si臋 w tak膮 aktywno艣膰 anga偶owa膰. Nie chodzi jednak o to, 偶eby wszystkich zmusza膰 do popularyzacji, zw艂aszcza je艣li kto艣 tego nie czuje albo nie potrafi. Z poziomu pracownik贸w nauki b臋dzie to dzia艂a艂o jak dotychczas: osoby, kt贸re znajduj膮 na popularyzacj臋 czas i b臋d膮 chcia艂y to robi膰, mog膮 tak膮 艣cie偶k臋 realizowa膰. Tacy ludzie s膮 w ka偶dej instytucji. Ich dzia艂ania prze艂o偶膮 si臋 w przysz艂o艣ci na ocen臋 ca艂ej instytucji, warto wi臋c, aby instytucja wspiera艂y w tym zakresie pracownik贸w 鈥� wyja艣nia w rozmowie z PAP prof. Krzysztof Pabis. 鈥� Chcemy dotrze膰 do 艣rodowiska naukowego w Polsce z przes艂aniem: nie chodzi o to, 偶eby艣cie pa艅stwo robili co艣 wbrew sobie. Nie chcemy odbiera膰 nikomu prawa do robienia bada艅 naukowych ani do popularyzacji zmusza膰. Chcemy za to pokaza膰 pozytywne praktyki, narz臋dzia i budowa膰 pozytywny przekaz wok贸艂 nauki jako takiej 鈥� r贸wnie偶 po to, 偶eby spo艂ecze艅stwo lepiej nas, naukowc贸w, rozumia艂o.
Zapytany, jak wprowadzi膰 popularyzacj臋 nauki do systemu nauki i szkolnictwa wy偶szego, prof. Pabis wspomnia艂 o potrzebie wsparcia na kilku poziomach. Pierwszy z nich to ministerstwo 鈥� tam musi istnie膰 centralny system zach臋t i wsparcia grantowego dla aktywno艣ci popularyzatorskiej.
Wa偶ne te偶, aby uczelnie dostrzeg艂y, 偶e te dzia艂ania s膮 potrzebne. Dlaczego? 呕eby mie膰 lepiej przygotowanych student贸w, lepiej wykszta艂cone spo艂ecze艅stwo, kt贸re rozumie, czym jest metoda naukowa i sama nauka. Takie spo艂ecze艅stwo b臋dzie r贸wnie偶 inaczej patrze膰 na uniwersytety 鈥� m贸wi prorektor U艁. 鈥� Nam, naukowcom, wydaje si臋 cz臋sto, 偶e wszystko, co robimy, jest 艂atwe w odbiorze i nie wymaga wyja艣nie艅. A potem si臋 dziwimy, 偶e politycy nie do艣膰 mocno doceniaj膮 nauk臋 albo 偶e dezinformacja, k艂amstwa i fake newsy zbieraj膮 偶niwo. W wielu badaniach wida膰 te偶, 偶e mamy problem ze zrozumieniem tre艣ci naukowych: spo艂ecze艅stwo polskie wypada s艂abiej ni偶 spo艂ecze艅stwa wielu kraj贸w zachodnich. Te warto艣ci s膮 na tyle znacz膮ce, 偶e nie mo偶na m贸wi膰 o przypadku czy b艂臋dzie statystycznym. To nie bierze si臋 znik膮d.
Wed艂ug prof. Krzysztofa Pabisa dobrze by by艂o, 偶eby w艂adze uczelni czy instytut贸w przestawi艂y spos贸b my艣lenia i powszechnie zaakceptowa艂y, 偶e elementem pracy naukowca powinno by膰 dzielenie si臋 wiedz膮 ze 艣rodowiskiem spoza uczelni; 偶eby wypracowana wiedza nie by艂a dost臋pna tylko dla naukowc贸w i w膮skiego grona ekspert贸w.
Na Uniwersytecie 艁贸dzkim od dawna rozumiemy, 偶e wiedza nabiera pe艂nego znaczenia dopiero wtedy, kiedy si臋 ni膮 dzielimy. Dlatego nasi badacze i badaczki, osoby studiuj膮ce i zajmuj膮ce si臋 popularyzacj膮 anga偶uj膮 si臋 w setki dzia艂a艅: od realizacji podcast贸w i film贸w, przez organizacj臋 i udzia艂 w otwartych wyk艂adach, spotkaniach w bibliotekach i muzeach, a偶 po festiwale nauki, wystawy, konkursy i projekty skierowane do szk贸艂. Wsp贸lnie budujemy przestrze艅, w kt贸rej ka偶dy 鈥� niezale偶nie od wieku czy do艣wiadczenia 鈥� mo偶e spotka膰 si臋 z nauk膮 osobi艣cie, bezpo艣rednio i na 偶ywo.
Popularyzacja na Uniwersytecie 艁贸dzkim to nie tylko forma edukacji. To wyraz odwagi w stawianiu pyta艅, ciekawo艣ci w odkrywaniu z艂o偶ono艣ci 艣wiata, zaanga偶owania w rzetelne i odpowiedzialne dzia艂ania, wsp贸艂pracy, kt贸ra 艂膮czy ludzi nauki, osoby studiuj膮ce i otaczaj膮c膮 nas spo艂eczno艣膰, oraz szacunku wobec r贸偶norodno艣ci i otwarto艣ci, jakie wzmacniaj膮 nasz膮 wsp贸lnot臋.
Dr hab. Krzysztof Pabis, prof. U艁, jest ekologiem morskim i entomologiem, zajmuj膮cym si臋 badaniami g艂臋bin oceanicznych w tropikalnej cz臋艣ci Afryki oraz polarnymi fiordami, a tak偶e ekologi膮 motyli w silnie przekszta艂conych siedliskach miejskich. Od lat jest aktywnym popularyzatorem nauki, autorem kilkunastu ksi膮偶ek popularnonaukowych skierowanych do dzieci oraz doros艂ych czytelnik贸w. Z jego inicjatywy powsta艂o na U艁 Mi臋dzywydzia艂owe Ko艂o Popularyzator贸w Nauki. Jest prorektorem Uniwersytetu 艁贸dzkiego, pierwszym w Polsce do spraw popularyzacji nauki.
Materia艂: PAP
Redakcja: Biuro Prasowe U艁