Dlaczego 2 maja?
Dzie艅 Flagi Rzeczypospolitej Polskiej to stosunkowo m艂ode 艣wi臋to. Prof. Marek Adamczewski przypomina, 偶e ustanowiono je dopiero po nowelizacji ustawy z 1980 roku:
20 lutego 2004 r. Sejm znowelizowa艂 ustaw臋 o godle, barwach i hymnie鈥� z 1980 r., wpisuj膮c do niej artyku艂 6a w brzmieniu: 鈥stanawia si臋 2 maja Dniem Flagi Rzeczypospolitej Polskiej鈥�
Data nie by艂a jednak oczywista.
2 maja jako data Dnia Flagi Rzeczypospolitej Polskiej nie by艂a dat膮 jedn膮, kt贸r膮 prawodawca bra艂 pod uwag臋, ustalaj膮c 鈥炁泈i臋to flagi鈥�.
Flaga czy Orze艂 Bia艂y?
Zanim flaga otrzyma艂a swoje 艣wi臋to, rozwa偶ano r贸wnie偶 uhonorowanie innego symbolu pa艅stwa 鈥� Or艂a Bia艂ego.
Z tej rywalizacji dw贸ch zaszczytnych znak贸w Polski i Polak贸w zwyci臋sko wysz艂a flaga.
Jak dodaje profesor:
Dzie艅 Or艂a Bia艂ego, 艣wi臋to naczelnego znaku Rzeczypospolitej pozosta艂 jako zapis plan贸w i propozycji w protoko艂ach posiedze艅 komisji senackich.
Sk膮d wzi臋艂y si臋 bia艂y i czerwony?
殴r贸de艂 polskich barw nale偶y szuka膰 w heraldyce. Bia艂y i czerwony s膮 zwi膮zane z herbem 鈥� bia艂ym or艂em na czerwonym polu.
Heraldycy zgodnie przyjmuj膮, 偶e wraz z koronacj膮 Przemys艂a II (1295) rozpocz臋艂a si臋 historia Or艂a Bia艂ego 鈥� pocz膮tkowo herbu kr贸l贸w Polski, a nast臋pnie herbu pa艅stwa polskiego w jego r贸偶nych formach ustrojowych i w r贸偶nym zasi臋gu terytorialnym.
鈥� m贸wi Profesor Adamczewski
W przypadku barw sprawa jest mniej jednoznaczna
Mniej zgodnie heraldycy wypowiadaj膮 si臋 o pocz膮tkach polskich barw pa艅stwowych lub o pocz膮tkach polskiej flagi pa艅stwowej, cho膰 鈥� co nale偶y podkre艣li膰 鈥� zgadzaj膮 si臋, 偶e barwy pas贸w flagi 鈥� pas bia艂y i pas czerwony 鈥� pozostaj膮 w zwi膮zku z czerwonym polem tarczy herbu Polski i biel膮 or艂a umieszczonego na tym偶e czerwonym polu.
鈥� podkre艣la Profesor
Mit 3 maja 1792 roku
Cz臋sto powtarza si臋, 偶e pocz膮tkiem polskich barw by艂a pierwsza rocznica uchwalenia Konstytucji 3 maja. Profesor studzi jednak ten entuzjazm:
Wydaje si臋, 偶e 鈥� pomimo zach臋caj膮cych i kusz膮cych okoliczno艣ci opisanych w 藕r贸d艂ach 鈥� nie mo偶na uzna膰 3 maja 1792 r. za dat臋 narodzin polskich barw pa艅stwowych, a p贸藕niej - narodowych.
Wed艂ug badacza wa偶niejszy jest inny moment 鈥� 7 lutego 1831 roku.
Po raz pierwszy w艂adza pa艅stwowa okre艣li艂a przepisem barwy, kt贸re mia艂y 鈥� opr贸cz herbu 鈥� symbolizowa膰 Polsk臋 i Polak贸w.
Kolor czerwony te偶 mia艂 swoj膮 histori臋
Dzisiejsza czerwie艅 flagi nie zawsze by艂a definiowana tak samo.
W grudniu 1927 r. czerwie艅 tarczy or艂a i czerwie艅 dolnego pasa polskiej flagi pa艅stwowej zosta艂a zdefiniowana jako cynobrowa.
Wcze艣niej pojawia艂y si臋 inne okre艣lenia:
Przed grudniem 1927 pojawia艂y si臋 opinie, 偶e czerwieni膮 polskiego herbu i polskich barw pa艅stwowych by艂 amarant lub karmazyn.
Kolejno艣膰 pas贸w? Te偶 nie zawsze by艂a pewna
Dzi艣 bia艂y pas znajduje si臋 u g贸ry, czerwony na dole. Ale przez d艂ugi czas nie by艂o to oczywiste.
O kolejno艣膰 kolor贸w w polskiej fladze pa艅stwowej przes膮dzi艂 prawodawca w ustawie z 1 VIII 1919 r., a do tego czasu pasy bia艂y i czerwony by艂y uk艂adane dowolnie
鈥� m贸wi Profesor i przywo艂uje ciekawy przyk艂ad z czas贸w obchod贸w ko艣ciuszkowskich 1917:
Manifestuj膮cy w Warszawie w wi臋kszo艣ci podnosili flagi bia艂o-czerwone, a manifestuj膮cy w 艁odzi 鈥� flagi czerwono-bia艂e.
Flaga narodowa
Prze艂omowe znaczenie mia艂 rok 2004. Od tego czasu bia艂o-czerwon膮 mo偶na wywiesza膰 swobodnie, nie tylko w 艣wi臋ta pa艅stwowe. Od 2004 r. bia艂o-czerwon膮 flag臋 mo偶na wywiesza膰 bez ogranicze艅, czyli tak偶e w dni nieb臋d膮ce 艣wi臋tami pa艅stwowymi.
Materia艂: prof. Marek Adamczewski
Redakcja: Kacper Szczepaniak, Centrum Komunikacji Marki