Dwa święta, które z czasem się połączyły
Choć obecnie nazwy noc Kupały i noc świętojańska często stosowane są wymiennie, dawniej odnosiły się do dwóch różnych świąt.
A gdzie sobótki? To święto obchodzone z okazji przesilenia letniego. Często współcześnie używamy wymiennie tych określeń, a dawniej były to dwa różne święta.
Jak wyjaśnia ekspertka, noc kupały to przedchrześcijańskie święto (jedno z najstarszych) obchodzone z 20 na 21 czerwca, noc świętojańska czczona była kilka dni później z 23 na 24 czerwca i upamiętniała św. Jana Chrzciciela i wreszcie można było się kąpać bezpiecznie (wierzono bowiem, że przed tym świętem nie należy się kąpać). Obecnie te różnice się zacierają.
Ogień, woda i miłosne wróżby
Właściwe wszystkie te zwyczaje opierają się na tradycjach pogańskich, a nie na obrzędach religijnych. Miały gwarantować pomyślność, szczęście, zdrowie i obfitość, a to dzięki żywiołom ognia i wody.
Przy zbiornikach wodnych rozpalano ogniska, które nazywano sobótkami. Tańce i rytualne skoki miały zapewniać szczęście, także w miłości.
Pary skakały przez ogień trzymając się za ręce, a udany skok gwarantował udany związek
-podkreśla Kostrzewska.
Szczególną rolę odgrywały wianki wykonywane przez kobiety z polnych kwiatów i ziół.
Jeżeli wianek został wyłowiony przez ukochanego, wróżył wielką miłość i szczęśliwy ślub, ale jeżeli zaplątał się wśród wodorostów oznaczał, że panna nie wyjdzie za mąż w ciągu najbliższego roku.
Kwiat paproci – symbol szczęścia
Najbardziej tajemniczym symbolem Nocy Kupały pozostaje legendarny kwiat paproci.
Kwiat paproci, rozkwita na krótką chwilę, ale ma tak silny blask, że trudno jest nie odwrócić wzroku, gwarantuje szczęście i wszelką pomyślność, może w tym roku my go odnajdziemy?
Dawne obrzędy we współczesnej kulturze
Chrześcijaństwo nie wyparło całkowicie wcześniejszych tradycji. Dawne obrzędy otrzymywały nowe znaczenia, ale nadal były praktykowane.
Stare obrzędy ubierano w nowe szaty, ale wciąż były kultywowane, a święto kupały niosło ze sobą radość, odrodzenie, wiarę w przyszłość i w miłość. Jest również utrwalone w sztuce i literaturze.
Także dziś zainteresowanie słowiańskimi zwyczajami nie słabnie.
Coraz chętniej sięgamy do tradycji, przypominamy sobie o dawnych zwyczajach i rytuałach, szukamy naszych korzeni.
Przykładem są wianki puszczane na Wiśle w Warszawie oraz wydarzenia przy Stawach Stefańskiego w Łodzi, podczas których można z bliska poznać tradycje słowiańskie.
Kto dziś w nocy będzie szukał kwiatu paproci ;)?
Materiał: dr Ewelina Kostrzewska
Redakcja: Kacper Szczepaniak, Centrum Komunikacji Marki