91ɫ

Noc Kupały, sobótki i świętojańskie wianki. Skąd pochodzą te tradycje?

Noc pełna ognia, wody, wróżb i opowieści o niezwykłym kwiecie paproci od wieków pobudza wyobraźnię. O znaczeniu nocy Kupały i nocy świętojańskiej opowiada dr Ewelina Kostrzewska, antropolożka kultury z Wydziału Filozoficzno-Historycznego Uniwersytetu Łódzkiego.

Opublikowano: 21 czerwca 2026
wianek

Dwa święta, które z czasem się połączyły

Choć obecnie nazwy noc Kupały i noc świętojańska często stosowane są wymiennie, dawniej odnosiły się do dwóch różnych świąt.

A gdzie sobótki? To święto obchodzone z okazji przesilenia letniego. Często współcześnie używamy wymiennie tych określeń, a dawniej były to dwa różne święta.

Jak wyjaśnia ekspertka, noc kupały to przedchrześcijańskie święto (jedno z najstarszych) obchodzone z 20 na 21 czerwca, noc świętojańska czczona była kilka dni później z 23 na 24 czerwca i upamiętniała św. Jana Chrzciciela i wreszcie można było się kąpać bezpiecznie (wierzono bowiem, że przed tym świętem nie należy się kąpać). Obecnie te różnice się zacierają.

Ogień, woda i miłosne wróżby

Właściwe wszystkie te zwyczaje opierają się na tradycjach pogańskich, a nie na obrzędach religijnych. Miały gwarantować pomyślność, szczęście, zdrowie i obfitość, a to dzięki żywiołom ognia i wody.

Przy zbiornikach wodnych rozpalano ogniska, które nazywano sobótkami. Tańce i rytualne skoki miały zapewniać szczęście, także w miłości.

Pary skakały przez ogień trzymając się za ręce, a udany skok gwarantował udany związek

-podkreśla Kostrzewska.

Szczególną rolę odgrywały wianki wykonywane przez kobiety z polnych kwiatów i ziół.

Jeżeli wianek został wyłowiony przez ukochanego, wróżył wielką miłość i szczęśliwy ślub, ale jeżeli zaplątał się wśród wodorostów oznaczał, że panna nie wyjdzie za mąż w ciągu najbliższego roku.

Kwiat paproci – symbol szczęścia

Najbardziej tajemniczym symbolem Nocy Kupały pozostaje legendarny kwiat paproci.

Kwiat paproci, rozkwita na krótką chwilę, ale ma tak silny blask, że trudno jest nie odwrócić wzroku, gwarantuje szczęście i wszelką pomyślność, może w tym roku my go odnajdziemy?

Dawne obrzędy we współczesnej kulturze

Chrześcijaństwo nie wyparło całkowicie wcześniejszych tradycji. Dawne obrzędy otrzymywały nowe znaczenia, ale nadal były praktykowane.

Stare obrzędy ubierano w nowe szaty, ale wciąż były kultywowane, a święto kupały niosło ze sobą radość, odrodzenie, wiarę w przyszłość i w miłość. Jest również utrwalone w sztuce i literaturze.

Także dziś zainteresowanie słowiańskimi zwyczajami nie słabnie.

Coraz chętniej sięgamy do tradycji, przypominamy sobie o dawnych zwyczajach i rytuałach, szukamy naszych korzeni.

Przykładem są wianki puszczane na Wiśle w Warszawie oraz wydarzenia przy Stawach Stefańskiego w Łodzi, podczas których można z bliska poznać tradycje słowiańskie.

Kto dziś w nocy będzie szukał kwiatu paproci ;)?

Materiał: dr Ewelina Kostrzewska
Redakcja: Kacper Szczepaniak, Centrum Komunikacji Marki

Opublikowano: Kacper Szczepaniak

ul. Narutowicza 68, 90-136 Łódź
NIP: 724 000 32 43
Adres do doręczeń elektronicznych (ADE): AE:PL-74796-17640-IHHIV-17
KONTAKT​ċċċċċċ

© 2009-2026, 91ɫ