Problem dost臋pu do wody dotyczy zar贸wno jej odpowiedniej ilo艣ci, jak i jako艣ci, a kwesti臋 niedoboru wody nasilaj膮 dodatkowo zmiany klimatu.[1] Szacuje si臋, 偶e do 2050 roku ponad po艂owa populacji na 艣wiecie b臋dzie cierpia艂a z powodu niedobor贸w wody s艂odkiej[2], kt贸rej dost臋pno艣膰 wynosi obecnie mniej ni偶 1% z powodu problem贸w z zarz膮dzaniem ni膮[3].
Wydzia艂 Zarz膮dzania Uniwersytetu 艁贸dzkiego oraz Instytut In偶ynierii 艢rodowiska Uniwersytetu Przyrodniczego we Wroc艂awiu s膮 partnerami projektu SMART-WaterDomain Framework for organizational decision-making process in water reuse for smart cities realizowanego w konsorcjum z przedstawicielami instytucji naukowych z: Niemiec, Japonii, Polski, Czech, S艂owacji i Litwy. Celem mi臋dzynarodowego projektu jest opracowanie systemowych mechanizm贸w dzia艂ania, kt贸re wspomog膮 ponowne wykorzystanie 艣ciek贸w jako dodatkowych zasob贸w wody. W rezultacie dzia艂ania te b臋d膮 wsparciem dla firm, kt贸re wdro偶膮 technologie ponownego wykorzystania wody w procesach produkcyjnych. Projekt koncentruje si臋 r贸wnie偶 na wzmocnieniu adaptacji i akceptacji celowego, ponownego u偶ycia oczyszczonych 艣ciek贸w w sektorze przemys艂owym i rolniczym, co ma s艂u偶y膰 zmniejszeniu poboru z istniej膮cych 藕r贸de艂 s艂odkiej wody, na czym skupiaj膮 si臋 rz膮dy i decydenci ca艂ego 艣wiata.
Jeste艣my u progu kryzysu wodnego
Ogromny wp艂yw na dost臋pno艣膰 zasob贸w wodnych ma ci膮g艂y spadek jako艣ci w贸d powierzchniowych i podziemnych.[4] Wed艂ug najnowszych danych z Pa艅stwowego Gospodarstwa Wodnego - Wody Polskie, w Polsce dzi臋ki realizowanym w ostatnich latach licznym inwestycjom z zakresu retencji w贸d, ilo艣膰 retencjonowanego 艣redniorocznego odp艂ywu z rzek wzro艣nie w najbli偶szym czasie z obecnych 6,5% do ok. 7%. To jednak wci膮偶 za ma艂o, aby w pe艂ni zapewni膰, 偶e w przysz艂o艣ci wystarczy wody na zaopatrzenie ludno艣ci w wod臋, do proces贸w produkcyjnych czy w rolnictwie. R贸wnie偶 hydrolodzy ju偶 od d艂u偶szego czasu alarmuj膮, 偶e zasoby wody do spo偶ycia stale si臋 zmniejszaj膮 z powodu nieustannej degradacji w贸d powierzchniowych i podziemnych.
Sytuacj臋 pogarsza fakt uszczelniania powierzchni, g艂贸wnie w miastach, co przyczynia si臋 do nadmiernego odprowadzania w贸d opadowych kana艂ami podziemnymi i w konsekwencji przeci膮偶enia system贸w kanalizacyjnych oraz oczyszczalni 艣ciek贸w. W obliczu zmian klimatu w spos贸b szczeg贸lny powinni艣my pami臋ta膰 o tym, 偶e nie mo偶emy pozwoli膰 sobie na jej marnotrawstwo. Nale偶y ogranicza膰 zu偶ycie wody, szczeg贸lnie w przypadku, kiedy nie potrzebujemy wody o najwy偶szej jako艣ci (wody do spo偶ycia). Z powodzeniem przy wielu czynno艣ciach wykonywanych na co dzie艅, np. podlewaniu ro艣lin, sp艂ukiwaniu ust臋p贸w czy w niekt贸rych uk艂adach przemys艂owych mo偶na j膮 zast膮pi膰 odpowiednio wod膮 deszczow膮, 艣ciekami szarymi czy te偶 wod膮 technologiczn膮 - m贸wi Ewa Burszta-Adamiak z UPWr.
Przewiduje si臋, 偶e ju偶 za chwil臋 rozpocznie si臋 wielka 艣wiatowa podr贸偶 鈥瀦a wod膮鈥�, a wr臋cz ten, kto b臋dzie mia艂 dost臋p do wody b臋dzie m贸g艂 dyktowa膰 warunki. Kryzys wodny przejawia膰 si臋 b臋dzie przede wszystkim w takich dziedzinach jak rolnictwo, energetyka, przemys艂 czy wreszcie w dost臋pie do wody pitnej. Katarzyna Paw臋ska z UPWr dodaje:
Dlatego te偶 w tej materii niezb臋dna jest wsp贸艂praca nie tylko w przestrzeni krajowej, ale r贸wnie偶 mi臋dzynarodowej wsp贸艂praca, kt贸ra pozwoli wypracowa膰 mechanizmy zapewniaj膮ce wyr贸wnanie wodnych niedostatk贸w.
Nowe 藕r贸d艂a wody pilnie poszukiwane
Gdzie znale藕膰 nowe 藕r贸d艂a wody? Odpowied藕 jest stosunkowo prosta - skoro nie mo偶na wody niczym zast膮pi膰, nale偶y ni膮 gospodarowa膰 w spos贸b racjonalny, a w miar臋 mo偶liwo艣ci wykorzystywa膰 j膮 wielokrotnie.
Odzysk wody to konieczno艣膰. W skali Unii Europejskiej wykorzystujemy ponownie jedynie 2,4% oczyszczonych 艣ciek贸w. To zdecydowanie za ma艂o. Ju偶 dzisiaj w Polsce s膮 zak艂ady przemys艂owe, kt贸re spotykaj膮 si臋 z problemem braku wody przeznaczonej na cele produkcyjne. Dlatego te偶 istotnym staje si臋 poszukiwanie nowych mo偶liwo艣ci zapewniaj膮cych jej sta艂e dostawy. M贸wimy tu o odzysku wody, czyli jej powt贸rnym zagospodarowaniu, tak偶e odzysku wody ze 艣ciek贸w, co jest w chwili obecnej zgodne z ide膮 gospodarki o obiegu zamkni臋tym, jak r贸wnie偶 stanowi wsp贸lne stanowisko kraj贸w Unii Europejskiej na drodze do 艂agodzenia skutk贸w zmian klimatu i kryzysu wodnego.
- Odpowiadaj膮c na zidentyfikowany problem zaprojektowali艣my badania adresowane do przedstawicieli biznesu i organizacji sektora publicznego, kt贸re maj膮 pom贸c w okre艣leniu bie偶膮cej sytuacji. Te sektory s膮 kluczowe w kontek艣cie projektowania przysz艂ych rozwi膮za艅. W kwestionariuszu znalaz艂y si臋 pytania o spos贸b poboru wody i wielko艣膰 zu偶ycia, post臋powanie ze 艣ciekami i spos贸b zarz膮dzania zasobami wodnymi 鈥� podkre艣la T. Bartosz Kalinowski z WZ U艁. - Zach臋camy do wzi臋cia udzia艂u w badaniu i wype艂nienia anonimowego kwestionariusza ankiety. Pozwoli nam to na identyfikacj臋 obszar贸w problemowych, w kt贸rych mo偶liwe b臋dzie zaprojektowanie rozwi膮za艅 wspieraj膮cych zarz膮dzanie zasobami wodnymi 鈥� uzupe艂nia Kalinowski.
Anonimowy kwestionariusz .
Projekt zak艂ada szereg aktywno艣ci pomocnych w procesie decyzyjnym zwi膮zanym z wykorzystaniem zasob贸w wodnych. Interdyscyplinarne uj臋cie pozwoli przyjrze膰 si臋 wykonalno艣ci technicznej, przepisom prawnym oraz korzy艣ciom wynikaj膮cym z powt贸rnego wykorzystania wody i oczyszczonych 艣ciek贸w w r贸偶nych rodzajach dzia艂alno艣ci. Na podstawie uzyskanych danych zdiagnozowane zostan膮 wyzwania oraz podj臋ta b臋dzie pr贸ba projektowania rozwi膮za艅 dla wdra偶ania strategii adaptacyjnych, kt贸re pomog膮 podj膮膰 skuteczne kroki w kierunku ponownego wykorzystania wody. Dlatego w艂a艣nie opracowane zostanie narz臋dzie wspomagania decyzji i monitorowania wykorzystania zasob贸w wodnych.
- Uzyskanie 鈥渨odnej niezale偶no艣ci鈥� to proces d艂ugofalowy, w kt贸rym sukces mo偶e by膰 osi膮gni臋ty poprzez wsp贸艂prac臋 na wielu p艂aszczyznach. Mamy nadziej臋, 偶e wyniki projektu SMART-WaterDomain przyczyni膮 si臋 do wypracowania mechanizm贸w wspomagaj膮cych odzysk wody i jej powt贸rne wykorzystanie - dodaje Katarzyna Paw臋ska.
Kryzys wodny to, obok kryzysu klimatycznego, jedno z najwa偶niejszych wyzwa艅 dla mi臋dzynarodowej spo艂eczno艣ci. Poszukiwanie efektywnych spos贸b zagospodarowania zasob贸w wodnych powinno by膰 wsp贸lnym celem na drodze do zr贸wnowa偶onego rozwoju.
Wi臋cej informacji o projekcie i dodatkowe komentarze:
dr hab. T. Bartosz Kalinowski, prof. U艁
Kierownik projektu SMART-WaterDomain Framework for organizational decision-making process in water reuse for smart cities na Wydziale Zarz膮dzania U艁
e-mail: tbkalinowski@uni.lodz.pl
Wydzia艂 Zarz膮dzania Uniwersytet 艁贸dzki
dr hab. in偶. Katarzyna PAW臉SKA, prof. uczelni
Kierownik projektu SMART-WaterDomain Framework for organizational decision-making process in water reuse for smart cities w Instytucie In偶ynierii 艢rodowiska Uniwersytetu Przyrodniczego we Wroc艂awiu.
e-mail: katarzyna.paweska@upwr.edu.pl
Instytut In偶ynierii 艢rodowiska Uniwersytet Przyrodniczy we Wroc艂awiu
[1] Z. Chen, H.H. Ngo, W. Guo (2013)A critical review on the end-uses of recycled water Crit. Rev. Environ. Sci. Technol., 43, pp. 1446-1516, 10.1080/10643389.2011.647788
[2] A.L. S酶nderlund, J.R. Smith, C. Hutton, Z. Kapelan (2014) Using smart meters for household water consumption feedback: knowns and unknowns Procedia Eng, 89, pp. 990-997,
[3] A. Harris (2012) The drop in demand, climate change sustainability Eng. Technol. Mag. (19 November 2012)
[4] A. Roshan, M. Kumar, Water end-use estimation can support the urban water crisis management: A critical review, Journal of Environmental Management, Volume 268, 15 August 2020,
Tekst: Wydzia艂 Zarz膮dzania U艁
Redakcja: Centrum Promocji U艁