W 1983 r. profesor Stefania Skwarczy艅ska z艂o偶y艂a do Sekcji R臋kopis贸w Biblioteki Uniwersytetu 艁贸dzkiego jako depozyt znaczn膮 cz臋艣膰 swojej spu艣cizny. Pozosta艂e dokumenty, najbardziej osobiste, wraz z obszernym archiwum rodzinnym si臋gaj膮cym XVIII wieku, w maju 2021 r. przekaza艂a Bibliotece jej wnuczka Joanna Olszewska, kt贸ra jednocze艣nie przekszta艂ci艂a depozyt polonistki w darowizn臋.
Pani Joanna Olszewska jest spadkobierc膮 prawnym, kt贸remu przys艂uguj膮 wszelkie prawa maj膮tkowe do spu艣cizny. Wyrazi艂a ona zgod臋 nie tylko na przekazanie na w艂asno艣膰 Bibliotece U艁 archiwum domowego prof. Skwarczy艅skiej, ale tak偶e na jego opracowanie i udost臋pnianie do cel贸w naukowych i popularyzatorskich. Spu艣cizna obejmuje korespondencj臋 osobist膮 i naukow膮, referaty, recenzje, opinie, oceny r贸偶nych prac i referat贸w autorstwa prof. Skwarczy艅skiej oraz archiwum czasopisma 鈥瀂agadnienia Rodzaj贸w Literackich鈥�. Spadkobierczyni spu艣cizny Pani Profesor wyrazi艂a zgod臋 na cytowanie fragment贸w r臋kopis贸w oraz na dokonywanie opracowa艅 na ich podstawie. Biblioteka U艁 otrzyma艂a tak偶e prawo do reprodukowania, fotografowania i filmowania dokument贸w w celach popularyzacji, promocji i reklamy, w szczeg贸lno艣ci poprzez wystawy.
Jednym z dar贸w jest sztambuch Felicji Modrzejewskiej, synowej aktorki, z wklejonymi listami i fotografiami, m.in. pisarza W艂adys艂awa Reymonta, malarki Olgi Bozna艅skiej i pianisty J贸zefa Hofmanna. Stefania Skwarczy艅ska otrzyma艂a go od zaprzyja藕nionej malarki ameryka艅skiej, Marii Pattison (podpisuj膮cej swoje obrazy Marylka Modjeska). By艂a to wnuczka Heleny Modrzejewskiej, c贸rka in偶yniera Ralpha Modjeskiego. W teczce z dokumentami Marii Pattison znajduje si臋 list Henryka Sienkiewicza do jej ojca, w kt贸rym autor 鈥濸otopu鈥� wspomina wsp贸ln膮 wypraw臋 do Ameryki w latach 1876-1878, kiedy to grupa polskich artyst贸w pr贸bowa艂a za艂o偶y膰 komun臋 artystyczn膮 na farmie Anaheim w Kalifornii. Przedsi臋wzi臋cie to nie uda艂o si臋, ale umo偶liwi艂o Helenie Modrzejewskiej wielk膮 ameryka艅sk膮 karier臋 aktorsk膮. Du偶膮 warto艣膰 maj膮 tak偶e listy pisane do Stefanii Skwarczy艅skiej przez najwybitniejszych uczonych polskich, a tak偶e listy z zes艂ania w Kazachstanie, m.in. od Oli Watowej, 偶ony poety Aleksandra Wata. W sztambuchu Felicji Modrzejewskiej (Modjeskiej, z domu Benda) swoje podpisy zamie艣cili: Helena Modrzejewska-Ch艂apowska, Victor Hugo, Jan Matejko, Karol Estreicher, J贸zef Hofmann, Gustaw Fiszer, Ignacy Jan Paderewski, W艂adys艂aw St. Reymont, Gabriela Zapolska, Stanis艂aw Wyspia艅ski, Irena Solska, Ludwik Solski, Stanis艂aw Witkiewicz.
Stefania Skwarczy艅ska (1902-1988) by艂a teoretykiem i historykiem literatury o renomie europejskiej, pionierem genologii literackiej, autork膮 pionierskiej 鈥濼eorii listu鈥�, opublikowanej w 1937 r. Przed II wojn膮 艣wiatow膮 pracowa艂a na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie, u boku swego mistrza naukowego Juliusza Kleinera, jednocze艣nie wyk艂adaj膮c w Wolnej Wszechnicy Polskiej. Od 1945 r. a偶 do emerytury pracowa艂a na Uniwersytecie 艁贸dzkim. Za艂o偶y艂a tu pierwsz膮 w Polsce katedr臋 teorii literatury i wykszta艂ci艂a dwa pokolenia badaczy. Spu艣cizna znajduj膮ca si臋 w zbiorach Biblioteki U艁 jest cennym materia艂em 藕r贸d艂owym umo偶liwiaj膮cym lepsze poznanie 偶ycia i dorobku prof. Skwarczy艅skiej.
Tekst: Biblioteka U艁
Redakcja: Centrum Promocji U艁