Czy jeste艣my na co dzie艅 艣wiadomymi konsumentami? Czy robi膮c zakupy skupiamy si臋 nad wp艂ywem naszych wybor贸w na 艣rodowisko?
艢wiatowy Dzie艅 Ziemi to globalna inicjatywa, kt贸ra od 1970 roku jednoczy miliony ludzi wok贸艂 dzia艂a艅 na rzecz 艣rodowiska i odpowiedzialno艣ci za przysz艂o艣膰 planety. Na Uniwersytecie 艁贸dzkim w艂膮czyli艣my si臋 w jego obchody, przygotowuj膮c cykl wydarze艅 o charakterze popularnonaukowym.
W tym roku skupili艣my si臋 na 鈥炁歸iadomej konsumpcji鈥�. Traktujemy j膮 jako podej艣cie oparte na wiedzy, kt贸re pozwala podejmowa膰 decyzje z uwzgl臋dnieniem ich wp艂ywu na 艣rodowisko, gospodark臋 i spo艂ecze艅stwo. Wiemy, 偶e ka偶dy produkt to nie tylko cena, ale tak偶e zu偶ycie zasob贸w, emisje i praca cz艂owieka - pokazujemy, jak te zale偶no艣ci rozumie膰 i wykorzystywa膰 w praktyce.
Kulminacja obchod贸w 艢wiatowego Dnia Ziemi na Uniwersytecie 艁贸dzkim mia艂a miejsce 21 kwietnia br. w Pa艂acu Biedermanna. Aktywno艣ci adresowane do r贸偶nych grup wiekowych obj臋艂y: wyk艂ady, warsztaty oraz dzia艂ania popularyzuj膮ce nauk臋 i postawy proekologiczne.
Czym skorupka za m艂odu nasi膮knie鈥�
Ko艂a naukowe z Wydzia艂u Chemii U艁 (KN Chemii Kosmetycznej opiekun: prof. Anna Wrona-Piotrowicz) oraz Wydzia艂u Nauk o Wychowaniu (SKN EDU-IMPULS opiekun prof. Aneta Rogalska-Marasi艅ska) przeprowadzi艂y warsztaty typu zero waste, na kt贸rych mo偶na by艂o z produkt贸w dost臋pnych w ka偶dej kuchni przygotowa膰 kosmetyki piel臋gnacyjne albo zainspirowa膰 si臋 pomys艂ami na wykorzystanie 艣cink贸w materia艂贸w i nada膰 drugie 偶ycie tekstyliom, kt贸re zwykle l膮duj膮 w koszu.
Inwazja plastiku
Dr Marcin Szyma艅ski z Wydzia艂u Filozoficzno鈥揌istorycznego (鈥濿ielkie przyspieszenie i inwazja plastiku, czyli o tym, dlaczego recycling nie uratuje 艣wiata鈥�) nakre艣li艂 histori臋 rozwoju technologicznego w II po艂 XX w, u艣wiadamiaj膮c nam, 偶e 偶yjemy obecnie w erze wszechobecnego plastiku. Sam recycling to zdecydowanie za ma艂o. Promil tworzyw sztucznych jest ponownie wykorzystywany, dlatego z troski o nast臋pne pokolenia musimy zmieni膰 swoje nawyki, odej艣膰 od nie艣wiadomego konsumpcjonizmu na rzecz podej艣cia opartego na wiedzy, kt贸re pozwala podejmowa膰 decyzje z uwzgl臋dnieniem ich wp艂ywu na 艣rodowisko, gospodark臋 i spo艂ecze艅stwo.
鈥瀂艂y klimat dla ocean贸w: jak podgrzali艣my b艂臋kitn膮 planet臋鈥�
Wsp贸lnie z prof. Krzysztofem Pabisem, prorektorem U艁 ds. popularyzacji nauki i kszta艂cenia zanurzyli艣my si臋 w g艂臋bi臋 oceanu, aby wytropi膰 przyk艂ady najwa偶niejszych zmian zachodz膮cych w oceanach. Degradacji ulegaj膮 ca艂e ekosystemy, w tym tak ikoniczne jak australijskie rafy koralowe czy regiony polarne. Obraz bielej膮cej rafy, na skutek stresu cieplnego wywo艂anego podnoszeniem si臋 temperatury oceanu, na d艂ugo pozostaje w pami臋ci.
Uczenie si臋 przez ca艂e 偶ycie
Dlatego tak wa偶na jest edukacja nie b臋d膮ca wy艂膮cznie przekazywaniem wiedzy o spo艂ecze艅stwie, gospodarce czy klimacie, ale jednocze艣nie kszta艂tuj膮ca postawy i decyzje (np. dotycz膮ce 偶ywno艣ci, stylu 偶ycia) wp艂ywaj膮ce na codzienne funkcjonowanie jednostki i spo艂ecze艅stwa.鈥疧 czym m贸wi艂a w swoim wyst膮pieniu 鈥濫dukacja zdrowotna jako proces przygotowuj膮cy do 艣wiadomej konsumpcji鈥� prof. Alina Wr贸bel, dziekan Wydzia艂u Nauk o Wychowaniu.
R贸wnie偶 o edukacji, tylko ju偶 bardziej w znaczeniu uczenia si臋 przez ca艂e 偶ycie traktowa艂o wyst膮pienie doktoranta ze Szko艂y Doktorskiej Nauk Spo艂ecznych U艁 鈥� 鈥濲ak komunikowa膰 nauk臋 by j膮 odpowiedzialnie konsumowa膰鈥�. Zainteresowanie nauk膮 jest bowiem szans膮 nie tylko na jej popularyzacj臋, ale tak偶e na lepsze zrozumienie roli jak膮 ka偶dy cz艂owiek pe艂ni w s艂u偶bie Ziemi. Dlatego tak wa偶ne jest, by zrozumia艂e komunikowanie nauki wykorzysta膰 jako narz臋dzie budowania 艣wiadomo艣ci istoty wsp贸lnej troski o nasz膮 planet臋.
鈥濪zie艅 Ziemi powinni艣my 艣wi臋towa膰 codziennie"
R贸偶norodny program obchod贸w mogli艣my zako艅czy膰 tylko w jeden spos贸b 鈥� aktywizuj膮c nas wszystkich do dzia艂ania. O tym jak mo偶emy sami, swoimi wyborami konsumenckimi i stylem 偶ycia przyczynia膰 si臋 do ochrony 艣rodowiska dowiedzieli艣my si臋 z warsztat贸w i wyk艂ad贸w. W debacie z udzia艂em aktywistek klimatycznych poznali艣my zalety aktywizmu i wsp贸lnych dzia艂a艅 pro艣rodowiskowych i prospo艂ecznych. O swoich do艣wiadczeniach opowiada艂y zaproszone go艣cinie Dominika Lasota鈥�(Inicjatywa Wsch贸d oraz Fridays for Future) i鈥疎l偶bieta Lema艅ska-B艂a偶owska鈥�(Rodzice dla Klimatu), kt贸re zach臋ca艂y osoby studiuj膮ce w U艁 do 艣mia艂ych dzia艂a艅 w tych sprawach, podkre艣laj膮c, 偶e czas studi贸w to najlepszy czas na to. Zgodzili si臋 z tym pogl膮dem moderuj膮cy dyskusj臋 przedstawiciele k贸艂 naukowych z Wydzia艂u Ekonomiczno鈥揝ocjologicznego U艁: Adrian Niewiadomski,鈥疭KN Spatium; Mateusz Wilczewski,鈥疭KN Paradygmat.
A jak odpowiedzieli艣my na tytu艂owe pytanie debaty?
Dzie艅 Ziemi powinni艣my obchodzi膰 codziennie, uwzgl臋dniaj膮c Ziemi臋 w naszych codziennych decyzjach konsumenckich oraz szerszych rozwa偶aniach dotycz膮cych znaczenia 艣rodowiska przyrodniczego w polityce czy gospodarce.
U艁: Rozwi膮zania dla planety 鈥� biodegradowalne opakowania
W 艣wiecie, w kt贸rym g贸ry plastikowych odpad贸w rosn膮 r贸wnie szybko jak skala marnowania 偶ywno艣ci, potrzebne s膮 konkretne rozwi膮zania 艂膮cz膮ce ekologi臋 z nowoczesn膮 technologi膮. Z odpowiedzi膮 na to wyzwanie przychodzi , rozwijaj膮cy now膮 generacj臋 biodegradowalnych, biopochodnych i bioaktywnych opakowa艅.
Kluczowym elementem tego rozwi膮zania jest wykorzystanie bakteriofag贸w 鈥� wirus贸w dzia艂aj膮cych jak precyzyjny biologiczny system ochrony, kt贸ry selektywnie eliminuje gro藕ne bakterie, takie jak Salmonella. Dzi臋ki kontrolowanemu uwalnianiu aktywuj膮 si臋 one tylko wtedy, gdy pojawia si臋 realne zagro偶enie, wyd艂u偶aj膮c trwa艂o艣膰 偶ywno艣ci bez potrzeby stosowania sztucznych konserwant贸w. Projekt, finansowany przez Uni臋 Europejsk膮 i koordynowany przez Uniwersytet 艁贸dzki we wsp贸艂pracy z naukowcami z sze艣ciu europejskich uniwersytet贸w, ma konkretny cel: zwi臋kszy膰 bezpiecze艅stwo 偶ywno艣ci, ograniczy膰 zu偶ycie plastiku i zmniejszy膰 straty jedzenia.
鈥濶auka inspiruje" do bardziej 艣wiadomych wybor贸w
W Uniwersytecie 艁贸dzkim nieustannie tworzymy przestrze艅 do wymiany wiedzy. Naszym celem jest nie tylko prowadzenie odpowiedzialnych bada艅 naukowych, kszta艂tuj膮cych podstawy m.in. dla zr贸wnowa偶onego rozwoju, ale te偶 popularyzacja nauki, przyczyniaj膮ca si臋 do podejmowania bardziej 艣wiadomych wybor贸w. W poszukiwaniu odpowiedzi na pytania, kt贸re stawia sobie wsp贸艂czesny cz艂owiek, przychodzi z pomoc膮 inicjatywa Nauka Inspiruje.
. Wkr贸tce znajdziesz na nim wi臋cej inspiruj膮cych tre艣ci, m.in. z Dnia Ziemi w U艁.
Opracowanie: Ma艂gorzata Mstowska, Patrycja Rymer; Redakcja: Honorata Ogieniewska; 窜诲箩臋肠颈补: Dorota Kudlicka, Dominik Nogala; Centrum Wsp贸艂pracy z Otoczeniem i Spo艂ecznej Odpowiedzialno艣ci Uczelni