Geneza. Sk膮d Przyszli艣my, Kim Jeste艣my, Dok膮d Zmierzamy?
W pi膮tek (6 maja) o godz. 19.00 w Wozowni Willi Oskara Zieglera w 艁odzi (ul. Marii Curie-Sk艂odowskiej 11) rozpocznie si臋 wernisa偶 wystawy GENEZA. Sk膮d przyszli艣my, kim jeste艣my, dok膮d zmierzamy? Marzeny Mirewicz-Czumaczenko. Inspiracj膮 do stworzenia rze藕b, kt贸re przedstawiaj膮 pradawn膮 histori臋 kobiet, sta艂a si臋 wsp贸艂praca artystki z jednostk膮 naukow膮 U艁 鈥� Biobankiem 艁贸d藕. Biobank zajmuje si臋 zagadnieniami biologii molekularnej i genetyki. Wraz z wystaw膮 organizowane s膮 wydarzenia towarzysz膮ce, m.in. warsztaty z genetyki dla najm艂odszych.
Wystawa b臋dzie czynna do 3 czerwca. Mo偶liwo艣膰 zwiedzania po uprzednim um贸wieniu terminu poprzez e-mail wydarzenia@uni.lodz.pl.
LINK DO AKTUALNO艢CI Z WYDARZENIAMI TOWARZYSZ膭CYMI
鈥濸race Marzeny Mirewicz-Czumaczenko cechuje opowie艣膰 o tym, jak bez dos艂owno艣ci przedstawi膰 mo偶na kobiet臋, wyrze藕bi膰 j膮 w kamieniu, drewnie, pokaza膰 na tkaninie poprzez kompozycj臋 skomplikowanych, abstrakcyjnych uk艂ad贸w linearnych.
Dominuj膮ca jest linia cia艂a, kobiecego cia艂a. W sztuce artystki wa偶ne s膮 rytmy syntetycznych linii, 艂uk贸w, kr臋g贸w, kt贸re pod艣wiadomie kieruj膮 odbiorc臋 do wizerunku kobiety. Jej wizja nie ma charakteru erotycznego, nie ukazuje pi臋kna czy brzydoty, po prostu jest zapisem wszystkich kobiet i autografem Marzeny-kobiety鈥�.
prof. Janusz Czumaczenko (2021)
鈥濿 偶adnej z prac nie znajdziemy kobiecej twarzy, cz臋艣ci cia艂a tak indywidualnej dla ka偶dej kobiety, najpe艂niej m贸wi膮cej o charakterze czy towarzysz膮cych jej emocjach. Tym zabiegiem artystka (鈥�) zaznacza, 偶e chce opowiada膰 o cechach wsp贸lnych, nie zastanawia膰 si臋 nad przedstawieniem tej konkretnej osoby, pragnie bada膰 archetyp. W swoich pracach nie znajduje miejsca na warto艣ciowanie pod wzgl臋dem urody czy skupienie si臋 na cechach nieszablonowych. Si臋ga do pierwotnych idea艂贸w pi臋kna. Interesuje si臋 estetycznymi walorami pocz膮tk贸w tw贸rczo艣ci artystycznej. Odbiorcy zaproszeni s膮 do czytania, pod膮偶ania za lini膮 kobiecego cia艂a, prostych kresek, kt贸re nawet za setki lat maj膮 by膰 rozpoznawalnym zapisem p艂ci鈥�.
Dominika Pawe艂czyk (2018)
La Que Sabe (w t艂umaczeniu z j臋z. hiszpa艅skiego znaczy 鈥濼a, Kt贸ra Wie鈥�)
鈥濷dzwierciedla i osobist膮, i pradawn膮 przesz艂o艣膰 ludzko艣ci, poniewa偶 przechodzi z pokolenia na pokolenie i jest stara jak czas. Jest kronikark膮 kobiecych intencji. Przechowuje kobiec膮 tradycj臋. Ta, Kt贸ra Wie, jest w nas. Tkwi w najg艂臋bszych pok艂adach kobiecej psychiki, odwiecznej, zawsze 偶ywej Ja藕ni鈥�.
Clarissa Pinkola Estes, Biegn膮ca z wilkami
Taki tytu艂 nosi cykl moich prac z lat 2014-17. Na wystawie Geneza. Sk膮d przychodzimy? Kim jeste艣my? Dok膮d zmierzamy? postanowi艂am zaprezentowa膰 trzy z nich. Na pracach nadrukowane s膮 znaki zwi膮zane z kobieco艣ci膮, odciski z innych moich prac, ceramicznych p艂askorze藕b. To halki i koszule nocne z poprzednich pokole艅 pochodz膮ce z mojego rodzinnego domu. Min臋艂o kilka lat i La Que Sabe objawi艂a dla mnie kolejn膮 inspiracj臋. Odzwierciedlenie zagadnienia pokole艅, matrycy, 艣lad贸w znalaz艂o ponownie 藕r贸d艂o, kt贸re tkwi w nas, w najg艂臋bszych pok艂adach naszego cia艂a... tym razem zwi膮zane jest z 偶e艅sk膮 lini膮 genetyczn膮 鈥� mitochondrialnym DNA.
W 2019 roku Biobank 艁贸d藕, kt贸ry zajmuje si臋 zagadnieniami biologii molekularnej i genetyki, przeprowadzi艂 badania mitochondrialnego DNA populacji ludzkiej na terenie Polski. Mo偶na by艂o si臋 dowiedzie膰 mi臋dzy innymi, z jakiej linii genetycznej 鈥� z jakiej grupy pierwszych mieszka艅c贸w Europy 鈥� si臋 wywodzimy. Ten rodzaj DNA jest prawie wy艂膮cznie przekazywany przez kobiety 鈥� z matki na c贸rki. Najwa偶niejsza z prac wystawy, kt贸ra bezpo艣rednio czerpie z bada艅 Biobanku, z艂o偶ona jest z figur pramatek w liczbie odpowiadaj膮cej rodzinom haplogrup, jakie ujawni艂y si臋 na terenie Polski. Posiadaj膮 one tak膮 sam膮 sylwetk臋, a wyznacznikiem ka偶dej rodziny jest litera i kolor. Kolory, kt贸re w mieszaninie kostek rozrzuconych mi臋dzy figurami pramatek odzwierciedlaj膮 z艂o偶ono艣膰 i proporcje wyst臋powania reprezentant贸w ka偶dej z grup na terenie Polski. Pramatki s膮 ustawione w kr臋gu, bo ko艂o jest figur膮, w kt贸r膮 uk艂ada si臋 mitochondrialne DNA. W艣r贸d pozosta艂ych rze藕b mo偶na odnale藕膰 pramatk臋, symboliczn膮 kobiet臋, od kt贸rej wywodzi si臋 ka偶dy z nas.
Nauka wci膮偶 mnie inspiruje. Wsp贸艂pracuj膮c z Biobankiem, pozna艂am tak偶e moje szczeg贸lne, mitochondrialne DNA, co daje dla mojej tw贸rczo艣ci jasn膮 odpowied藕 na pytanie 鈥濪ok膮d zmierzam?鈥�
Marzena Mirewicz-Czumaczenko
Pramatka
Cz臋艣膰 DNA, czyli informacji genetycznej (sekwencji genomu), dziedziczymy tylko po matce 鈥� to tzw. mitochondrialne DNA (mtDNA). Ka偶dy z nas ma okre艣lony jego wariant opisany rodzajem i liczb膮 specyficznych zmian, kt贸re nagromadzi艂y si臋 w nim w ci膮gu dziesi膮tek tysi臋cy lat, od momentu pojawienia si臋 mtDNA mitochondrialnej Ewy 鈥� mitochondrialnej pramatki wszystkich wsp贸艂czesnych ludzi. Warianty te nazywamy haplogrupami mtDNA.
鈥濧le bez wzgl臋du na liczb臋 pokole艅 dziel膮cych nas od czasu, kiedy 偶y艂a kobieta, kt贸ra pierwsza mia艂a ten specyficzny wariant mtDNA, bez wzgl臋du na liczb臋 zmian, jakie w nim zasz艂y, jest on nadal rozpoznawalny. I nawet po dziesi膮tkach tysi臋cy lat wiadomo, od kogo pochodzi 鈥� badaj膮c go, mo偶na ustali膰 nasz膮 lini臋 genetyczn膮, pierwszego przodka w linii 偶e艅skiej鈥�
m贸wi prof. Wies艂aw Lorkiewicz z Katedry Antropologii Wydzia艂u Biologii i Ochrony 艢rodowiska U艁
鈥濫uropejczycy maj膮 siedem pramatek, praprzodki艅, od kt贸rych wywodzi si臋 prawie 95% mieszka艅c贸w naszego kontynentu. Nadano im imiona od liter, kt贸rymi oznaczono charakterystyczny fragment DNA dziedziczony przez nas po pramatkach: Helena, Velda, Tara, Katarzyna, Jasmina, Urszula i Xenia. Niekt贸re z nich przyby艂y do Europy bardzo dawno, bo 45 tysi臋cy lat temu (Urszula), inne ok. 7 tysi臋cy lat temu (Jasmina). Przysz艂y z po艂udnia i wschodu, wszystkie zacz臋艂y w臋dr贸wk臋 po Europie na po艂udniu kontynentu 鈥� na terenach dzisiejszej Grecji, W艂och, Hiszpanii, a tak偶e Syrii, Gruzji, Turcji鈥�
wyja艣nia mgr in偶. B艂a偶ej Marciniak z Biobanku U艁
BIOBANK 鈥� WIELKA BAZA LUDZKO艢CI
Pracownia Biobank jest jednostk膮 naukow膮 Uniwersytetu 艁贸dzkiego, kt贸ra zajmuje si臋 zagadnieniami z zakresu biologii molekularnej i genetyki oraz pobieraniem, gromadzeniem, przechowywaniem i udost臋pnianiem materia艂u biologicznego do prowadzenia bada艅 naukowych.
U podstaw powstania Pracowni Biobank le偶a艂a idea zainicjowania na Uniwersytecie 艁贸dzkim dzia艂alno艣ci w obszarze biobankowania materia艂u biologicznego z u偶yciem najbardziej aktualnej wiedzy i najnowszej technologii. W pracowni zdeponowana jest g艂贸wnie 艣lina oraz krew, lecz istnieje r贸wnie偶 zaplecze techniczne do biobankowania surowicy, osocza oraz kom贸rek jednoj膮drzastych.
Obecnie Biobank tworzy (jako jeden z siedmiu o艣rodk贸w w kraju) og贸lnopolskie Konsorcjum na rzecz Infrastruktury Badawczej Biobank贸w i Zasob贸w Biomolekularnych BBMRI (Biobanking and BioMolecular Resource Researche Infrastructure) i wsp贸艂tworzy Polsk膮 Sie膰 Biobank贸w, kt贸ra zrzesza najwi臋ksze biobanki w Polsce.
Od roku 2016 Pracownia nale偶y r贸wnie偶 do dw贸ch innych organizacji zrzeszaj膮cych biobanki: ESBB (European and Middle Eastern Society for Biopreservation and Biobanking) oraz BCNet (Biobank and Cohort Building Network).
W 2022 r. w ramach prac Pracowni Biobank uruchomiony zostanie polski w臋ze艂 krajowy Europejskiego Archiwum Genom贸w.