91ɫ

Antropolożki z Wydziału Biologii i Ochrony Środowiska UŁ przywracają twarze XIII-wiecznym mieszkańcom Chełma

Najnowsza ekspozycja w kryptach Bazyliki Narodzenia NMP w Chełmie (woj. lubelskie) to wynik interdyscyplinarnych badań, w których kluczową rolę odegrały badaczki z Wydziału Biologii i Ochrony Środowiska UŁ. Dzięki ich pracy turyści mogą dziś spojrzeć w oczy świadkom historii sprzed ośmiu wieków.

Opublikowano: 28 kwietnia 2026

Rekonstrukcja

Naukowa rekonstrukcja przeszłości

Zespół antropologów w składzie dr Beata Borowska (Wydział Biologii i Ochrony Środowiska UŁ, Katedra Antropologii) oraz mgr Karina Woźniak wykonał naukowe aproksymacje twarzy trzech osób pochowanych w XIII-wiecznej świątyni. Wykorzystując zaawansowane metody cyfrowe – fotogrametrię, modele 3D oraz anatomiczną metodę Manchester – badaczki odtworzyły wygląd:

  • Młodego mężczyzny (25–30 lat) – pochowanego w unikalnym w skali Polski ceglanym sarkofagu łodziowatym. Badania genetyczne i historyczne sugerują, że to jeden z synów króla Daniela Romanowicza (Roman lub Szwarno).
  • Elitarnego wojownika (45–50 lat) – noszącego liczne ślady po bitewnych urazach głowy.
  • Młodej kobiety (ok. 20 lat) – której świetnie zachowana czaszka pozwoliła na niezwykle precyzyjne odtworzenie rysów.

Od modelu 3D do wizji artystycznej

Prace objęły dwa etapy: stworzenie rekonstrukcji obiektywnych (opartych ściśle na strukturze kostnej) oraz historyczno-artystycznych. Rekonstrukcje przygotowane przez dr Beatę Borowską, mgr Karinę Woźniak i Rafała Ratajczaka wzbogacono o prawdopodobne elementy wyglądu, takie jak kolor oczu, włosów czy historyczne nakrycia głowy, co pozwala zwiedzającym na bezpośredni kontakt z „żywą” historią.

rekonctrukcja

Unikatowa ekspozycja

Oprócz rekonstrukcji twarzy, nowa trasa turystyczna w kryptach bazyliki i piwnicach dawnego klasztoru Bazylianów prezentuje m.in. zrekonstruowany pochówek w sarkofagu łodziowatym. Ekspozycja jest już dostępna dla zwiedzających, stanowiąc doskonały przykład praktycznego wykorzystania nowoczesnej antropologii fizycznej w muzealnictwie.

Redakcja: mgr Mateusz Kowalski (Centrum Promocji, Wydział Biologii i Ochrony Środowiska UŁ)
Informacje:
Zdjęcia: Delegatura WUOZ w Chełmie

ul. Narutowicza 68, 90-136 Łódź
NIP: 724 000 32 43
Adres do doręczeń elektronicznych (ADE): AE:PL-74796-17640-IHHIV-17
KONTAKT​ċċċċċċ

© 2009-2026, 91ɫ