Jak aplikować na UNIC VIP FUND? (przejdź do strony projektu)
***
Bartosz Kałużny (CWzO UŁ): Jak narodził się pomysł stworzenia wspólnego kursu o Muminkach w ramach UNIC VIP Fund?
Jarosław Płuciennik: Pomysł pojawił się niemal natychmiast, gdy dowiedziałem się, że do sieci UNIC dołączyły uczelnie z Oulu i Malmö. Od razu pomyślałem: Muminki! To idealny wspólny mianownik. Z jednej strony są sercem kultury nordyckiej, z drugiej – mają silne korzenie w Łodzi dzięki tradycji Se-Ma-Fora i zbiorom Muzeum Kinematografii.
Kluczowa była też moja znajomość szwedzkiego – badając twórczość Tove Jansson, chciałem przypomnieć, że pisała ona właśnie w tym języku. Wysłałem otwarte zaproszenie do partnerów z sieci i tak nawiązałem współpracę z badaczami z Finlandii i Szwecji. Dzięki bardzo sprawnemu wsparciu zespołu UNIC w rektoracie UŁ ten oddolny impuls szybko zamieniliśmy w profesjonalny kurs międzynarodowy.
BK: Jakie korzyści widzi Pan w modelu UNIC VIP Fund, w którym zajęcia współprowadzą badacze z różnych uniwersytetów?
JP: Największą wartością jest wielogłosowość. Studenci nie słuchają jednego wykładowcy, ale obserwują dialog dwóch różnych tradycji akademickich i metodologii. To pokazuje humanistykę jako pole dyskusji, a nie monologu.
Taki model zmienia też dynamikę zajęć – zamiast klasycznego wykładu mamy coś na kształt seminarium badawczego, gdzie można polemizować na żywo. Dodatkowo, formuła zdalna pozwala nam bez problemu zapraszać gości: kuratorów czy twórców z całego świata, którzy normalnie byliby nieuchwytni.

BK: Czy studenci dostrzegają wartość zajęć współprowadzonych przez wykładowców z dwóch różnych krajów? W jaki sposób to wpływa na ich zaangażowanie?
JP: Na początku bywa różnie – niektórzy czują ekscytację, inni lekką tremę przed kontaktem z zagranicznym profesorem czy barierą językową. Ten dystans jednak szybko znika. Gdy studenci widzą, że różnorodność perspektyw to zaproszenie do rozmowy, a nie egzamin, zaczynają się otwierać. Obecność wykładowcy z Finlandii jest tu bezcenna – to dla nich kontakt z wiedzą „u źródła” i poczucie, że uczestniczą w czymś, co wykracza poza lokalny kontekst.
BK: Muminki kojarzą się wielu osobom głównie z literaturą dziecięcą. Co czyni je tak fascynującym materiałem akademickim i fenomenem kulturowym?
JP: Muminki to znacznie więcej niż bajka dla dzieci – to potężny ekosystem multimedialny, idealny materiał do badań kulturowych, medioznawczych i narratologicznych. Tove Jansson tworzyła komiksy prasowe z myślą o dorosłych, pełne ironii, satyry politycznej i egzystencjalnej głębi.
Dla dzisiejszych studentów, tzw. pokolenia Z, Muminki są fascynujące, bo idealnie wpisują się w nowoczesny storytelling. Ich historia płynnie przepływa między książką, animacją, grami i mediami społecznościowymi. To świetne narzędzie do badania współczesnej kultury.

BK: Jakie najważniejsze umiejętności rozwijają studenci podczas kursu?
JP: Uczymy się przede wszystkim świadomego opowiadania historii. Studenci dowiadują się, jak to samo wydarzenie zmienia sens, gdy przenosimy je z książki do filmu czy gry. Kładziemy duży nacisk na tzw. „podwójne adresowanie” – czyli jak tworzyć treści, które zachwycą dziecko, a dorosłemu dadzą do myślenia.
Poza teorią studenci tworzą własne projekty, uczą się krytycznej autorefleksji i pracy w międzynarodowym, interdyscyplinarnym zespole. To kompetencje, które przydają się dziś w każdej branży kreatywnej.
BK: Jakie efekty pracy studentów zrobiły na Panu największe wrażenie – czy to w formie tekstowej, wizualnej, czy multimedialnej?
JP: Zdecydowanie ich odwaga w formie. Powstały genialne podcasty i krótkie filmy, w których teoria „ożyła”. Studenci świetnie operowali dźwiękiem i obrazem, budując klimat, którego nie da się oddać samym tekstem. Równie ciekawe były eksperymenty literackie inspirowane uniwersum Jansson. Najbardziej cieszy mnie moment, w którym widzę, że teoria z wykładu staje się dla nich praktycznym narzędziem twórczym.
BK: Czy uważa Pan, że kompetencje wzmacniane podczas kursu mają zastosowanie również poza obszarem literatury i sztuki? Jeśli tak, to jakie?
JP: Oczywiście. Praca z opowieścią to dziś podstawa komunikacji w marketingu, dziennikarstwie czy sektorze NGO. Umiejętność myślenia transmedialnego – czyli tego, jak skalować pomysł na różne kanały – jest niezwykle cenna w biznesie i zarządzaniu. Do tego dochodzi wrażliwość międzykulturowa i empatia, którą promują Muminki. To cechy niezbędne w każdym nowoczesnym środowisku pracy.

BK: Kurs ma już trzy edycje, a w 2026 roku planowana jest czwarta – jubileuszowa, z okazji 80‑lecia Muminków. Jakie nowe elementy chcieliby Państwo wprowadzić?
JP: Cały czas ewoluujemy. W tym roku mamy rekordową grupę 25 studentów z różnych krajów.
Bardzo mocno wzmacniamy zaplecze dydaktyczne. Do programu włączyliśmy dwujęzyczną (polsko-angielską) książkę wydaną przez Muzeum Kinematografii w Łodzi z okazji jubileuszowej wystawy Muminków. To świetna lektura, bo łączy perspektywę historyczną z wystawienniczą. Ponadto, dzięki funduszom UNIC, zakupiliśmy do biblioteki Wydziału pokaźny zbiór literatury przedmiotu. Studenci nie muszą już polegać tylko na rozproszonych źródłach cyfrowych – mają dostęp do solidnej bazy na miejscu.
Ciekawą nowością są nasze badania nad „muminkowym zarządzaniem”, które prowadzimy wspólnie z Wydziałem Zarządzania UŁ. Analizujemy świat Muminków jako model przywództwa opartego na empatii i wspólnocie.
BK: Jak widzi Pan przyszłość kursów tworzonych w ramach VIP Fund – pod kątem dydaktyki, umiędzynarodowienia i innowacyjności?
JP: Jako laboratoria nowoczesnej dydaktyki. VIP Fund to umiędzynarodowienie „w domu” – daje studentom przedsmak globalnej kariery bez konieczności wyjazdu. Przyszłość to kursy elastyczne, łączące humanistykę z biznesem i nowymi technologiami. To nie są tylko dodatkowe zajęcia, to przestrzeń do eksperymentów, na których zyskują i studenci, i my, wykładowcy.
Zdjęcia pochodzą ze wspólnego czytania „Muminków” na UŁ, które odbyło się 30 stycznia 2026. Autorem fotografii jest Maciej Andrzejewski (CKM UŁ).

Projekt „We are UNIC!” jest finansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach programu pn. Wsparcie sojuszy Uniwersytetów Europejskich, projekt NAWA o numerze FERS.01.05-IP.08-0219/23, kwota dofinansowania projektu ze środków UE: 62 705 297,60 PLN.