91ɫ

Dlaczego Muminki? O współpracy międzynarodowej i nowoczesnej dydaktyce z prof. Jarosławem Płuciennikiem

Skąd wziął się pomysł na zajęcia dotyczące „Muminków”? Jakie korzyści niesie prowadzenie kursów wspólnie z kadrą dydaktyczną z innych uniwersytetów z sojuszu UNIC? Jakie umiejętności mogą podczas zajęć rozwinąć osoby studiujące? Zachęcamy do lektury wywiadu z prof. drem hab. Jarosławem Płuciennikiem (Wydział Filologiczny UŁ), który wraz z prof. Pirjo Suvilehto (Uniwersytet w Oulu, Finlandia) stworzył kurs „Moomins as cultural phenomenon: philosophy, multimedia storytelling, double addressee”. Projekt ten jest przykładem realizacji założeń sojuszu UNIC w praktyce – budowy ponadnarodowej społeczności akademickiej i wspierania innowacyjnej edukacji.

Opublikowano: 09 kwietnia 2026

Jak aplikować na UNIC VIP FUND? (przejdź do strony projektu)

***

Bartosz Kałużny (CWzO UŁ): Jak narodził się pomysł stworzenia wspólnego kursu o Muminkach w ramach UNIC VIP Fund?

Jarosław Płuciennik: Pomysł pojawił się niemal natychmiast, gdy dowiedziałem się, że do sieci UNIC dołączyły uczelnie z Oulu i Malmö. Od razu pomyślałem: Muminki! To idealny wspólny mianownik. Z jednej strony są sercem kultury nordyckiej, z drugiej – mają silne korzenie w Łodzi dzięki tradycji Se-Ma-Fora i zbiorom Muzeum Kinematografii.

Kluczowa była też moja znajomość szwedzkiego – badając twórczość Tove Jansson, chciałem przypomnieć, że pisała ona właśnie w tym języku. Wysłałem otwarte zaproszenie do partnerów z sieci i tak nawiązałem współpracę z badaczami z Finlandii i Szwecji. Dzięki bardzo sprawnemu wsparciu zespołu UNIC w rektoracie UŁ ten oddolny impuls szybko zamieniliśmy w profesjonalny kurs międzynarodowy.

BK: Jakie korzyści widzi Pan w modelu UNIC VIP Fund, w którym zajęcia współprowadzą badacze z różnych uniwersytetów?

JP: Największą wartością jest wielogłosowość. Studenci nie słuchają jednego wykładowcy, ale obserwują dialog dwóch różnych tradycji akademickich i metodologii. To pokazuje humanistykę jako pole dyskusji, a nie monologu.

Taki model zmienia też dynamikę zajęć – zamiast klasycznego wykładu mamy coś na kształt seminarium badawczego, gdzie można polemizować na żywo. Dodatkowo, formuła zdalna pozwala nam bez problemu zapraszać gości: kuratorów czy twórców z całego świata, którzy normalnie byliby nieuchwytni.

książka Muminki

BK: Czy studenci dostrzegają wartość zajęć współprowadzonych przez wykładowców z dwóch różnych krajów? W jaki sposób to wpływa na ich zaangażowanie?

JP: Na początku bywa różnie – niektórzy czują ekscytację, inni lekką tremę przed kontaktem z zagranicznym profesorem czy barierą językową. Ten dystans jednak szybko znika. Gdy studenci widzą, że różnorodność perspektyw to zaproszenie do rozmowy, a nie egzamin, zaczynają się otwierać. Obecność wykładowcy z Finlandii jest tu bezcenna – to dla nich kontakt z wiedzą „u źródła” i poczucie, że uczestniczą w czymś, co wykracza poza lokalny kontekst.

BK: Muminki kojarzą się wielu osobom głównie z literaturą dziecięcą. Co czyni je tak fascynującym materiałem akademickim i fenomenem kulturowym?

JP: Muminki to znacznie więcej niż bajka dla dzieci – to potężny ekosystem multimedialny, idealny materiał do badań kulturowych, medioznawczych i narratologicznych. Tove Jansson tworzyła komiksy prasowe z myślą o dorosłych, pełne ironii, satyry politycznej i egzystencjalnej głębi.

Dla dzisiejszych studentów, tzw. pokolenia Z, Muminki są fascynujące, bo idealnie wpisują się w nowoczesny storytelling. Ich historia płynnie przepływa między książką, animacją, grami i mediami społecznościowymi. To świetne narzędzie do badania współczesnej kultury.

książka Muminki

BK: Jakie najważniejsze umiejętności rozwijają studenci podczas kursu?

JP: Uczymy się przede wszystkim świadomego opowiadania historii. Studenci dowiadują się, jak to samo wydarzenie zmienia sens, gdy przenosimy je z książki do filmu czy gry. Kładziemy duży nacisk na tzw. „podwójne adresowanie” – czyli jak tworzyć treści, które zachwycą dziecko, a dorosłemu dadzą do myślenia.

Poza teorią studenci tworzą własne projekty, uczą się krytycznej autorefleksji i pracy w międzynarodowym, interdyscyplinarnym zespole. To kompetencje, które przydają się dziś w każdej branży kreatywnej.

BK: Jakie efekty pracy studentów zrobiły na Panu największe wrażenie – czy to w formie tekstowej, wizualnej, czy multimedialnej?

JP: Zdecydowanie ich odwaga w formie. Powstały genialne podcasty i krótkie filmy, w których teoria „ożyła”. Studenci świetnie operowali dźwiękiem i obrazem, budując klimat, którego nie da się oddać samym tekstem. Równie ciekawe były eksperymenty literackie inspirowane uniwersum Jansson. Najbardziej cieszy mnie moment, w którym widzę, że teoria z wykładu staje się dla nich praktycznym narzędziem twórczym.

BK: Czy uważa Pan, że kompetencje wzmacniane podczas kursu mają zastosowanie również poza obszarem literatury i sztuki? Jeśli tak, to jakie?

JP: Oczywiście. Praca z opowieścią to dziś podstawa komunikacji w marketingu, dziennikarstwie czy sektorze NGO. Umiejętność myślenia transmedialnego – czyli tego, jak skalować pomysł na różne kanały – jest niezwykle cenna w biznesie i zarządzaniu. Do tego dochodzi wrażliwość międzykulturowa i empatia, którą promują Muminki. To cechy niezbędne w każdym nowoczesnym środowisku pracy.

pluszowy Muminek

BK: Kurs ma już trzy edycje, a w 2026 roku planowana jest czwarta – jubileuszowa, z okazji 80‑lecia Muminków. Jakie nowe elementy chcieliby Państwo wprowadzić?

JP: Cały czas ewoluujemy. W tym roku mamy rekordową grupę 25 studentów z różnych krajów.

Bardzo mocno wzmacniamy zaplecze dydaktyczne. Do programu włączyliśmy dwujęzyczną (polsko-angielską) książkę wydaną przez Muzeum Kinematografii w Łodzi z okazji jubileuszowej wystawy Muminków. To świetna lektura, bo łączy perspektywę historyczną z wystawienniczą. Ponadto, dzięki funduszom UNIC, zakupiliśmy do biblioteki Wydziału pokaźny zbiór literatury przedmiotu. Studenci nie muszą już polegać tylko na rozproszonych źródłach cyfrowych – mają dostęp do solidnej bazy na miejscu.

Ciekawą nowością są nasze badania nad „muminkowym zarządzaniem”, które prowadzimy wspólnie z Wydziałem Zarządzania UŁ. Analizujemy świat Muminków jako model przywództwa opartego na empatii i wspólnocie.

BK: Jak widzi Pan przyszłość kursów tworzonych w ramach VIP Fund – pod kątem dydaktyki, umiędzynarodowienia i innowacyjności?

JP: Jako laboratoria nowoczesnej dydaktyki. VIP Fund to umiędzynarodowienie „w domu” – daje studentom przedsmak globalnej kariery bez konieczności wyjazdu. Przyszłość to kursy elastyczne, łączące humanistykę z biznesem i nowymi technologiami. To nie są tylko dodatkowe zajęcia, to przestrzeń do eksperymentów, na których zyskują i studenci, i my, wykładowcy.

Zdjęcia pochodzą ze wspólnego czytania „Muminków” na UŁ, które odbyło się 30 stycznia 2026. Autorem fotografii jest Maciej Andrzejewski (CKM UŁ).
 

belka z logotypami

Projekt „We are UNIC!” jest finansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach programu pn. Wsparcie sojuszy Uniwersytetów Europejskich, projekt NAWA o numerze FERS.01.05-IP.08-0219/23, kwota dofinansowania projektu ze środków UE: 62 705 297,60 PLN.

 

 

ul. Narutowicza 68, 90-136 Łódź
NIP: 724 000 32 43
Adres do doręczeń elektronicznych (ADE): AE:PL-74796-17640-IHHIV-17
KONTAKT​ċċċċċċ

© 2009-2026, 91ɫ