Zabetonowane miasta 鈥� diagnoza i terapia
W centrum dyskusji z naukowcami z Wydzia艂u Biologii i Ochrony 艢rodowiska U艁 znajdzie si臋 m.in. temat b艂臋kitno-zielonej infrastruktury. W czasie panelu 鈥濷ne Health, czyli b艂臋kitno鈥憐ielona infrastruktura terapi膮 dla mieszka艅c贸w zabetonowanych miast鈥� przedstawiona zostanie rola rozwi膮za艅 opartych na przyrodzie w poprawie zdrowia mieszka艅c贸w miast oraz zaprezentowany COOLCITY Index wypracowany w ramach projektu LIFECOOLCITY dla ponad 11 tysi臋cy miast europejskich. Indeks okre艣la potencja艂 adaptacyjny tych miast do zmieniaj膮cego si臋 klimatu. W panelu we藕mie udzia艂 m.in. dr hab. Iwona Wagner z Katedry UNESCO Ekohydrologii i Ekologii Stosowanej, a poprowadzi go dr hab. Tomasz Jurczak prof. U艁, pe艂nomocnik Rektora Uniwersytetu 艁贸dzkiego do spraw polityki klimatyczno-艣rodowiskowej.
W adaptacji obszar贸w zurbanizowanych do zmiany klimatu b艂臋kitno-zielona infrastruktura powinna dzi艣 by膰 postrzegana jako zintegrowanym systemem, kt贸ry realnie wp艂ywa na zdrowie mieszka艅c贸w i odporno艣膰 miast. W tym kontek艣cie kluczow膮 rol臋 odgrywaj膮 narz臋dzia wytworzone w ramach projektu LIFECOOCITY, m.in. COOLCITY Index, kt贸ry pozwala w spos贸b obiektywny oceni膰, jak miasta radz膮 sobie z wyzwaniami klimatycznymi i 艣rodowiskowymi 鈥� od przepuszczalno艣ci powierzchni, przez ziele艅, po warunki wodne i termiczne. Dzi臋ki takim narz臋dziom mo偶emy nie tylko diagnozowa膰 stan miast, ale przede wszystkim lepiej planowa膰 rozw贸j b艂臋kitno-zielonej infrastruktury jako fundamentu zdrowego, bezpiecznego 艣rodowiska 偶ycia
鈥� podkre艣la prodziekan dr hab. Tomasz Jurczak prof. U艁
B艂臋kitno-zielona infrastruktura w miastach cz臋sto uto偶samiana jest z konieczno艣ci膮 budowy takich element贸w jak zielone dachy, niecki ch艂onne czy ogrody deszczowe. Faktycznie, w silnie zabetonowanej przestrzeni miejskiej s膮 one bardzo skuteczne np. w przechwytywaniu nadmiaru w贸d opadowych i zapobieganiu podtopieniom. To dlatego w艂a艣nie tak bardzo w ostatnich latach zyska艂y one na popularno艣ci.
Tymczasem b艂臋kitno-zielon膮 infrastruktur臋 powinno si臋 postrzega膰 ca艂o艣ciowo - to z艂o偶ona sie膰 element贸w przyrodniczych obejmuj膮ca wszystkie jej zielone i b艂臋kitne elementy. W miastach s膮 to mi臋dzy innymi parki, lasy miejskie, miejskie tereny rolnicze, a tak偶e rzeki, ich doliny i inne ekosystemy wodne. Rzeki miejskie, na przyk艂ad ma艂e cieki, kt贸rych w 艁odzi mamy a偶 kilkana艣cie, s膮 szczeg贸lnie wa偶ne w czasach zmieniaj膮cego si臋 klimatu. To w艂a艣nie one b臋d膮 wkr贸tce stanowi艂y nie tylko o estetyce i to偶samo艣ci miasta, ale tak偶e o bezpiecze艅stwie wodnym jego mieszka艅c贸w, a w dalszej perspektywie 鈥� o mo偶liwo艣ci prze偶ycia innych gatunk贸w na terenie miast. Tutaj pojawia si臋 w艂a艣nie idea 鈥濷ne Health鈥� 鈥� 艣wiadomo艣膰 tego, 偶e budowanie zdrowego i bezpiecznego 艣rodowiska 偶ycia dla cz艂owieka mo偶liwe jest tylko wtedy, kiedy wspiera ono wszystkie gatunki, nie tylko potrzeby cz艂owieka. Dlatego te偶 z 鈥濷ne Health鈥� blisko 艂膮czy si臋 wiele innych wspieraj膮cych j膮 koncepcji. Jest w艣r贸d nich zyskuj膮ca w ostatnich latach na popularno艣ci, rozwijana i propagowana przez urbanist臋 Roberta Skrzypczy艅skiego koncepcja 鈥瀖iasta wielogatunkowego鈥� oraz koncepcja 鈥瀋zwartej przyrody鈥� sformu艂owana przez architekta krajobrazu Kaspra Jakubowskiego. Uwra偶liwiaj膮 one cz艂owieka na prawd臋 o z艂o偶ono艣ci otaczaj膮cego go 艣wiata, kluczowe znaczenie biosfery i spoczywaj膮c膮 na nas odpowiedzialno艣膰 za jej funkcjonowanie.
Je艣li nie jest nam bliskie wzi臋cie odpowiedzialno艣ci za inne gatunki, mo偶emy te偶 popatrze膰 na ekosystemy i zale偶no艣膰 pomi臋dzy cz艂owiekiem a biosfer膮 z bardziej pragmatycznego, antropocentrycznego punktu widzenia. Z pomoc膮 przychodzi nam tutaj poj臋cie 鈥瀠s艂ug ekosystemowych鈥�, sformu艂owane ju偶 prawie 30 lat temu przez ameryka艅sk膮 ekolo偶k臋 Gretchen Daily. Us艂ugi ekosystemowe to korzy艣ci jakie cz艂owiek czerpie ze 艣rodowiska. S膮 one szczeg贸lnie silnie odczuwalne w zabetonowanych miastach 鈥� to obecno艣膰 ekosystem贸w zapewnia nam nie tylko przestrze艅 do wypoczynku i rekreacji. Liczne badania naukowe pokazuj膮, 偶e obecno艣膰 zieleni w miastach zapewnia nam r贸wnie偶 zdrowie psychiczne, fizyczne, bezpo艣rednio wp艂ywa na nasze samopoczucie a nawet wyd艂u偶a 偶ycie. Zdrowe ekosystemy poprawiaj膮 jako艣膰 powietrza i wody, s膮 kluczowym elementem w odtwarzaniu zasob贸w w贸d podziemnych stanowi膮cych podstaw臋 zaopatrzenia miasta, stabilizuj膮 mikroklimat w czasie upa艂贸w i wiele innych
鈥� dodaje dr hab. Iwona Wagner
Niewidzialni mieszka艅cy miast
Kolejnym tematem, kt贸ry przybli偶膮 badacze z naszego Wydzia艂u, jest mikrobiom miejski. W panelu pt. 鈥濵ikrobiom miejski 鈥� wyzwania dla urbanistyki i architektury miasta regeneratywnego鈥�, g艂os zabior膮 m.in. dr Karolina Rudnicka, prof. U艁 z Katedry Immunologii i Biologii Infekcyjnej oraz dr hab. Sylwia R贸偶alska, prof. U艁 z Katedry Mikrobiologii Przemys艂owej i Biotechnologii, kt贸re przybli偶膮 biologiczne i 艣rodowiskowe aspekty funkcjonowania nowoczesnych miast.
W pierwszej cz臋艣ci panelu prof. Maria Kozio艂kiewicz zaprezentuje aktualne kierunki bada艅 nad mikrobiomem miejskim (urbanomem), podkre艣laj膮c jego specyfik臋 dla r贸偶nych miast oraz znaczenie planowania przestrzennego dla kszta艂towania prozdrowotnego 艣rodowiska. Zwr贸ci tak偶e uwag臋 na zagro偶enia zwi膮zane z mikrobiot膮 zwierz膮t, w tym gatunk贸w inwazyjnych, oraz mo偶liwe strategie ich ograniczania. Z kolei prof. Justyna Szulc om贸wi rol臋 mikroorganizm贸w w miejskim rolnictwie 鈥� wskazuj膮c zar贸wno potencja艂 produkcji zdrowej 偶ywno艣ci, jak i ryzyka mikrobiologiczne 鈥� oraz zaprezentuje wyniki bada艅 nad mikrobiomem jelitowym z wykorzystaniem modelu sztucznego jelita.
Druga cz臋艣膰 sesji b臋dzie mia艂a form臋 otwartej debaty, kt贸r膮 poprowadzi prof. dr hab. Tadeusz Markowski (Wydzia艂 Zarz膮dzania U艁). W dyskusji udzia艂 wezm膮 mikrobiolo偶ki z Wydzia艂u Biologii i Ochrony 艢rodowiska U艁 鈥� dr hab. Sylwia R贸偶alska, prof. U艁 i dr Karolina Rudnicka, prof. U艁, prof. Jakub Fichna (Uniwersytet Medyczny w 艁odzi), prof. Micha艂 Kukla (Uniwersytet Jagiello艅ski) oraz dr Anna Wierzbicka (Urz膮d Miasta 艁odzi).
W trudnym 艣rodowisku miejskim ro艣liny potrzebuj膮 wsparcia, a najlepszym rozwi膮zaniem s膮 biopreparaty oparte na po偶ytecznych bakteriach i grzybach
鈥� wyja艣nia dr hab. Sylwia R贸偶alska, prof. U艁
Pozwalaj膮 one nie tylko regenerowa膰 mikrobiom glebowy i stymulowa膰 wzrost ro艣lin, ale stanowi膮 r贸wnie偶 skuteczn膮, ekologiczn膮 alternatyw臋 dla chemicznej ochrony przed szkodnikami. To nowoczesne podej艣cie, kt贸re przywraca r贸wnowag臋 biologiczn膮, chroni bior贸偶norodno艣膰 i pozwala budowa膰 zdrowsz膮 ziele艅 w naszych miastach.
Mikroorganizmy odgrywaj膮 kluczow膮, ale ambiwalentn膮 rol臋 w systemach 偶ywno艣ciowych miasta 鈥� z jednej strony odpowiadaj膮 za psucie 偶ywno艣ci i generowanie strat, kt贸re dzi艣 osi膮gaj膮 skal臋 trudn膮 do zaakceptowania, z drugiej stanowi膮 narz臋dzie do ich ograniczania. Te same procesy mikrobiologiczne mo偶na wykorzysta膰 do kontrolowanej degradacji w kompostowaniu, ale te偶 do opracowywania nowoczesnych, biodegradowalnych materia艂贸w i opakowa艅 aktywnych, kt贸re wyd艂u偶aj膮 trwa艂o艣膰 produkt贸w i zwi臋kszaj膮 ich bezpiecze艅stwo. W kontek艣cie zaostrzaj膮cych si臋 regulacji unijnych dotycz膮cych ograniczania plastiku to nie jest ju偶 kwestia wyboru, tylko konieczno艣膰 鈥� a mikroorganizmy staj膮 si臋 jednym z kluczowych narz臋dzi przej艣cia do realnej gospodarki cyrkularnej
鈥� podkre艣la dr Karolina Rudnicka, prof. U艁.
Idea Kongresu
Jak zapewniaj膮 organizatorzy:
Cykl kongresowy Regeneracja Miast to inicjatywa po艣wi臋cona przysz艂o艣ci miast i ich zdolno艣ci do odnowy w warunkach wielowymiarowych kryzys贸w. Miasta s膮 dzi艣 jednocze艣nie najwi臋kszymi generatorami emisji i konsumpcji zasob贸w, ale te偶 miejscami o najwy偶szym potencjale innowacyjnym i spo艂ecznym. To tutaj mog膮 zosta膰 uruchomione procesy regeneracyjne, kt贸re odpowiedz膮 na wyzwania 艣rodowiskowe, ekonomiczne i spo艂eczne.
Ka偶dego roku Kongres Regeneracja Miast przybiera nowe has艂o, kt贸re przewodzi obradom i wpasowuje si臋 w regeneratywne spojrzenie na miasto. Celem nie jest jedynie identyfikacja problem贸w, ale poszukiwanie narz臋dzi i strategii, kt贸re umo偶liwi膮 trwa艂膮 i odpowiedzialn膮 regeneracj臋 wsp贸艂czesnych miast.
Tegorocznej edycji przy艣wieca has艂o Zdrowotna Regeneracja Miast, koncentruj膮ce si臋 na relacji pomi臋dzy miastem a zdrowiem cz艂owieka. Zdrowie rozumiane jest jako dobrostan fizyczny, psychiczny i spo艂eczny, kszta艂towany przez jako艣膰 艣rodowiska miejskiego, przestrzeni publicznych, dost臋pno艣膰 us艂ug oraz relacje spo艂eczne.
Podczas wydarzenia eksperci i praktycy b臋d膮 dyskutowa膰 o tym, jak miasta mog膮 aktywnie wspiera膰 zdrowie mieszka艅c贸w poprzez odpowiednie projektowanie przestrzeni, architektur臋, urbanistyk臋 oraz wykorzystanie nowych technologii. W centrum debaty znajd膮 si臋 m.in. zagadnienia mikrobiomu miejskiego, jako艣ci powietrza i przewietrzania miast, zapobiegania chorobom cywilizacyjnym, monitorowania zdrowia z u偶yciem danych i sztucznej inteligencji, a tak偶e rola sztuki, kultury i zielonej infrastruktury w budowaniu miejskiego dobrostanu.
Kongres b臋dzie doskona艂膮 okazj膮 do spotkania przedstawicieli nauki, praktyki i samorz膮d贸w oraz do dyskusji nad przysz艂o艣ci膮 zdrowych i zr贸wnowa偶onych przestrzeni miejskich.
Wydarzenie odbywa si臋 w dniach 5-8 maja 2026 r. w EC1 艁贸d藕. Wst臋p jest bezp艂atny, obowi膮zuj膮 zapisy - .
Materia艂: Biuro Prasowe Mi臋dzynarodowego Kongresu Regeneracja Miast
Redakcja: Kamila Knol-Micha艂owska, Mateusz Kowalski (Centrum Promocji, Wydzia艂 Biologii i Ochrony 艢rodowiska U艁)