Spo艂eczna odpowiedzialno艣膰 U艁: wiedza, wra偶liwo艣膰, rzetelno艣膰
Dzi艣 obchodzimy 艢wiatowy Dzie艅 艢wiadomo艣ci Autyzmu 鈥� czas, kt贸ry szczeg贸lnie przypomina o jednej z kluczowych warto艣ci Uniwersytetu 艁贸dzkiego: szacunku wobec ka偶dego cz艂owieka. Jeste艣my przekonani, 偶e ka偶da osoba wnosi do spo艂eczno艣ci co艣 wa偶nego, a r贸偶norodno艣膰 nas wzmacnia. To tak偶e okazja, by podkre艣li膰 odpowiedzialno艣膰 naszej za propagowanie rzetelnej wiedzy i bada艅. W艂a艣nie dlatego zach臋camy do lektury wywiadu prasowego, jak i wys艂uchania podcastu z udzia艂em dr Krystyny Pomorskiej, kt贸ra jest specjalistk膮 w zakresie wsp贸艂czesnej psychologii behawioralnej oraz psychologii rozwojowej:
- ,
- .
W obu rozmowach ekspertka w rzeczowy spos贸b t艂umaczy, czym naprawd臋 jest spektrum autyzmu, co mo偶e da膰 terapia oraz dlaczego warto zachowa膰 ostro偶no艣膰 wobec 鈥瀋udownych metod鈥�, kt贸re obiecuj膮 niemo偶liwe.
Autyzm 鈥� nie choroba, a neurorozwojowa odmienno艣膰
Dr Krystyna Pomorska podkre艣la, 偶e autyzm nie jest chorob膮, kt贸r膮 da si臋 鈥瀢yleczy膰鈥� 鈥� ale mo偶na skutecznie wspiera膰 rozw贸j, uczy膰 wa偶nych umiej臋tno艣ci i 艂agodzi膰 trudno艣ci. Zaburzenia neurorozwojowe (鈥�) maj膮 swoje pod艂o偶e w rozwoju uk艂adu nerwowego. I to nie jest tak, 偶e my mo偶emy to w pe艂ni zmieni膰鈥� 鈥� wyja艣nia. W rozmowie pojawia si臋 wiele praktycznych wyja艣nie艅, w tym trafna metafora 鈥瀞ystemu operacyjnego鈥�, kt贸ra pomaga zrozumie膰, jak dzia艂a neurorozwojowa odmienno艣膰.
Diagnoza, terapia i emocje
M贸wi r贸wnie偶 o tym, jak rozpozna膰 zaburzenia, czym r贸偶ni si臋 odmienno艣膰 od diagnozy oraz dlaczego w terapii liczy si臋 nie ilo艣膰 zaj臋膰, lecz ich sens i sp贸jno艣膰. 鈥濪iagnoza jest procesem, kt贸ry wymaga czasu, specjalistycznej wiedzy i uwa偶no艣ci鈥� 鈥� m贸wi dr Pomorska i dodaje: 鈥濼o wa偶ne 偶eby pami臋ta膰, 偶e spektrum autyzmu dotyczy bardzo szerokiej i zr贸偶nicowanej grupy os贸b. Nale偶膮 do niej zar贸wno osoby z niepe艂nosprawno艣ci膮 intelektualn膮, jak te偶 osoby w normie intelektualnej lub funkcjonuj膮ce powy偶ej normy (鈥�). To nie jest jednorodna grupa". Zwraca uwag臋 na rol臋 rodzic贸w, kt贸rzy 鈥� jak zaznacza 鈥� cz臋sto przechodz膮 przez trudn膮 emocjonalnie 鈥瀏or膮czk臋 terapeutyczn膮鈥�. Wywiad dotyka tak偶e niebezpiecznego obszaru rzekomych 鈥瀉lternatywnych metod leczenia autyzmu鈥�.
Podcast 鈥濶auka Inspiruje鈥� 鈥� wiedza zamiast mit贸w
Na kanale 鈥濶auka inspiruje鈥� publikujemy podcast, w kt贸rym dr Pomorska rozwija powy偶sze w膮tki. Opowiada m.in. o tym, jak odr贸偶ni膰 rzeteln膮 wiedz臋 od mit贸w, dlaczego autyzm warto postrzega膰 jako 鈥瀒nny system operacyjny鈥� oraz jak wielkie znaczenie ma wczesne wspieranie rozwoju komunikacji 鈥� r贸wnie偶 z wykorzystaniem AAC. Rozmowa zosta艂a zrealizowana wraz z Joann膮 Karp, redaktork膮 Radia 艁贸d藕 鈥� partnerem podcastu.
Technologia i relacje 鈥� dlaczego to takie wa偶ne?
Bardzo wa偶na cz臋艣膰 rozmowy dotyczy艂a telefon贸w i ekran贸w. Dr Pomorska zwraca uwag臋, 偶e dziecko uczy si臋 relacji przez realny kontakt z drugim cz艂owiekiem 鈥� przez twarz, mimik臋, ton g艂osu i wsp贸ln膮 uwag臋. Je艣li ekran staje si臋 substytutem tej relacji, ogranicza mo偶liwo艣膰 膰wiczenia kluczowych umiej臋tno艣ci spo艂ecznych. Problem dotyczy nie tylko dzieci w spektrum. Tak偶e dzieci neurotypowe mog膮 traci膰 wa偶ne do艣wiadczenia, gdy telefon zast臋puje obecno艣膰 rodzica albo kontakt z r贸wie艣nikami. Technologia mo偶e by膰 dodatkiem, ale nie powinna stawa膰 si臋 zamiennikiem wi臋zi.
Rzetelne informacje zamiast uproszcze艅
Obie dyskusje przypominaj膮, 偶e wok贸艂 autyzmu wci膮偶 kr膮偶y wiele uproszcze艅. Tym bardziej potrzebne s膮 merytoryczne rozmowy oparte na wiedzy, a nie na l臋ku czy sensacyjnych obietnicach. Warto pami臋ta膰, 偶e najlepsze wsparcie zaczyna si臋 od zrozumienia drugiego cz艂owieka, a nie od poszukiwania cudownych metod. Dla os贸b zainteresowanych pog艂臋bieniem tematu dr Krystyna Pomorska przygotowa艂a zestaw publikacji:
- ,
- .
Kolejna cz臋艣膰 serii, dotycz膮ca prezentacji sposob贸w minimalizowania skutk贸w zastosowania przymusu u dzieci z ASD w kontek艣cie opieki medycznej, uka偶e si臋 ju偶 wkr贸tce.
惭补迟别谤颈补艂: dr Krystyna Pomorska, Micha艂 Gruda, Radio 艁贸d藕, Gazeta Wyborcza
Redakcja: Agata Dawidowicz, Centrum Wsp贸艂pracy z Otoczeniem i Spo艂ecznej Odpowiedzialno艣ci Uczelni