O człowieku z perspektywy wielu dyscyplin
W wydarzeniu uczestniczyło ponad 50 uczniów szkół ponadpodstawowych, którzy wspólnie z naukowcami i studentami poszukiwali odpowiedzi na pytania o źródła dobra, empatii i altruizmu. Szczególną wartością konferencji była jej interdyscyplinarność. Studenci, zapraszając przedstawicieli różnych dziedzin nauki, stworzyli przestrzeń do refleksji nad kondycją człowieka i relacjami społecznymi z wielu perspektyw – humanistycznej, społecznej, biologicznej i psychologicznej.
Od Muminków do współczucia
Pierwszy panel, poświęcony filologii, literaturoznawstwu i kulturoznawstwu, pokazał, jak o dobru opowiadają literatura i kultura. Wykład plenarny prof. dr. hab. Jarosława Płuciennika „Filozofia życzliwości w opowieściach o Muminkach Tove Jansson” stał się punktem wyjścia do rozmowy o tym, jak kształtują się postawy oparte na trosce, życzliwości i odpowiedzialności za innych. Uczestnicy mogli również wysłuchać wystąpień analizujących obecność dobra w lekturach szkolnych, kulturze emblematycznej oraz roli języka w budowaniu znaczeń i wartości.
Dobro między szczęściem a wspólnotą
Drugi panel skierował uwagę uczestników ku filozofii, etyce oraz naukom społecznym. Zainteresowanie wzbudził wykład dr hab. Katarzyny de Lazari-Radek, prof. UŁ pt. „Skąd w nas dobro? Perspektywa badań nad szczęściem i więzią społeczną”. Prelegentka mówiła o zależnościach między dobrostanem człowieka, szczęściem a budowaniem trwałych więzi społecznych.
W kolejnych wystąpieniach uczestnicy zastanawiali się m.in. nad tym, jakie warunki sprzyjają powstawaniu dobra między jednostką a systemem politycznym, czy dobro jest możliwe w relacjach międzynarodowych oraz jak współczesne społeczeństwa definiują i wyobrażają sobie dobro we wspólnej przestrzeni społecznej.
Czy empatię można zobaczyć w mózgu?
Ostatnia część konferencji połączyła perspektywę biologiczną, psychologiczną i pedagogiczną. Szczególnie zapadł w pamięć wykład plenarny dr. hab. Krzysztofa Pabisa, prof. UŁ pt. „Czy mogę rozdeptać karalucha bez wyrzutów sumienia? Badania nad zmysłami owadów a nasze postawy etyczne”. Prelegent pokazał, że nawet pozornie proste codzienne decyzje mogą prowadzić do głębokich pytań o granice moralnej odpowiedzialności człowieka.
Uczestnicy poznali również neurobiologiczne podstawy empatii, mechanizmy kształtowania postaw altruistycznych oraz językowe źródła współczucia i zdolności rozumienia doświadczeń innych ludzi.
Nauka, która pomaga lepiej rozumieć nas samych
Konferencja „Jak powstaje w nas DOBRO?” pokazała, że pytania o człowieka, jego wybory, relacje i miejsce we wspólnocie nie należą do jednej dyscypliny naukowej. Wymagają dialogu między psychologią, filozofią, literaturoznawstwem, naukami społecznymi i biologicznymi. To właśnie taka różnorodność perspektyw pozwala pełniej zrozumieć, skąd bierze się empatia, jak budujemy więzi i co sprawia, że potrafimy działać na rzecz innych.
Dlatego warto do niego wrócić właśnie teraz – w czerwcu, gdy szczególnie mocno wybrzmiewają wartości związane z otwartością, szacunkiem dla różnorodności i troską o dobrostan każdego człowieka. Studencka konferencja jest dowodem na to, że studenci i uczniowie nie tylko chcą rozmawiać o tych kwestiach, ale także potrafią tworzyć przestrzeń do mądrego i odpowiedzialnego dialogu. Organizatorki zamierzają kontynuować inicjatywę i zapowiadają kolejną odsłonę konferencji, tym razem powrócą do refleksji: „Jak powstaje w nas zło?”.
Za swoiste podsumowanie majowego wydarzenia niech posłuży refleksja prof. Katarzyny de Lazari-Radek:
Ludzie są takim specyficznym gatunkiem, który potrzebuje siebie nawzajem nie tylko do przeżycia, ale i do życia w ogóle!
Wideo-nagrań prelekcji wypatrujcie na
Materiał źródłowy: Klaudia Pszczółkowska
Opracowanie: Honorata Ogieniewska, Centrum Współpracy z Otoczeniem i Społecznej Odpowiedzialności Uczelni; zdjęcia: Dorota Kudlicka