W wielkanocnej wyobra藕ni wszystko wydaje si臋 proste. Jest jajko, jest wiosna, jest te偶 zaj膮czek. Problem zaczyna si臋 wtedy, gdy do rozmowy wkracza biologia. Bo z jej punktu widzenia kr贸lik i zaj膮c to nie to samo zwierz臋, tylko dwa r贸偶ne gatunki.
Jak podkre艣la dr Katarzyna Majecka:
Kr贸lik i zaj膮ce s膮 absolutnie dwoma oddzielnymi gatunkami. Nie mo偶na tego w 偶aden spos贸b u偶ywa膰 zamiennie.
Owszem, oba nale偶膮 do rodziny zaj膮cowatych i na pierwszy rzut oka bywaj膮 do siebie podobne, ale podobie艅stwo nie oznacza to偶samo艣ci. Jak zauwa偶a badaczka, to troch臋 tak, jakby pomyli膰 lwa z tygrysem. Oba s膮 kotowatymi, ale nikt nie udaje, 偶e to jedno i to samo.
W Polsce i w Europie najcz臋艣ciej m贸wimy o dw贸ch konkretnych przedstawicielach tej rodziny 鈥� zaj膮cu szaraku i kr贸liku europejskim. Ten pierwszy jest nam zdecydowanie bli偶szy krajobrazowo. To w艂a艣nie zaj膮ca cz臋艣ciej mo偶na spotka膰 na polach, miedzach i obrze偶ach las贸w. Kr贸lik dziki r贸wnie偶 u nas wyst臋puje, ale znacznie rzadziej, g艂贸wnie w zachodnio-po艂udniowej Polsce. Dlatego, jak zaznacza dr Majecka, je艣li w centralnej Polsce zobaczymy co艣 kicaj膮cego, niemal na pewno b臋dzie to zaj膮c.
搁贸偶苍颈肠别
Zaj膮c ma bardzo d艂ugie uszy i generalnie jest wi臋kszy, pot臋偶niejszy. Natomiast kr贸lik ma takie ma艂e uszy, jest subtelniejszy i ca艂y jest mniejszy
鈥� m贸wi ekspertka.
To w艂a艣nie dlatego paradoksalnie wielkanocne figurki i ilustracje, cho膰 w j臋zyku potocznym nazywane zaj膮czkami, bardzo cz臋sto przedstawiaj膮 raczej kr贸liki, bo s膮 mniejsze, 艂agodniejsze w wygl膮dzie, bardziej pluszowe i mniej dzikie.
A jednak, gdy od艂o偶ymy na bok poczt贸wki i czekoladowe ozdoby, bardziej wielkanocny wydaje si臋 w艂a艣nie zaj膮c. Nie tylko dlatego, 偶e cz臋艣ciej wyst臋puje w naszym krajobrazie, ale te偶 z powod贸w symbolicznych.
Zaj膮c sta艂 si臋 symbolem w艂a艣nie dlatego, 偶e pojawia si臋 wiosn膮. Ju偶 wczesn膮 wiosn膮 s膮 ma艂e zaj膮ce i to jest taki symbol odrodzenia, symbol wiosny
鈥� wyja艣nia dr Majecka.
To wa偶na r贸偶nica. M艂ode zaj膮ce rzeczywi艣cie do艣膰 wcze艣nie pojawiaj膮 si臋 w otwartym terenie i s膮 zauwa偶alne. M艂ode kr贸liki przeciwnie, przez pierwsze tygodnie 偶ycia pozostaj膮 ukryte w norach. To oznacza, 偶e dawni mieszka艅cy Europy du偶o cz臋艣ciej widzieli na przedn贸wku ma艂e zaj膮ce ni偶 m艂ode kr贸liki. By膰 mo偶e w艂a艣nie dlatego to zaj膮c mocniej wr贸s艂 w wielkanocn膮 symbolik臋 nowego 偶ycia i pocz膮tku wiosny.
Biologia tych dw贸ch zwierz膮t r贸偶ni si臋 zreszt膮 znacznie bardziej, ni偶 mog艂oby si臋 wydawa膰. Zaj膮ce nie kopi膮 nor. M艂ode rodz膮 si臋 ow艂osione, z otwartymi oczami, w艂a艣ciwie jako miniatury doros艂ych osobnik贸w. Od pocz膮tku s膮 przystosowane do 偶ycia w terenie. Ich strategia przetrwania jest niezwyk艂a 鈥� pozostaj膮 nieruchome, nie wydzielaj膮 wyra藕nego zapachu i wtapiaj膮 si臋 w otoczenie. Matka wraca do nich tylko raz lub dwa razy dziennie, by je nakarmi膰, nie chc膮c 艣ci膮ga膰 uwagi drapie偶nik贸w. Dlatego, jak podkre艣la dr Majecka, widok samotnego ma艂ego zaj膮ca nie powinien sk艂ania膰 cz艂owieka do ratowania go.
Taki zaj膮c wzi臋ty przez nas niestety ma ma艂膮 szans臋 prze偶ycia
鈥� m贸wi badaczka. I dodaje, 偶e niemal zawsze jego matka jest gdzie艣 w pobli偶u i wr贸ci, nawet je艣li cz艂owiekowi wydaje si臋, 偶e m艂ode zosta艂o porzucone.
Kr贸liki pierwsze tygodnie sp臋dzaj膮 w艂a艣nie w ukryciu. Gdy grozi im niebezpiecze艅stwo, uciekaj膮 do podziemnych korytarzy.
Wniosek? Je艣li chcemy by膰 wierni nauce, nie powinni艣my myli膰 kr贸lika z zaj膮cem. Je艣li chcemy by膰 wierni wielkanocnej symbolice, bli偶ej nam do zaj膮ca. Ale je艣li spojrzymy na sklepowe p贸艂ki i 艣wi膮teczne kartki, zobaczymy najcz臋艣ciej kr贸lika w przebraniu zaj膮ca.
Materia艂: dr Katarzyna Majecka, Wydzia艂 Biologii i Ochrony 艢rodowiska
Redakcja: Kacper Szczepaniak, Centrum Komunikacji Marki U艁
Grafika: Micha艂 Strzelec, Centrum Komunikacji Marki U艁