Regionalne Centra Medycyny Cyfrowej
Agencja Bada艅 Medycznych og艂osi艂a utworzenie 18 Regionalnych Centr贸w Medycyny Cyfrowej. Dzi臋ki nim powstanie infrastruktura umo偶liwiaj膮ca bezpieczne przechowywanie i gromadzenie danych w jednolitym formacie. 鈥� Stajemy si臋 partnerami na co najmniej osiem lat, zostali艣my zaproszeni do wsp贸艂pracy zar贸wno przez Szpital im. Kopernika w 艁odzi jak i przez Uniwersytet Medyczny w 艁odzi. 鈥� m贸wi prof. Dominik Strapagiel, kierownik w Katedrze Biologii Nowotwor贸w i Epigenetyki na Wydziale Biologii i Ochrony 艢rodowiska Uniwersytetu 艁贸dzkiego. 鈥� W przypadku pierwszego wniosku jeste艣my jedynym konsorcjantem i w ca艂o艣ci odpowiadamy za obszar biobankowania, gdzie b臋dziemy te偶 wytwrza膰 cenne zbiory danych o potencjale naukowym.
Symboliczne wr臋czenie czeku w Regionalnym Centrum Medycyny Cyfrowej UMED w 艁odzi. Od lewej: prof. Janusz Piekarski (Prorektor UMED 艁贸d藕), Pawe艂 Zawieja (Zast臋pca Kanclerza UMED 艁贸d藕), prof. Adam Antczak (Prorektor UMED 艁贸d藕), dr hab. Rados艂aw Sierpi艅ski (Prezes ABM), Prof. Radzis艂aw Kordek (Rektor UMED 艁贸d藕), Jaros艂aw Br贸zda (II Wicewojewoda 艁贸dzki), dr Monika Domarecka (Dyrektor CSK)
D艂ugie i wydajne 偶ycie pr贸bki
Stworzenie Regionalnych Centr贸w Medycyny Cyfrowej b臋dzie s艂u偶y艂o integracji danych zbieranych w poszczeg贸lnych o艣rodkach, wsparciu bada艅 klinicznych i opieki szpitalnej w zakresie rozwi膮za艅 cyfrowych, a tak偶e analizie retrospektywnej. Z kolei w ramach poszczeg贸lnych Centr贸w powstanie zaplecze pozwalaj膮ce na analiz臋 uzyskanych pr贸bek biologicznych. 鈥� Ka偶dy projekt, kt贸ry b臋dzie realizowany przez Agencj臋 Bada艅 Medycznych b臋dzie narzuca艂 na Regionalne Centra obowi膮zki takie jak: zabezpieczenie materia艂u medycznego od pacjent贸w, 艂膮cznie z danymi opisuj膮cymi tego pacjenta, czy to na poziomie obraz贸w wykorzystanych w diagnostyce, czy te偶 danych genomowych. A ca艂o艣膰 b臋dzie dost臋pna dla nauki 鈥� dodaje prof. Strapagiel. 鈥� Ma to spowodowa膰, 偶e efekty jednych projekt贸w, b臋d膮 pracowa膰 na rzecz kolejnych. Chodzi o to, 偶eby 偶ycie pr贸bki by艂o d艂u偶sze ni偶 dotychczas i 偶eby dane mo偶na by艂o wielokrotnie wykorzystywa膰 zadaj膮c r贸偶ne pytania badawcze. Dzi臋ki temu za ka偶dym razem nie trzeba b臋dzie gromadzi膰 kolejnych materia艂贸w, co stanowi w badaniu du偶膮 oszcz臋dno艣膰 czasu i funduszy.
Bezpiecze艅stwo danych medycznych
Celem Regionalnych Centr贸w Medycznych jest w艂a艣ciwe i bezpieczne gromadzenie danych pochodz膮cych mi臋dzy innymi z bada艅 molekularnych nad nowotworami, monitorowania przebiegu klinicznego danej choroby, jak i rozwoju innowacyjnych technologii. 鈥� W momencie kiedy mamy jasne regu艂y przechowywania danych: jakie dane s膮 przechowywane, gdzie s膮 przechowywane, kto jest odpowiedzialny za ich przechowywanie, mamy te偶 jasne regu艂y jak zapewni膰 im bezpiecze艅stwo 鈥� t艂umaczy dr Micha艂 Seweryn kierownik Centrum Analiz, Modelowania i Nauk Obliczeniowych, Uniwersytet 艁贸dzki, Pracowania Biobank. 鈥� W tej chwili dane s膮 przechowywane w r贸偶nych systemach, r贸偶ni膮cych si臋 mi臋dzy szpitalami, a to oznacza, 偶e systemy te nie s膮 ze sob膮 kompatybilne. Bywa te偶, 偶e dane nie s膮 w艂a艣ciwie zabezpieczone, a trzeba pami臋ta膰, 偶e dane medyczne to nasze najbardziej wra偶liwe dane. W Regionalnym Centrum Medycyny Cyfrowej bierzemy na siebie nie tylko odpowiedzialno艣膰 gromadzenia danych, ale tak偶e zabezpieczenia ich na najwy偶szym poziomie.
Co zyska pacjent? 鈥� Po pierwsze nie b臋dzie musia艂 pami臋ta膰 o wszystkich badaniach, kt贸re mia艂 wykonane w przesz艂o艣ci i chodzi膰 do lekarza z plikiem dokument贸w, wynik贸w bada艅 i wypis贸w ze szpitala, to wszystko lekarz b臋dzie m贸g艂 sprawdzi膰 w bazie danych. Do analizy tych informacji b臋dzie mo偶na z powiedzeniem wykorzysta膰 sztuczn膮 inteligencj臋 鈥� wyja艣nia dr Seweryn. 鈥� Po drugie pacjent b臋dzie mia艂 pewno艣膰, 偶e jego wra偶liwe dane s膮 odpowiednio chronione.
艁贸dzki Biobank
Jaka jest rola Pracowni Biobank, Uniwersytetu 艁贸dzkiego w tworzeniu Regionalnych Centr贸w Medycyny Cyfrowej?
W obu przypadkach, zar贸wno przy wsp贸艂pracy ze Szpitalem im. Kopernika, jak i z Uniwersytetem Medycznym, b臋dziemy pe艂ni膰 funkcj臋 biobanku. W pierwszym przypadku b臋dziemy jedyn膮 jednostk膮 biobankuj膮c膮, w drugim zajmiemy si臋 tak zwan膮 grup膮 pacjent贸w wolontariuszy, pozosta艂ymi pacjentami b臋dzie si臋 zajmowa艂 biobank Uniwersytetu Medycznego. Ka偶dy z projekt贸w opiewa na blisko 30 milion贸w z艂otych z puli Agencji Bada艅 Medycznych 鈥� wyja艣nia prof. Strapagiel.
Jak zostan膮 wykorzystane te fundusze?
W ramach obu projekt贸w b臋dziemy wzmacnia膰 i rozbudowywa膰 infrastruktur臋 s艂u偶膮c膮 do biobankowania materia艂u biologicznego, zar贸wno poprzez zamra偶arki niskotemperaturowe, dewary gdzie w oparach ciek艂ego azotu mo偶emy przechowywa膰 tkanki. Wzmocnimy te偶 infrastruktur臋 informatyczn膮, bo gromadzenie takiej ilo艣ci danych zajmuje znacz膮c膮 przestrze艅. Kr贸tko m贸wi膮c chodzi o to, 偶eby zbudowa膰 infrastruktur臋 cyfrow膮 wspieraj膮c膮 medycyn臋 i m贸c j膮 wykorzysta膰 w kolejnych projektach w przysz艂o艣ci 鈥� t艂umaczy prof. Strapagiel.
Dr Marta Pop艂awska (Biobank UMED 艁贸d藕); Dr Dominik Strapagiel, prof. U艁; prof. Maciej Cha艂ubi艅ski (UMED 艁贸d藕) w Regionalnym Centrum Medycyny Cyfrowej UMED w 艁odzi
W s艂u偶bie nauki 鈥� globalnie
Projekt realizowany wesp贸艂 z Szpitalem im. M. Kopernika zawiera te偶 du偶y komponent naukowy. 鈥� W Polsce istnieje niewiele powa偶nych repozytori贸w danych zwi膮zanych z medycyn膮, kt贸re s艂u偶膮 nauce. Baza danych, kt贸r膮 stworzymy mo偶e by膰 interesuj膮ca nie tylko dla naukowc贸w w Polsce 鈥� wyja艣nia prof. Strapagiel.
Swobodny przep艂yw danych naukowych ma ogromne znacznie dla zapewnienia zdrowia populacji ca艂ej Europy. Jeden z projekt贸w, kt贸re b臋d膮 realizowane w 艁odzi przez Biobank U艁, zak艂ada stworzenie bazy danych genomicznych i obrazowych, opisuj膮cej du偶膮 pul臋 pacjentek zagro偶onych, b膮d藕 choruj膮cych na raka piersi.
- Chcieliby艣my stworzy膰 modele, czyli algorytmy, kt贸re b臋d膮 wspiera膰 diagnostyk臋 na najwy偶szym poziomie 鈥� dodaje dr Seweryn. 鈥� Projekt b臋dzie polega艂 na przebadaniu populacji o艣miu tysi臋cy kobiet zagro偶onych rakiem piersi, a tak偶e tych, u kt贸rych wykryto ju偶 nowotw贸r, jak r贸wnie偶 pacjentek, kt贸re s膮 ju偶 leczone. Dzia艂amy w oparciu o dane molekularne i 艂膮czymy to w jedn膮 baz臋 danych z danymi szpitalnymi, obrazowymi, genetycznymi, epigenetycznymi, immunologicznymi itd. Na tej podstawie b臋dziemy budowa膰 algorytmy, kt贸re maj膮 wspiera膰 monitorowanie zagro偶enia rakiem piersi w艣r贸d kobiet, ale tak偶e b臋d膮 wspiera膰 leczenie.
Ten zbi贸r danych b臋dzie s艂u偶y艂 zespo艂om badaczy w ca艂ej Polsce, ma by膰 pocz膮tkiem kolejnych projekt贸w, kt贸re b臋d膮 ten zbi贸r danych dalej rozwija膰. W przysz艂o艣ci z danych b臋d膮 mogli korzysta膰 r贸wnie偶 naukowcy z Europy i 艣wiata.
Symboliczne wr臋czenie czeku na realizacj臋 RCMC we wsp贸艂pracy z Uniwersytetem Medycznym w 艁odzi odby艂o si臋 10 pa藕dziernika 2023 r.
惭补迟别谤颈补艂测:
Zdj臋cia: Uniwersytet Medyczny w 艁odzi