Zdj臋cie: Todd W. Pierson (kadr poszerzonoa za pomoc膮 generatywnej AI)
Wed艂ug artyku艂u opublikowanego w czasopi艣mie Nature, zmiany klimatu s膮 g艂贸wnym czynnikiem powoduj膮cym spadek liczebno艣ci p艂az贸w na ca艂ym 艣wiecie.
Badanie przeprowadzone przez ponad 100 naukowc贸w wykaza艂o r贸wnie偶, 偶e salamandry s膮 najbardziej zagro偶on膮 grup膮 p艂az贸w, a nowa pojawiaj膮ca si臋 choroba mo偶e mie膰 katastrofalne skutki dla salamander w Stanach Zjednoczonych i Europie.
Przeczytaj artyku艂 w Nature
Prof. Philippe J.R. Kok pomaga艂 g艂贸wnie w badaniu trend贸w populacji, zasi臋g贸w wyst臋powania, zagro偶e艅 itp. oraz w budowaniu podstaw naukowych, w celu informowania o zagro偶eniach, i skutecznych dzia艂aniach na rzecz ochrony p艂az贸w w Tarczy Gujany, a dok艂adniej w Pantepui.
Zniszczenie siedlisk i choroby
Zniszczenie siedlisk i choroby s膮 dobrze udokumentowanymi przyczynami spadku liczebno艣ci p艂az贸w - jednych z najbardziej zagro偶onych zwierz膮t na naszej planecie - opublikowany dzisiaj 4 pa藕dziernika 2023 r., artyku艂 analizuj膮cy dane z ca艂ego 艣wiata, z ostatnich dw贸ch dekad, wykaza艂, 偶e zmiany klimatu staj膮 si臋 jednym z najwi臋kszych zagro偶e艅 dla 偶ab, salamander i p艂az贸w beznogich.
Raport "Trwaj膮cy spadek liczebno艣ci p艂az贸w na 艣wiecie w obliczu pojawiaj膮cych si臋 zagro偶e艅" (Ongoing declines for the world鈥檚 amphibians in the face of emerging threats) opiera si臋 na drugiej globalnej ocenie p艂az贸w, koordynowanej przez Amphibian Red List Authority, kt贸ra jest oddzia艂em Grupy Specjalist贸w ds. P艂az贸w Komisji ds. Przetrwania Gatunk贸w Mi臋dzynarodowej Unii Ochrony Przyrody, prowadzonej i zarz膮dzanej przez .
W raporcie oceniono ryzyko wygini臋cia ponad 8000 gatunk贸w p艂az贸w z ca艂ego 艣wiata, w tym 2286 gatunk贸w ocenionych po raz pierwszy. Swoje dane i wiedz臋 przekaza艂o ponad 1000 ekspert贸w z ca艂ego 艣wiata. Wykazano, 偶e dwa na pi臋膰 p艂az贸w jest zagro偶onych wygini臋ciem. Dane te zostan膮 opublikowane na .
Zdj臋cie: prof. Philippe J. R. Kok
Wed艂ug badania, w latach 2004-2022 kilka krytycznych zagro偶e艅 zbli偶y艂o ponad 300 p艂az贸w do wygini臋cia. Zmiana klimatu by艂a g艂贸wnym zagro偶eniem dla 39% tych gatunk贸w. Oczekuje si臋, 偶e liczba ta wzro艣nie w miar臋 udost臋pniania lepszych danych i prognoz dotycz膮cych reakcji gatunk贸w na zmiany klimatu. Zmiany klimatu s膮 szczeg贸lnie niepokoj膮ce dla p艂az贸w, poniewa偶 s膮 one wyj膮tkowo wra偶liwe na zmiany w ich 艣rodowisku.
Poniewa偶 ludzie powoduj膮 zmiany w klimacie i siedliskach, p艂azy staj膮 si臋 wi臋藕niami klimatu, niezdolnymi do poruszania si臋 bardzo daleko, aby uciec przed spowodowanym zmianami klimatu wzrostem cz臋stotliwo艣ci i intensywno艣ci ekstremalnych upa艂贸w, po偶ar贸w, susz i huragan贸w.
powiedzia艂a Jennifer Luedtke Swandby, kierownik ds. partnerstw gatunkowych Re:wild, koordynator organu Czerwonej Ksi臋gi IUCN SSC Amphibian Specialist Group i jeden z g艂贸wnych autor贸w badania. Doda艂:
Nasze badanie pokazuje, 偶e nie mo偶emy nadal lekcewa偶y膰 tego zagro偶enia. Ochrona i przywracanie las贸w ma kluczowe znaczenie nie tylko dla ochrony r贸偶norodno艣ci biologicznej, ale tak偶e dla przeciwdzia艂ania zmianom klimatu.
Zgodnie z dokumentem, niszczenie i degradacja siedlisk w wyniku dzia艂alno艣ci rolniczej (w tym upraw, wypasu zwierz膮t gospodarskich, takich jak byd艂o i trzoda chlewna, oraz le艣nictwo), rozwoju infrastruktury i innych ga艂臋zi przemys艂u jest nadal najcz臋stszym zagro偶eniem. Niszczenie i degradacja siedlisk dotyczy 93% wszystkich zagro偶onych gatunk贸w p艂az贸w. Rozszerzona ochrona siedlisk i korytarzy w miejscach najwa偶niejszych dla r贸偶norodno艣ci biologicznej b臋dzie nadal mia艂a kluczowe znaczenie.
Choroby wywo艂ywane przez grzyba chytrida - kt贸ry zdziesi膮tkowa艂 gatunki p艂az贸w w Ameryce 艁aci艅skiej, Australii i Stanach Zjednoczonych - oraz nadmierna eksploatacja 艣rodowiska r贸wnie偶 nadal powoduj膮 spadek liczebno艣ci p艂az贸w. Niszczenie i degradacja siedlisk, choroby i nadmierna eksploatacja to zagro偶enia, kt贸re nasilaj膮 si臋 pod wp艂ywem zmian klimatu.
W 2022 r. prof. Kok i jego wsp贸艂pracownicy po raz pierwszy i wykazali, 偶e nawet ograniczona infrastruktura ludzka, kt贸ra umo偶liwia jedynie ruch pieszy, stanowi istotny czynnik ryzyka wprowadzenia choroby w odizolowanych ekosystemach.
Zdj臋cie: prof. Philippe J. R. Kok
Salamandry szczeg贸lnie zgro偶one wygini臋ciem
Badanie wykaza艂o r贸wnie偶, 偶e trzy z ka偶dych pi臋ciu gatunk贸w salamander s膮 zagro偶one wygini臋ciem, g艂贸wnie w wyniku niszczenia siedlisk i zmian klimatycznych, co czyni salamandry najbardziej zagro偶on膮 grup膮 p艂az贸w na 艣wiecie. Ameryka P贸艂nocna jest domem dla najbardziej zr贸偶nicowanej biologicznie spo艂eczno艣ci salamander na 艣wiecie, w tym grupy salamander bezp艂ucnych wyst臋puj膮cych w Appalachach we wschodnich Stanach Zjednoczonych. Z tego powodu obro艅cy przyrody obawiaj膮 si臋, 偶e 艣miertelna choroba salamander wyst臋puj膮ca w Azji i Europie, zwana Batrachochytrium salamandrivorans (Bsal), przedostanie si臋 do obu Ameryk.
Bsal nie zosta艂 jeszcze wykryty w Stanach Zjednoczonych, ale poniewa偶 ludzie i inne zwierz臋ta mog膮 wprowadza膰 grzyba do nowych miejsc, mo偶e by膰 tylko kwesti膮 czasu, zanim zobaczymy drug膮 globaln膮 pandemi臋 choroby p艂az贸w
powiedzia艂 Dede Olson, ekolog badawczy z USDA Forest Service, cz艂onek IUCN SSC Amphibian Specialist Group i wsp贸艂autor artyku艂u.
Niezwykle wa偶ne jest, aby艣my nadal wdra偶ali proaktywne dzia艂ania ochronne, aby zapobiec rozprzestrzenianiu si臋 Bsal w Stanach Zjednoczonych, w tym skuteczne praktyki bezpiecze艅stwa biologicznego dla dzikich i 偶yj膮cych w niewoli p艂az贸w oraz 艣rodki szybkiego wykrywania i reagowania. P贸艂nocnoameryka艅ska Grupa Zadaniowa ds. Bsal obejmuje wielop艂aszczyznowy plan strategiczny, kt贸ry obejmuje: kontynentaln膮 sie膰 nadzoru i monitorowania; badania naukowe identyfikuj膮ce obszary i gatunki wysokiego ryzyka; oraz wsp贸艂prac臋 partnersk膮 mi臋dzy sektorami publicznym, prywatnym i rz膮dowym.
Artyku艂 Nature stanowi aktualizacj臋 prze艂omowego dokumentu z 2004 r., kt贸ry opiera艂 si臋 na pierwszej globalnej ocenie p艂az贸w dla Czerwonej Ksi臋gi IUCN, kt贸ra po raz pierwszy ujawni艂a rozwijaj膮cy si臋 kryzys p艂az贸w i ustanowi艂a punkt odniesienia dla monitorowania trend贸w i pomiaru wp艂ywu ochrony. Wed艂ug nowego badania, egzystencja prawie 41% wszystkich gatunk贸w p艂az贸w na 艣wiecie, kt贸re zosta艂y ocenione, jest obecnie w jakim艣 stopniu zagro偶ona - s膮 one uwa偶ane za krytycznie zagro偶one, zagro偶one lub wra偶liwe. W por贸wnaniu do 26,5% ssak贸w, 21,4% gad贸w i 12,9% ptak贸w.
Zdj臋cie: prof. Philippe J. R. Kok
Cztery gatunki p艂az贸w zosta艂y udokumentowane jako wymar艂e od 2004 r. - ropucha harlekinowa Chiriqu铆 (Atelopus chiriquiensis) z Kostaryki, 偶aba dzienna o ostrym pysku (Taudactylus acutirostris) z Australii, Craugastor myllomyllon i salamandra potokowa Jalpa (Pseudoeurycea exspectata), oba z Gwatemali. Dwadzie艣cia siedem dodatkowych krytycznie zagro偶onych gatunk贸w jest obecnie uwa偶anych za prawdopodobnie wymar艂e, co daje 艂膮cznie ponad 160 krytycznie zagro偶onych p艂az贸w, kt贸re s膮 uwa偶ane za prawdopodobnie wymar艂e. Ocena wykaza艂a r贸wnie偶, 偶e 120 gatunk贸w poprawi艂o sw贸j status na Czerwonej Li艣cie od 1980 roku. Spo艣r贸d 63 gatunk贸w, kt贸rych stan uleg艂 poprawie w bezpo艣rednim wyniku dzia艂a艅 ochronnych, wi臋kszo艣膰 poprawi艂a si臋 dzi臋ki ochronie siedlisk i zarz膮dzaniu nimi.
Sama historia ochrony p艂az贸w dowodzi, jak wa偶ne s膮 te informacje. Gdyby Czerwona Lista IUCN by艂a aktualizowana na podobn膮 skal臋 w latach siedemdziesi膮tych XX wieku, co obecnie, mogliby艣my prze艣ledzi膰 rozleg艂膮 pandemi臋 choroby p艂az贸w 20 lat przed tym, jak zdewastowa艂a ich populacje. Nie jest jeszcze za p贸藕no - dysponujemy bogactwem informacji, mamy Plan dzia艂ania na rzecz ochrony p艂az贸w, ale plany i informacje nie wystarcz膮. Musimy dzia艂a膰. Musimy dzia艂a膰 szybko.
powiedzia艂 Adam Sweidan, przewodnicz膮cy i wsp贸艂za艂o偶yciel Synchronicity Earth.
Ekolodzy wykorzystaj膮 informacje z niniejszego badania, aby pom贸c w opracowaniu globalnego planu dzia艂a艅 ochronnych, ustaleniu priorytet贸w dzia艂a艅 ochronnych na poziomie globalnym, poszukiwaniu dodatkowych zasob贸w i wp艂ywaniu na polityk臋, kt贸ra mo偶e pom贸c odwr贸ci膰 negatywny trend dla p艂az贸w.
P艂azy znikaj膮 szybciej, ni偶 mo偶emy je bada膰, ale lista powod贸w, dla kt贸rych nale偶y je chroni膰, jest d艂uga, w tym ich rola w medycynie, zwalczaniu szkodnik贸w, ostrzeganiu nas o warunkach 艣rodowiskowych i upi臋kszaniu planety
powiedzia艂 Kelsey Neam, koordynator ds. priorytet贸w i wska藕nik贸w gatunk贸w Re:wild i jeden z g艂贸wnych autor贸w artyku艂u Nature.
I chocia偶 nasz artyku艂 koncentruje si臋 na wp艂ywie zmian klimatycznych na p艂azy, niezwykle wa偶na jest r贸wnie偶 odwrotna sytuacja: ochrona i odbudowa p艂az贸w jest rozwi膮zaniem kryzysu klimatycznego ze wzgl臋du na ich kluczow膮 rol臋 w utrzymaniu zdrowych ekosystem贸w magazynuj膮cych w臋giel. Jako globalna spo艂eczno艣膰 nadszed艂 czas, aby zainwestowa膰 w przysz艂o艣膰 p艂az贸w, co jest inwestycj膮 w przysz艂o艣膰 naszej planety.
Sytuacja salamandry plamistej w Polsce
Jak pisze prof. Kok, salamandra plamista (Salamandra salamandra), kt贸ra wyst臋puje w po艂udniowej Polsce, nie jest obecnie zagro偶ona, g艂贸wnie dlatego, 偶e ma du偶y zasi臋g wyst臋powania. Jednak wiele populacji zmniejsza si臋 z powodu takich czynnik贸w, jak pojawiaj膮ce si臋 choroby (na przyk艂ad Batrachochytrium salamandrivorans, niedawno opisany pojawiaj膮cy si臋 patogen grzybowy), rozw贸j budownictwa mieszkaniowego i niszczenie siedlisk, wprowadzanie drapie偶nych ryb (larwy salamandry rozwijaj膮 si臋 w wodzie, a ryby 偶ywi膮 si臋 nimi), rolnictwo i zanieczyszczenie agrochemikaliami itp.
Zdj臋cie: prof. Philippe J. R. Kok
Zdj臋cie tytu艂owe: Salamandra zielona Hickory Nut Gorge, gatunek z Karoliny P贸艂nocnej w Stanach Zjednoczonych, jest sklasyfikowany jako krytycznie zagro偶ony przez Czerwon膮 List臋 Gatunk贸w Zagro偶onych IUCN w wyniku niszczenia i degradacji siedlisk oraz skutk贸w zmian klimatycznych. (Autor: Todd W. Pierson)
Materia艂 藕r贸d艂owy: dr Philippe Kok ()
Redakcja: Micha艂 Gruda (Centrum Komunikacji i PR)
Misja台 Uniwersytetu 艁o虂dzkiego jest rzetelne prowadzenie badan虂 naukowych oraz aktywne g艂oszenie prawdy z nich p艂yna台cej, tak by ma台drze kszta艂cic虂 kolejne pokolenia, byc虂 uz虈ytecznym dla spo艂eczen虂stwa oraz odwaz虈nie odpowiadac虂 na wyzwania wspo虂艂czesnego s虂wiata. Doskona艂o艣膰 naukowa jest dla nas zawsze najlepszym kompasem. Nasze warto艣ci to: odwaga, ciekawo艣膰, zaanga偶owanie, wsp贸艂praca i szacunek.