Do sieci UNIC nale偶膮: Uniwersytet 艁贸dzki, Erasmus University Rotterdam w Holandii, University of Deusto w Hiszpanii, Ruhr University Bochum w Niemczech, University of Li猫ge w Belgii, University of Oulu w Finlandii, University of Zagreb w Chorwacji, Ko莽 University w Turcji, Malm枚 University w Szwecji oraz University College Cork w Irlandii. To sojusz 10 uczelni rozwijaj膮cych edukacj臋 i badania zaanga偶owane spo艂ecznie, silnie zwi膮zane z miastami postindustrialnymi.
A jak w tych krajach obchodzi si臋 Wielkanoc?
Zdaniem dr Eweliny Kostrzewskiej najbardziej zaskakuje to, jak wiele element贸w pozostaje wsp贸lnych mimo r贸偶nic kulturowych.
Pewne rzeczy s膮 wsp贸lne: wystawne 艣niadanie w niedziel臋, kt贸re przeci膮ga si臋 do obiadu, a w menu jaja, mi臋sa, s艂odko艣ci. W drugi dzie艅 odwiedzamy znajomych, przyjaci贸艂, wyje偶d偶amy z domu na 艂ono natury
鈥� m贸wi badaczka.
Najbardziej widowiskowe s膮 w艂a艣nie te lokalne opowie艣ci
Mo偶emy opowiedzie膰 o dzwonach w Belgii, kr贸lestwie czekolady, kt贸re w czwartek odlatuj膮 do Watykanu, by zosta膰 po艣wi臋cone przez Papie偶a, a wracaj膮 w niedziel臋 wype艂nione s艂odyczami, kt贸re si臋 gubi膮 po drodze dla dzieci
鈥� opowiada dr Kostrzewska.
W Holandii 艣wi臋ta maj膮 z kolei kwiatowy akcent.
Holandia w艂ada tulipanami i od 1985 roku zawsze wysy艂a je do Watykanu, a Papie偶 dzi臋kuje w niedzielnym or臋dziu za kwiaty
鈥� przypomina antropolo偶ka.
W Niemczech mocno obecny jest zaj膮czek wielkanocny, ten sam, kt贸ry z czasem zadomowi艂 si臋 tak偶e w Polsce.
W Hiszpanii za艣 Wielkanoc przybiera form臋 spektaklu.
Wyj膮tkowe procesje w Hiszpanii, zw艂aszcza w Sewilli, odbywane w nocy, przez liczne bractwa s膮 wyj膮tkowym prze偶yciem. Zakapturzone postacie przemierzaj膮ce ulice, robi膮 wra偶enie
鈥� m贸wi badaczka.
W Szwecji i Finlandii mo偶na z kolei trafi膰 na zwyczaje tak osobliwe, jak cho膰by 艣wi膮teczne imprezy z toczeniem sera.
Na tym tle polska Wielkanoc okazuje si臋 bardzo europejska.
Menu mamy bardzo podobne, wsp贸lne
鈥� zauwa偶a dr Kostrzewska.
Jaja, mi臋sa, ciasta i 艣wi膮teczne 艣niadanie to motywy rozpoznawalne niemal wsz臋dzie. Ale ju偶 艣wi臋cenie pokarm贸w pozostaje zwyczajem szczeg贸lnie mocno kojarzonym z Polsk膮. Podobnie jak przywi膮zanie do 艣wi膮tecznej symboliki wpisanej w konkretne gesty, produkty i rodzinne rytua艂y.
Jaja na 艣wi膮tecznym stole s膮 uniwersalne i co ciekawe zdobienie ich jest znane od tysi臋cy lat
鈥� podkre艣la badaczka i dodaje, 偶e to symbol znacznie starszy ni偶 wiele wsp贸艂czesnych zwyczaj贸w.
Dekorowanie jaj znano ju偶 w staro偶ytno艣ci, a ich wyj膮tkow膮 moc podkre艣lano w r贸偶nych kulturach. W Polsce do dzi艣 barwimy jajka, najcz臋艣ciej tradycyjnie na czerwono, cho膰 nie zawsze pami臋tamy, jak g艂臋boko ten kolor zakorzeniony jest w chrze艣cija艅skiej symbolice.
Polska ma te偶 swoje bardziej lokalne, mniej oczywiste wielkanocne opowie艣ci
Ciekawym troch臋 lokalnym obrz臋dem jest pogrzeb 艣ledzia i 偶uru na Kujawach, odprawiany na koniec wielkiego postu
鈥� m贸wi dr Kostrzewska. Po tygodniach postu 偶ur i 艣led藕 staj膮 si臋 bohaterami symbolicznego po偶egnania, a na stole mog膮 wreszcie pojawi膰 si臋 艣wi膮teczne obfito艣ci.
A co z religijno艣ci膮?
Tu, zdaniem ekspertki, Polska wci膮偶 wyr贸偶nia si臋 na tle cz臋艣ci zachodniej Europy.
My艣l臋 te偶, 偶e w Polsce wci膮偶 przyk艂adamy uwag臋 do duchowego wymiaru tego najwa偶niejszego 艣wi臋ta w Ko艣ciele katolickim i nie zapominamy, dlaczego 艣wi臋tujemy, a w krajach zachodnich cz臋sto jest to wa偶ne 艣wi臋to, ale czasem zapomina si臋 o powodzie tego wiosennego zamieszania
鈥� m贸wi.
Jak 艣wi臋ta prze偶ywaj膮 m艂odzi?
Z moich rozm贸w z naszymi studentami wynika, 偶e wci膮偶 sp臋dzaj膮 Wielkanoc tradycyjnie w domu i z rodzin膮. W臋druj膮 ze 艣wi臋conk膮, jedz膮 艣niadanie w niedziel臋, a w poniedzia艂ek kultywuj膮 艣migus-dyngus, tylko w formie eleganckiej i, jak sami to opisywali, w formie 鈥瀕ight鈥欌��
鈥� opowiada dr Kostrzewska.
Okazuje si臋, 偶e Europa ca艂kiem nie藕le m贸wi wsp贸lnym 艣wi膮tecznym j臋zykiem. W tym j臋zyku s膮 jajka, d艂ugi rodzinny st贸艂, s艂odycze, wiosna i obietnica nowego pocz膮tku. Ale zaraz potem ka偶dy dopowiada co艣 od siebie, z w艂asnym akcentem, temperamentem i wyobra藕ni膮. Jeste艣my porozrzucani pod r贸偶nymi szeroko艣ciami geograficznymi. Wsz臋dzie pachnie troch臋 inaczej, inaczej brzmi i inaczej wygl膮da, ale wci膮偶 opowiada o tym samym 鈥� o spotkaniu, rado艣ci, odradzaniu si臋 艣wiata i potrzebie bycia razem. Dzi臋ki temu, nawet je艣li siadamy do sto艂u w r贸偶nych krajach, w gruncie rzeczy wszyscy rozumiemy si臋 bez wi臋kszego t艂umaczenia.
Materia艂: dr Ewelina Kostrzewska
Redakcja: Kacper Szczepaniak, Centrum Komunikacji Marki
Grafika: Micha艂 Strzelec, Centrum Komunikacji Marki