Empatia to co艣 wi臋cej ni偶 wsp贸艂czucie
Empatia bywa rozumiana jako wra偶liwo艣膰 na cudze emocje, ale w rzeczywisto艣ci oznacza co艣 znacznie szerszego. To zdolno艣膰, by wyj艣膰 poza w艂asn膮 perspektyw臋 i spr贸bowa膰 zobaczy膰 sytuacj臋 oczami drugiego cz艂owieka. Nie chodzi tylko o to, by dostrzec czyj艣 smutek czy rado艣膰, lecz tak偶e o pr贸b臋 zrozumienia, z czego one wynikaj膮 i jak wygl膮da 艣wiat tej osoby.
Jak m贸wi mgr Marta Nowacka: empatia jest to zdolno艣膰 do rozumienia sytuacji z perspektywy nie mojej w艂asnej, tylko z perspektywy drugiego cz艂owieka.
To rozumienie mo偶e mie膰 wymiar emocjonalny 鈥� kiedy wsp贸艂odczuwamy czyj艣 smutek, p艂acz albo rado艣膰 鈥� ale te偶 poznawczy, kiedy pr贸bujemy zrozumie膰 sytuacj臋, w kt贸rej znajduje si臋 druga osoba.
W艂a艣nie ta zmiana perspektywy z ja na drugi cz艂owiek pozwala lepiej zobaczy膰, co kto艣 prze偶ywa i czego mo偶e potrzebowa膰. Empatia nie wymaga pe艂nej zgodno艣ci do艣wiadcze艅 ani uto偶samienia si臋 z kim艣 w ka偶dym aspekcie. Wymaga raczej uwa偶no艣ci, gotowo艣ci do s艂uchania i uznania, 偶e kto艣 mo偶e czu膰 i my艣le膰 inaczej ni偶 my.
Inteligencja emocjonalna i uwa偶na obecno艣膰
Empatia jest 艣ci艣le zwi膮zana z inteligencj膮 emocjonaln膮. Osoba empatyczna potrafi odczytywa膰 emocje i stany drugiego cz艂owieka, ale nie po to, by je ocenia膰 czy por贸wnywa膰 z w艂asnymi, tylko po to, by by膰 obok nich w spos贸b 艣wiadomy i wspieraj膮cy.
Jak podkre艣la ekspertka, cz艂owiek empatyczny nie musi si臋 do ko艅ca z nimi identyfikowa膰, ale mo偶e by膰 takim towarzyszem, 艣wiadkiem w prze偶ywaniu r贸偶nych stan贸w tej drugiej osoby.
R贸偶norodno艣膰 zaczyna si臋 od uznania, 偶e kto艣 mo偶e mie膰 inaczej
Empatia nabiera szczeg贸lnego znaczenia wtedy, gdy m贸wimy o r贸偶norodno艣ci. Wsp贸lnota akademicka nie jest przecie偶 zbiorem identycznych do艣wiadcze艅, pogl膮d贸w i biografii. Tworz膮 j膮 osoby o r贸偶nych historiach, wra偶liwo艣ciach, to偶samo艣ciach i sposobach prze偶ywania rzeczywisto艣ci. Dlatego, jak podkre艣la Marta Nowacka, u podstaw akceptacji le偶y w艂a艣nie zrozumienie. Najpierw trzeba uzna膰, 偶e ludzie r贸偶ni膮 si臋 mi臋dzy sob膮 na wielu poziomach 鈥� osobowo艣ci, wychowania, pochodzenia, pogl膮d贸w czy to偶samo艣ci. Dopiero wtedy mo偶na budowa膰 postaw臋 otwarto艣ci.
Powinni艣my zrozumie膰, 偶e jeste艣my r贸偶norodni i to, 偶e jeste艣my r贸偶norodni, tak naprawd臋 jest dobre
鈥� m贸wi Nowacka i dodaje, 偶e to, 偶e mamy inaczej, nie oznacza, 偶e musimy by膰 dla siebie wrogami.
Od l臋ku do zrozumienia
To, co nowe, odmienne albo do tej pory ma艂o obecne w przestrzeni publicznej, cz臋sto budzi niepewno艣膰. Nie wynika to zawsze ze z艂ej woli, czasem po prostu z braku wiedzy, kontaktu i oswojenia. Dlatego tak wa偶ne s膮 edukacja, rozmowa i spokojne t艂umaczenie rzeczywisto艣ci, kt贸ra dla cz臋艣ci os贸b mo偶e by膰 mniej znana.
Wprowadzanie do dyskursu spo艂ecznego rzeczy, kt贸re do tej pory by艂y nienormatywne, zawsze wymaga czasu. To proces wieloetapowy. Najpierw pojawia si臋 zetkni臋cie z czym艣 nowym, p贸藕niej stopniowe poznawanie, oswajanie, zrozumienie, a dopiero potem akceptacja.
To wa偶na uwaga w kontek艣cie Miesi膮ca Dumy. Widzialno艣膰 os贸b LGBT+ i rozmowa o r贸偶norodno艣ci nie s艂u偶膮 dzieleniu wsp贸lnoty, lecz budowaniu jej na bardziej 艣wiadomych i uczciwych podstawach. Empatia w tym wypadku pomaga zauwa偶y膰, 偶e co艣, co nas bezpo艣rednio nie dotyczy, dla kogo艣 innego mo偶e by膰 codziennym do艣wiadczeniem, 藕r贸d艂em l臋ku albo poczucia odrzucenia. A skoro wsp贸lnota ma by膰 naprawd臋 wsp贸lna, musi umie膰 us艂ysze膰 r贸wnie偶 te do艣wiadczenia, kt贸re nie s膮 wi臋kszo艣ciowe.
Szacunek to podstawa wsp贸lnoty
Przed艂u偶eniem empatii jest szacunek. To on sprawia, 偶e r贸偶norodno艣膰 nie pozostaje tylko has艂em, ale staje si臋 praktyk膮 codziennych relacji 鈥� w j臋zyku, w zachowaniu, w sposobie reagowania na potrzeby innych.
Wed艂ug koordynatorka ds. przeciwdzia艂ania dyskryminacji, mobbingowi oraz innym zachowaniom niepo偶膮danym lepsze 偶ycie we wsp贸lnocie staje si臋 mo偶liwe w艂a艣nie wtedy, gdy do zrozumienia r贸偶nic dodamy 偶yczliwo艣膰 i szacunek 鈥� dla innej perspektywy, dla odmienno艣ci to偶samo艣ciowej, dla cudzych do艣wiadcze艅 i emocji. Nie chodzi o to, by wszystko prze偶ywa膰 tak samo, ale by nie odmawia膰 innym prawa do bycia sob膮.
Gdzie szuka膰 wsparcia na UniLodz?
Na Uniwersytecie 艁贸dzkim osoby, kt贸re czuj膮 si臋 niezrozumiane, do艣wiadczaj膮 trudno艣ci albo potrzebuj膮 rozmowy i wsparcia, mog膮 zg艂osi膰 si臋 do Centrum Wsparcia i Dost臋pno艣ci. To miejsce, w kt贸rym najwa偶niejszy jest cz艂owiek, a nie etykieta czy ocena.
My przede wszystkim mamy na celu pom贸c cz艂owiekowi z tym, z czym do nas przychodzi, i z tym, kim jest, kiedy do nas przychodzi
鈥� m贸wi w imieniu swoich koleg贸w i kole偶anek Nowacka.
厂辫辞艂别肠锄苍辞艣膰 UniLodz mo偶e szuka膰 tam pomocy w atmosferze szacunku, uwa偶no艣ci i bezpiecze艅stwa. Bez kategoryzowania, bez definiowania drugiego cz艂owieka wed艂ug narzuconych norm, z gotowo艣ci膮 do wys艂uchania i towarzyszenia w rozwi膮zaniu konkretnego problemu.
B膮d藕my dla siebie empatyczni.
Materia艂: mgr Marta Nowacka, Centrum Wsparcia i Dost臋pno艣ci U艁
Redakcja: Kacper Szczepaniak, Centrum Komunikacji Marki