Najcz臋艣ciej powielane mity na temat bez蝉别苍苍辞艣肠颈
Pierwszy mit jest dobrze znany chyba nam wszystkim 鈥� kto chocia偶 raz w 偶yciu nie us艂ysza艂: zdrowy sen, to sen, kt贸ry trwa 8 godzin. Dr Klaudia Taba艂a m贸wi wprost:
Sen jest kwesti膮 indywidualn膮 鈥� ka偶dy z nas potrzebuje innej jego ilo艣ci. Osoby, kt贸re pr贸buj膮 na si艂臋 spa膰 8 godzin, kiedy naturalnie potrzebuj膮 mniej snu, sami otwieraj膮 drzwi swojej sypialni dla bez蝉别苍苍辞艣肠颈. Natomiast wi臋kszo艣膰 os贸b doros艂ych ma zapotrzebowanie na sen mieszcz膮ce si臋 w przedziale 7-9 godzin.
Kr贸tkospacze s膮 w艣r贸d nas鈥� i obalaj膮 nast臋pny mit!
Kim s膮 办谤贸迟办辞蝉辫补肠锄别? S膮 to obalacze kolejnego, dobrze znanego, mitu o tym, 偶e mo偶na przyzwyczai膰 si臋 do spania mniej. S膮 to osoby, kt贸rym wystarczy od 5 do 6 godzin snu dziennie.
Warto jednak doda膰, 偶e bycie 办谤贸迟办辞蝉辫补肠锄别m musi by膰 艣wietne, jednak prawdopodobie艅stwo bycia jednym z nich jest naprawd臋 niewielkie. Cz臋sto takie osoby maj膮 w艣r贸d przodk贸w kogo艣, kto te偶 potrzebowa艂 ma艂o spa膰 i niestety 鈥� je艣li nie jeste艣my genetycznie kr贸tkospaczami, to pozostaje nam pogodzi膰 si臋 z faktem, 偶e nie ma 偶adnej mo偶liwo艣ci do tego, 偶eby przyzwyczai膰 si臋 spa膰 mniej ni偶 potrzebujemy.
Je艣li jednak nale偶ysz do tej niewielkiej grupy i postanowisz regularnie zmusza膰 si臋 do d艂u偶szego spania 鈥� bezsenno艣膰 mo偶e zapuka膰 do twych drzwi
鈥� dodaje naukowczyni U艁.
Nale偶y pami臋ta膰, 偶e je艣li wyd艂u偶aj膮c nasz czas w 艂贸偶ku nie wyd艂u偶ymy czasu snu. Robi si臋 przepa艣膰 mi臋dzy czasem w 艂贸偶ku, a czasem snu. Ile wi臋c czasu powinni艣my sp臋dza膰 w po艣cieli?
Najzdrowiej jest sp臋dza膰 w 艂贸偶ku mniej wi臋cej tyle czasu, ile 艣pimy
鈥� radzi dr Klaudia Taba艂a.
Obalamy kolejny mit
Cz臋sto mo偶na us艂ysze膰, 偶e alkohol pomaga w zwalczaniu bez蝉别苍苍辞艣肠颈. Dlatego dr Klaudia Taba艂a uczula:
Alkohol mo偶e skraca膰 czas zasypiania, ale nie jest to rozwi膮zanie, kt贸re dzia艂a d艂ugofalowo. Nie do艣膰, 偶e mo偶e to prowadzi膰 do oczywistego problemu alkoholowego, to owszem, mo偶e przyspiesza膰 za艣ni臋cie, ale pogarsza jako艣膰 snu 鈥� wyp艂yca go czy skraca faz臋 REM.
Sesja, egzaminy, konferencje. Wsz臋dzie ten stres, ale co on ma wsp贸lnego ze snem?
Bardzo wiele! Jak m贸wi dr Klaudia Taba艂a:
Pod wp艂ywem stresu naturalne jest to, 偶e 艣pimy mniej 鈥� zmniejsza si臋 nasza zdolno艣膰 do snu. Dlaczego? Nasze cia艂o na mocny stresor reaguje tak, jak cia艂o cz艂owieka pierwotnego reagowa艂o na zagro偶enie, jakim by艂y np. lwy na sawannie dooko艂a noclegu. Wiadomo oczywi艣cie, 偶e dzi艣 nie musimy si臋 martwi膰 lwami, kt贸re mog膮 zaatakowa膰 nasze obozowisko, wi臋c stresory s膮 inne, ale nadal fizjologicznie reagujemy tak samo.
Tym samym bezsenno艣膰 w sytuacjach stresowych mo偶e si臋 pojawi膰. Warto jednak pami臋ta膰, 偶e lwy odchodz膮, a wraz z nimi stres 鈥� ko艅czy si臋 sesja, za nami trudny egzamin lub udzia艂 w wymagaj膮cej konferencji. Par臋 dni mija, hormony wracaj膮 do normy i powinni艣my zacz膮膰 normalnie spa膰. Problem pojawia si臋, kiedy tak si臋 nie dzieje:
stresor mija, a sen nadal nie przychodzi. Mo偶e to dzia膰 si臋 na skutek 鈥瀘dsypiania鈥�, wyd艂u偶ania czasu w 艂贸偶ku, zamartwiania si臋 tym snem. Mo偶e to sprawi膰, 偶e bezsenno艣膰 rozgo艣ci si臋 w naszym 艂贸偶ku, ca艂kowicie odrywaj膮c si臋 od swojej pierwotnej przyczyny
鈥� podkre艣la naukowczyni U艁.
The Mind After Midnight, czyli dlaczego nasz m贸zg m贸zguje akurat w nocy?
W naszej g艂owie mamy r贸偶ne g艂osy 鈥� m.in. te rozs膮dku, 艂agodz膮ce emocje, kt贸re mo偶na nazwa膰 tzw. hamulcem emocjonalnym. Zwi膮zane s膮 one bezpo艣rednio z dzia艂aniem kory przedczo艂owej, kt贸ra w nocy dzia艂a gorzej. R贸wnowaga w naturze musi by膰 zachowana, dlatego co艣 dzia艂a gorzej, a co艣 lepiej. W przypadku naszego m贸zgu w nocy jest to cia艂o migda艂owate 鈥� struktura odpowiedzialna za reakcje na zagro偶enia. Nasz m贸zg wciska gaz i zaczyna ono dzia艂a膰 na pe艂nych obrotach.
Ma to wyja艣nienie ewolucyjne. Jeste艣my gatunkiem, kt贸ry w nocy 艣pi, tym samym nie potrzebujemy g艂osu rozs膮dku 鈥� nie podejmujemy naturalnie wa偶nych 偶yciowo decyzji. Z kolei naturalnym od zawsze by艂o to, 偶e wybudzenie w nocy oznacza alarm 鈥� bierz nogi za pas i uciekaj, st膮d ten gaz emocjonalny 鈥� cz臋艣ci m贸zgu odpowiedzialne za prze偶ycie dzia艂aj膮 w nocy lepiej, ni偶 te odpowiedzialne za racjonalne decyzje
鈥� wyja艣nia dr Taba艂a.
Jakie s膮 wi臋c wnioski? Warto jest da膰 sobie czas w ci膮gu dnia na to, 偶eby poby膰 troch臋 ze swoimi my艣lami, a jak mamy du偶o na g艂owie, to spisa膰 wa偶ne sprawy. Dlaczego? Bo mo偶e to do nas wr贸ci膰, kiedy b臋dziemy ju偶 w 艂贸偶ku i zaj膮膰 niepotrzebnie nasz czas, kt贸ry mogliby艣my po艣wi臋ci膰 na porz膮dny sen.
Ja prawie w og贸le nie 艣pi臋, a i tak dobrze funkcjonuje. Czy to mo偶liwe?
Ka偶demu zdarza si臋 zarwa膰 nock臋. Funduj膮c sobie jednak regularnie deficyt snu, przyzwyczajamy si臋 do tego. Co to oznacza?
Trudno jest nam krytycznie oceni膰 jak bardzo jeste艣my niewyspani. R贸wnocze艣nie sprawno艣膰 naszych proces贸w poznawczych, np. zapami臋tywania, uwaga, szybko艣膰 reakcji i naszych emocji spada i to si臋 kumuluje, a my tego nie dostrzegamy
鈥� m贸wi dr Klaudia Taba艂a.
Rozr贸偶niajmy poj臋cia!
Warto jednak na tym etapie podkre艣li膰, 偶e bezsenno艣膰 nie jest tym samym, co deficyt snu. Jak odr贸偶ni膰 te poj臋cia? Dr Klaudia Taba艂a przygotowa艂a kr贸tk膮 艣ci膮g臋:
Deficyt snu jest naszym 艣wiadomym wyborem. W skr贸cie: mog臋 spa膰, mam mo偶liwo艣膰, ale tego nie robi臋.
叠别锄蝉别苍苍辞艣膰 nie jest wyborem cz艂owieka. Najpro艣ciej ujmuj膮c: chc臋 spa膰, ale nie mog臋 zasn膮膰.
To tylko zm臋czenie鈥� To jak w艂a艣ciwie odr贸偶ni膰 je od bez蝉别苍苍辞艣肠颈 i kiedy uda膰 si臋 do specjalisty?
窜尘臋肠锄别苍颈别 nie jest zwi膮zane tylko ze snem 鈥� jest powi膮zane z aktywno艣ci膮 fizyczn膮 czy nat艂okiem obowi膮zk贸w albo nieodpowiedni膮 diet膮. Odpowiedzi膮 na zm臋czenie jest odpoczynek. 窜尘臋肠锄别苍颈别 mo偶e towarzyszy膰 蝉别苍苍辞艣肠颈, ale nie jest z ni膮 r贸wnoznaczne 鈥� senno艣膰 jest nast臋pstwem za ma艂ej ilo艣ci snu lub jego s艂abej jako艣ci.
Kiedy wi臋c m贸wimy o bez蝉别苍苍辞艣肠颈?
Odpowied藕 jest bardzo prosta:
Kiedy mam problem z zasypianiem, wybudzaniem w nocy albo przedwczesnym wybudzaniem i/ lub s艂abej jako艣ci snem i trwa to wszystko przynajmniej trzy noce w tygodniu przez co najmniej trzy miesi膮ce
鈥� t艂umaczy naukowczyni UniLodz.
叠别锄蝉别苍苍辞艣膰 rzutuje na to, jak wygl膮da nasze 偶ycie, dlatego je艣li zauwa偶asz u siebie jej objawy 鈥� nie bagatelizuj swojego problemu. 叠别锄蝉别苍苍辞艣膰 mo偶na leczy膰 鈥� warto skorzysta膰 z terapii poznawczo-behawioralnej i cieszy膰 si臋 ponownie zdrowym snem!
叠别锄蝉别苍苍辞艣膰鈥痑 bezdech senny, czyli zwr贸膰 uwag臋 na sw贸j sen
R贸wnie cz臋stym zjawiskiem co bezsenno艣膰 jest bezdech senny. Sytuacja, w kt贸rej kto艣 艣pi, ale w czasie snu zapadaj膮 mu si臋 g贸rne drogi oddechowe w taki spos贸b, 偶e si臋 blokuj膮 i nie mo偶na wzi膮膰 oddechu. Bezdech senny mo偶e dotkn膮膰 ka偶dego z nas. Jak go rozpozna膰?
Jednym z sygna艂贸w, na kt贸ry warto zwr贸ci膰 uwag臋 w kontek艣cie bezdechu sennego jest chrapanie albo s艂yszalne zatrzymanie oddechu w nocy, 艂apczywe 艂apanie go. To oczywiste objawy, kt贸re jednak niestety nie s膮 s艂yszalne u wszystkich os贸b z bezdechem. Inne mniej oczywiste objawy to cz臋ste nocne wybudzanie, sucho艣膰 w ustach i b贸l g艂owy po przebudzeniu oraz przysypianie czy senno艣膰 w ci膮gu dnia
鈥� wyja艣nia dr Taba艂a.
Zauwa偶asz te objawy u siebie lub swoich bliskich? Koniecznie udaj si臋 do pulmonologa (specjalisty od chor贸b p艂uc) lub laryngologa. Zlec膮 oni wykonanie polisomnografii lub poligrafii, czyli bada艅, diagnozuj膮cych zaburzenia oddychania podczas snu.
Pami臋tajcie wi臋c 鈥� nie tylko w Dzie艅 Pi偶amy, 偶e sen jest wa偶ny! Warto dba膰 zar贸wno o jego ilo艣膰 jak i jako艣膰.
Materia艂: Dr Klaudia Taba艂a (Zak艂ad Psychologii Zdrowia Wydzia艂u Nauk o Wychowaniu U艁)
Redakcja: Centrum Komunikacji Marki