LST jest najwi臋kszym z teleskop贸w, kt贸re stan膮 si臋 cz臋艣ci膮 globalnego Obserwatorium Cherenkov Telescope Array (CTA). Teleskopy LST budowane s膮 przy wsp贸艂pracy instytut贸w z 11 kraj贸w, w tym z Polski. Budowa pierwszego z nich na wyspie La Palma w archipelagu Wysp Kanaryjskich zako艅czy艂a si臋 w pa藕dzierniku 2018 r. i aktualnie przechodzi testy przed w艂膮czeniem do sieci CTA. Jednocze艣nie rozpocz臋艂y si臋 prace konstrukcyjne pozosta艂ych trzech teleskop贸w. W uznaniu dla wyzwa艅 technologicznych, kt贸rym sprosta艂 LST-1, zosta艂 on nagrodzony European Technology Award.
T艂umaczy dr hab. Julian Sitarek, prof. U艁 z Wydzia艂u Fizyki i Informatyki Stosowanej U艁:
Teleskopy czerenkowowskie pozwalaj膮 nam bada膰 promieniowanie gamma bardzo wysokich energii. Mo偶emy dzi臋ki temu zg艂臋bia膰 tajemnice Wszech艣wiata, m.in. powstawanie galaktyk oraz bada膰 gwa艂towne procesy przyspieszania cz膮stek w pobli偶u takich obiekt贸w jak pulsary i supermasywne czarne dziury.
Technika teleskopii czerenkowowskiej jest bardzo wymagaj膮ca technologiczne. Cz膮stka promieniowania gamma, oddzia艂uj膮c z ziemsk膮 atmosfer膮, powoduje powstawanie tzw. p臋k贸w atmosferycznych indukuj膮cych s艂abe i bardzo szybkie b艂yski promieniowania Czerenkowa, zwanego tak od nazwiska rosyjskiego fizyka, kt贸ry opisa艂 to zjawisko. Teleskopy LST s膮 w stanie odtworzy膰 obraz takiego p臋ku, rejestruj膮c zaledwie kilkadziesi膮t foton贸w (cz膮steczek 艣wiat艂a), a tak偶e zarejestrowa膰 zmiany tego obrazu z pr臋dko艣ci膮 miliarda klatek na sekund臋.
Dzi臋ki temu mo偶liwe jest zrekonstruowanie kierunku, typu oraz energii cz膮stki pierwotnej. Mimo 偶e teleskop LST-1 wa偶y 100 ton, jest w stanie obr贸ci膰 si臋 w stron臋 dowolnego punktu na niebie w ci膮gu zaledwie 20 sekund, aby obserwowa膰 bardzo szybkie b艂yski promieniowania gamma.
Podsumowuje dr hab. Julian Sitarek, prof. U艁:
B艂yski gamma s膮 najbardziej gwa艂townymi wybuchami znanymi nam we Wszech艣wiecie. Uwa偶a si臋, 偶e powstaj膮 one w czasie zapadania si臋 j膮dra masywnej gwiazdy w tzw. supernowej, lub poprzez po艂膮czenie si臋 gwiazd neutronowych w uk艂adzie podw贸jnym. B艂ysk gamma w ci膮gu kilku sekund emituje ilo艣膰 energii por贸wnywaln膮 z ca艂kowit膮 energi膮, kt贸r膮 S艂o艅ce wyemituje w ci膮gu ca艂ego swojego 偶ycia. 艢rednio jeden nowy b艂ysk gamma jest obserwowany ka偶dego dnia na Ziemi. Ze wzgl臋du na to, 偶e docieraj膮 one ze wszystkich zak膮tk贸w wszech艣wiata, nie da si臋 przewidzie膰, kiedy ani sk膮d zostan膮 zaobserwowane.
Powi膮zane materia艂y:
Odkryli fotony sprzed miliard贸w lat
艢wiat艂o razy bilion - nowy b艂ysk gamma w kosmosie
Informacje o nagrodzie
Informacje o
惭补迟别谤颈补艂: dr hab. Julian Sitarek, prof. U艁, Katedra Astrofizyki, Wydzia艂 Fizyki i Informatyki Stosowanej U艁
Redakcja: Centrum Promocji U艁